Đô thị Thông minh (Smart/AI City) ở Việt Nam: Tầm nhìn 2030

Sau hơn 7 năm triển khai kể từ Quyết định 950, dù đã có 37 địa phương ban hành đề án, hành trình xây dựng đô thị thông minh tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều rào cản lớn.

Các chuyên gia chỉ ra tình trạng triển khai còn manh mún, thiếu quy chuẩn kỹ thuật thống nhất để liên thông dữ liệu, vướng mắc trong cơ chế đấu thầu và nguồn lực đầu tư từ ngân sách còn hạn hẹp. Đặc biệt, nhiều trung tâm điều hành (IOC) hiện nay vẫn nặng tính "trình diễn", chưa thực sự hỗ trợ quản trị dựa trên dữ liệu thực tế để đưa ra các quyết định chính xác.

Bước chuyển mình sang mô hình "đô thị có nhận thức"

Trong bối cảnh đó, Trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu số được xác định là hạt nhân để chuyển đổi sang mô hình đô thị có nhận thức. Đây là mô hình mà công nghệ biết học hỏi và thích ứng dựa trên dữ liệu thời gian thực để nâng cao chất lượng sống cư dân. AI đã hiện diện sâu rộng trong nhiều lĩnh vực thực chất: từ hệ thống camera AI giám sát giao thông tại Hà Nội, TP.HCM giúp giảm ùn tắc, đến ứng dụng Hue-S tại Huế giúp giám sát rác thải nhựa và bảo vệ môi trường.

Hành lang pháp lý và chiến lược "AI First"

Để tạo bứt phá, Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số (2025) đã xác lập nguyên tắc cốt lõi là "AI First" và điều hành dựa trên dữ liệu theo thời gian thực. Việc thông qua Luật AI vào tháng 12/2025 là một cột mốc quan trọng, thiết lập hành lang pháp lý minh bạch, thúc đẩy cơ chế sandbox (khung thể chế thử nghiệm) và khẳng định triết lý lấy con người làm trung tâm. Mục tiêu là tích hợp sâu AI vào mọi quy trình xử lý nghiệp vụ để tối ưu hóa quản trị và giải phóng sức lao động.

Những địa phương tiên phong và tầm nhìn tương lai

Đà Nẵng hiện là điểm sáng nhờ lộ trình bài bản khi đưa mục tiêu thông minh vào nghị quyết Đảng bộ, xây dựng hệ thống GIS đồng bộ và hướng tới mục tiêu trở thành "AI City" vào năm 2030. Đồng thời, các tập đoàn công nghệ lớn cũng đang tích cực đề xuất xây dựng "bộ não đô thị" (City Brain) cho các thành phố lớn như Hà Nội nhằm giải quyết các bài toán phức tạp về môi trường và an toàn thực phẩm.

Lời kết

Thành công của đô thị thông minh không nằm ở số lượng công nghệ, mà ở khả năng sử dụng dữ liệu để phục vụ người dân tốt hơn. Đô thị thông minh giống như một cơ thể sống, trong đó dữ liệu đóng vai trò là huyết mạch và AI chính là hệ thần kinh trung ương giúp điều phối mọi hoạt động một cách nhịp nhàng và chính xác.

Cre: Thạc sĩ Trần Thanh Bạch