#Hàng hóa

24HMONEY đã kiểm duyệt

Điện tăng, xi măng "giữ chân" được không?

Giá điện tăng tiếp không chỉ là bài toán chi phí, mà đang trở thành sức ép nặng nề đè lên vai ngành sản xuất – đặc biệt là xi măng, lĩnh vực tiêu tốn điện năng bậc nhất. Trong cuộc đua giữ giá và bảo toàn biên lợi nhuận, xi măng đang đứng trước ngã rẽ khó tránh giữa cắt giảm – hay tăng giá.

Giá điện bán lẻ bình quân tại Việt Nam vừa được điều chỉnh tăng thêm 4,8%, chính thức chạm mức trên 2.204 đồng/kWh (chưa bao gồm VAT) kể từ ngày 10/5. Đây là lần tăng giá thứ hai trong vòng chưa đầy bảy tháng, nối tiếp mức tăng tương đương 4,8% hồi tháng 10/2024 do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) thực hiện. Chuỗi điều chỉnh này đẩy tổng mức tăng giá điện từ đầu năm 2023 lên trên 17%, tạo áp lực ngày càng nặng nề lên các ngành sản xuất tiêu thụ điện lớn, trong đó ngành xi măng – vốn nổi tiếng “ngốn” điện năng bậc nhất – chịu ảnh hưởng rõ nét nhất.

Số liệu cho thấy, EVN đã bốn lần nâng giá điện trong hơn hai năm qua, với các mức tăng 3%, 4,5%, 4,8% và lần mới nhất cũng 4,8%, phản ánh rõ sự căng thẳng dai dẳng của chi phí đầu vào trong bối cảnh kinh tế toàn cầu và trong nước biến động phức tạp.

Ông Nguyễn Đình Dũng – Tổng giám đốc Công ty CP Xi măng VICEM Hoàng Mai – thừa nhận việc tăng giá điện là bước đi hợp lý, phù hợp với thực tế chi phí nguyên vật liệu đầu vào liên tục leo thang. Dù công ty đã tự chủ khoảng 30% sản lượng điện sản xuất, phần lớn điện năng vẫn phải mua ngoài, khiến doanh nghiệp phải tính toán lại cơ cấu sản xuất và tối ưu hóa chi phí để duy trì sức cạnh tranh.

Không chờ đến đợt tăng giá điện mới nhất, các nhà sản xuất xi măng đã liên tiếp điều chỉnh giá bán từ đầu năm 2025. Đỉnh điểm là đợt tăng giá 50.000 đồng/tấn vào ngày 22/4/2025 của các tên tuổi lớn như VICEM Bỉm Sơn, VICEM Bút Sơn, VICEM Hoàng Mai, The Vissai, Xuân Thành và Vĩnh Sơn. Giá xi măng hiện dao động trung bình từ 1,3 đến 1,6 triệu đồng/tấn – một phản ứng tất yếu trước áp lực chi phí đầu vào như than, điện, xăng dầu và vận tải duy trì ở mức cao.

Đáng chú ý, đây đã là lần tăng giá thứ ba chỉ trong bốn tháng đầu năm 2025, thể hiện sự gồng gánh ngày càng lớn của các doanh nghiệp xi măng trước áp lực chi phí sản xuất. Mỗi lần điều chỉnh không chỉ nhằm giảm thiểu thiệt hại về biên lợi nhuận vốn đã mỏng manh mà còn để duy trì sự sống còn trong bối cảnh thị trường bất định.

Điều này đặt ra câu hỏi hóc búa: Liệu giá xi măng có tiếp tục “đuổi theo” bước chân tăng giá điện – nhất là khi ngành đã trải qua ba năm liên tiếp chìm trong khó khăn và thua lỗ kéo dài?

Phân tích từ ông Lương Đức Long – Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Xi măng Việt Nam (VNCA) – cho thấy điện chiếm khoảng 15% cấu thành giá thành xi măng, đặc biệt khâu sản xuất clinker tiêu tốn nhiều điện năng nhất. Cùng với đó, các nguyên liệu đầu vào khác như than, xăng dầu và chi phí vận tải vẫn neo cao, buộc doanh nghiệp phải tìm mọi cách tiết giảm chi phí để tránh bị bào mòn lợi nhuận.

Nhu cầu xi măng trong nước dù có dấu hiệu phục hồi nhẹ sau thời gian trầm lắng, vẫn chưa đủ sức hấp thụ hoàn toàn các chi phí phát sinh từ việc giá điện tăng liên tục. Vì thế, ông Long dự báo giá bán xi măng sẽ khó tránh khỏi đà điều chỉnh tăng tiếp trong thời gian tới, đặc biệt khi áp lực từ nguyên liệu đầu vào chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Từ góc nhìn doanh nghiệp, ông Nguyễn Đình Dũng cho rằng nguyên nhân gốc rễ khó khăn không nằm ở giá điện mà ở sự mất cân đối cung – cầu. Những đợt tăng giá vừa qua chỉ có thể làm chậm quá trình suy giảm thị trường, không thể đảo ngược xu hướng. Do vậy, việc tăng giá điện chỉ là một phần của bài toán phải thích nghi chứ không thể giải quyết tận gốc.

Trước thực tế này, ngành xi măng đã và đang đặt ra nhiều giải pháp ứng phó, trong đó có tăng tỷ lệ tự chủ nguồn điện, tận dụng các nhiên liệu thay thế, đẩy mạnh tiết giảm tiêu hao và sử dụng điện hiệu quả hơn. Các doanh nghiệp cũng chuyển đổi lịch sản xuất để tận dụng giờ thấp điểm, giảm chi phí điện.

Giải pháp bền vững hơn đang được hướng tới là tận dụng nhiệt thải từ lò nung để phát điện, giúp tự chủ 30-40% nhu cầu điện, đồng thời giảm phát thải khí nhà kính – mục tiêu kép quan trọng trong bối cảnh ngành công nghiệp nặng bị siết chặt tiêu chuẩn môi trường.

Tuy nhiên, đầu tư vào hệ thống phát điện nhiệt thải yêu cầu vốn lớn, không phải doanh nghiệp nào cũng đủ tiềm lực. Ứng dụng điện mặt trời, điện gió trong ngành xi măng hiện vẫn rất hạn chế do nhiều rào cản kỹ thuật và tài chính.

VNCA đã đề xuất cơ chế hỗ trợ đặc thù cho doanh nghiệp đầu tư điện tái tạo phục vụ sản xuất, mở đường cho sự phát triển bền vững, giảm phụ thuộc vào nguồn điện quốc gia.

Song song với tối ưu vận hành và đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng, chuyển dịch sang nguồn năng lượng sạch trở thành chiến lược sống còn, không thể trì hoãn nếu ngành xi măng muốn giữ được vị thế trong bối cảnh kinh tế thị trường đầy biến động.