Điện không dùng thêm, tiền vẫn có thể tăng

Đề xuất tính giá điện sinh hoạt theo khung giờ đang làm dấy lên lo ngại về nguy cơ hóa đơn tiền điện tăng dù lượng tiêu thụ không đổi. Khi phần lớn nhu cầu sử dụng điện tập trung vào buổi tối, cơ chế giá mới có thể tạo thêm áp lực tài chính cho hàng triệu gia đình, đồng thời đặt ngành điện trước bài toán cân bằng giữa hiệu quả vận hành và khả năng chi trả của người dân.

Không sử dụng thêm điện nhưng hóa đơn vẫn có thể tăng nếu phần lớn nhu cầu tiêu thụ rơi vào giờ cao điểm. Đây là một trong những lo ngại lớn nhất khi cơ chế giá điện sinh hoạt theo thời gian được đưa ra xem xét.

Điện không dùng thêm, tiền vẫn có thể tăng

Đề xuất bổ sung lộ trình áp dụng giá điện sinh hoạt theo thời gian sử dụng trong ngày đang thu hút sự quan tâm khi dự thảo sửa đổi Luật Điện lực được đưa ra thảo luận.

Theo Quyết định 963/QĐ-BCT, khung giờ cao điểm được xác định từ 17h30 đến 22h30, kéo dài 5 giờ mỗi ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy. Đây cũng là thời điểm phần lớn gia đình trở về nhà, nấu ăn, tắm giặt, sử dụng điều hòa và các thiết bị điện.

Điểm đáng chú ý là cơ chế mới không nhất thiết khiến tổng lượng điện tiêu thụ tăng, nhưng có thể làm thay đổi đáng kể số tiền phải trả.

Chẳng hạn, một gia đình sử dụng 300 kWh/tháng, nếu phần lớn điện năng tập trung vào khung giờ có đơn giá cao, hóa đơn có thể tăng ngay cả khi tổng sản lượng điện không đổi.

Theo TS Nguyễn Huy Hoạch, Thường trực Hội đồng Khoa học và Biên tập Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, nguy cơ tăng tiền điện là đáng kể nếu người dân không thể thay đổi thói quen sinh hoạt.

Trong khi đó, không phải hoạt động nào cũng có thể chuyển sang giờ thấp điểm. Việc nấu ăn, chăm sóc trẻ nhỏ hay sử dụng điều hòa buổi tối đều gắn với nhu cầu thiết yếu.

Về phía ngành điện, biểu giá theo giờ có thể giúp phân bổ nhu cầu tiêu thụ hợp lý hơn, hạn chế tình trạng phụ tải tăng đột biến và giảm nhu cầu huy động các nguồn điện có chi phí cao.

Đây cũng là cơ sở để nâng cao hiệu quả vận hành, giảm áp lực đầu tư bổ sung công suất phục vụ giờ cao điểm.

Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc lớn vào mức chênh lệch giá giữa các khung giờ. Nếu giá cao điểm quá đắt, người dân có thể chịu thêm gánh nặng tài chính. Ngược lại, mức chênh lệch quá thấp sẽ không đủ khuyến khích thay đổi hành vi sử dụng điện.

TS Huỳnh Thanh Điền cho rằng cần xây dựng lộ trình phù hợp, đồng thời xem xét duy trì mức giá thấp cho nhu cầu điện thiết yếu nhằm bảo vệ các hộ thu nhập thấp.

Các chuyên gia cũng đề xuất thí điểm tại một số đô thị lớn trước khi triển khai rộng rãi, qua đó đánh giá tác động thực tế đến hóa đơn và khả năng dịch chuyển phụ tải.

Đối với doanh nghiệp ngành điện, chính sách có thể tạo nhu cầu đầu tư vào công tơ thông minh, hệ thống đo đếm và quản lý dữ liệu. Tuy nhiên, chi phí triển khai và hiệu quả thu hồi vốn vẫn cần được tính toán.