Dịch Covid-19: Ấn Độ phong tỏa, người dân lúng túng và nguy cơ bạo loạn

Việc Ấn Độ đột ngột phong tỏa đất nước để phòng chống dịch Covid-19 làm cuộc sống của hàng triệu lao động nghèo bị ảnh hưởng.

Đại dịch Covid-19 đang khiến Ấn Độ phải trải qua cuộc di cư lớn nhất lịch sử hiện đại khi hàng trăm nghìn người lao động mất việc, mất nhà và mất ăn đang “rồng rắn” tìm đường về quê. Tính đến nay đã có hơn 10 lao động bỏ mạng tại các vùng khác nhau của Ấn Độ do phải di chuyển quãng đường xa, không có tiền và đồ ăn.

Được biết, hiện đang có hàng nghìn người di cư ở thủ đô New Delhi sẵn sàng đóng gói mọi thứ cần thiết vào trong ba lô, thậm chí bế theo những đứa trẻ, để đi bộ hàng trăm km dọc theo đường cao tốc. Nhưng khi đến biên giới Delhi, nhiều người đã bị cảnh sát yêu cầu quay ngược về.

Papu -một người di cư từ bang Uttar Pradesh đến Delhi hồi ba tuần trước để tìm việc nói rằng: “Bạn thì sợ bệnh và sống trên đường phố. Nhưng tôi sợ đói hơn”. Hiện Papu đang tìm cách ngược về quê Saharanpur, cách New Delhi khoảng 200 km.

Chính sách phong tỏa hà khắc

Ấn Độ - quốc gia đông dân thứ 2 thế giới với hơn 1,3 tỷ người - đã phong tỏa toàn bộ đất nước từ ngày 25/3 trong nỗ lực nhằm kiểm soát sự lây lan của dịch Covid-19. Lệnh phong tỏa có hiệu lực trong 21 ngày. Tuy nhiên, lệnh cấm đi lại giữa các tiểu bang chỉ thông báo sau đó 4 tiếng nên số người di cư bị mặc kẹt tại các thành phố lớn rất lớn.

Theo như sắc lệnh đươc đưa ra, hàng triệu người sống tại các khu ổ chuột ở Ấn Độ phải ở nhà trong vòng ba tuần. Thế nhưng, những ngôi nhà tạm bợ ở các khu ổ chuột có diện tích chật hẹp và nhiều người cùng chung sống. Đây có thể vô tình là một ổ dịch tiềm tàng.

Ngày 28/3, hàng nghìn người ở miền Nam bang Kerala đã đi ra đường tụ tập và nói rằng, họ đã không có gì ăn trong nhiều ngày và việc phong tỏa đã khiến họ mất nguồn kiếm ăn. Chính quyền kêu gọi người dân giải tán vì sự an toàn của chính mình, nhưng họ vẫn “phớt lờ”.

Đến chiều 29/3, mọi thứ đã thay đổi, chính quyền ra lệnh cho các bang phong tỏa biên giới và người dân phải ở lại nơi họ đang sống. Nhưng do việc triển khai có phần “trục trặc” nên đã dẫn đến sự hiểu lầm trong hành động của các tiểu bang. Vì vậy trong khi người dân buộc phải ở lại theo những gì Chính phủ đã ra lệnh thì các tiểu bang lại “thúc ép” họ rời đi, nên đã có tình trạng các cơ quan thực thi dùng đến bạo lực.

Người vô gia cư tăng lên

Trong khi hàng chục quốc gia trên thế giới đang phong tỏa để ngăn chặn sự lây lan của virus thì tại những nơi đông đúc và nghèo nàn ở Ấn Độ, nhiều người lo ngại các biện pháp này có thể gây ra bất ổn xã hội như trộm cắp, bạo lực,…

Ấn Độ là một trong những quốc gia có người vô gia cư nhiều nhất thế giới, việc phong tỏa đã làm cho số lượng người không nhà tăng thêm, theo một báo cáo của các Tổ chức phi chính phủ.

Theo cuộc điều tra dân số năm 2011 của Chính phủ Ấn Độ, số người vô gia cư ở nước này đã lên tới 1,7 triệu người, nhưng theo các chuyên gia, con số này chưa chính xác so với thực tế ở Ấn Độ vào thời điểm đó, cũng như hiện tại.

Theo thống kê của Chính phủ, mỗi năm có khoảng 45 triệu người di cư từ nông thôn đến thành phố để làm việc. Nhiều người trong số đó có nhà ở, có thức ăn khi làm việc tại cửa hàng và công trường. Nhưng khi các doanh nghiệp đóng cửa, hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu người mất việc và mất luôn nguồn thực phẩm hàng ngày.

Một nhóm 13 người đang đi dọc đường cao tốc Delhi cho biết, họ bắt đầu đi về nhà ở Uttar Pradesh vào tuần trước và trong hai ngày qua họ chưa ăn gì. Nhóm người này nói, tất cả bọn họ chỉ có vỏn vẹn 3 USD để đi về nhà.

Deepak Kumar, 28 tuổi, một tài xế xe tải nói rằng: “Ở lại là một quyết định đúng đắn đối với người giàu có nhưng sẽ không phải là lựa chọn phù hợp đối với những người không có tiền như chúng tôi.”

Tình hình ngày một xấu đi

Các nhân viên cứu trợ cảnh báo rằng, nếu những người di cư tiếp tục không có thức ăn trong vài ngày tới thì tình hình đất nước sẽ ngày càng xấu đi và rất có thể, sẽ xảy ra bạo lực.

Nhà ở từ thiện tại các thành phố lớn như New Dehli đã không thể đáp ứng đủ nhu cầu cho người di cư dù họ đã tăng thực phẩm lên gấp ba so với trước.

Thông thường, những người vô gia cư thường được chăm sóc tại các nơi thờ tự như đền thờ đạo Hindu, đền thờ đạo Sikh và nhà thờ Hồi giáo. Nhưng trong hoàn cảnh hiện tại, những nơi đó đã không thể chăm sóc cho họ.

Ở một số nơi đã xảy ra tình trạng cảnh sát sử dụng vũ lực đối với người di cư. “Vì không có chính sách rõ ràng nên có một số trường hợp cảnh sát đối xử với họ một cách thiếu tình người” ông Ashwin Parulkar, nhà nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu chính sách Delhi về người vô gia cư ở Ấn Độ nói.

Trong một diễn biến khác, bất chấp lệnh của Chính phủ cho phép vận chuyển các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm và thuốc men trong thời gian phong tỏa, cảnh sát đã gây khó cho các nhà cung cấp bằng cách chặn các xe tải giao hàng hoặc buộc các cửa hàng phải đóng cửa.

Các giám sát viên tại một nhà ở từ thiện dành cho phụ nữ và trẻ em nói rằng, Chính phủ đã lần đầu tiên phát cho họ xà phòng. Họ cũng được lệnh phải dạy những người di cư cách rửa tay và tắm rửa để ngăn ngừa sự lây lan của dịch bệnh. “Tuy nhiên, người vô gia cư không thường xuyên giặt giũ” - Rajesh Kumar, một giám sát viên chia sẻ.

Ông Kumar cho biết thêm, hầu hết những người vô gia cư mà ông gặp đều không biết gì về bệnh Covid-19 hay chủng mới của virus corona. Bỗng dưng, vào một ngày nọ họ bị cảnh sát đuổi ra đường và ra lệnh thực hiện cách ly xã hội.

Ngày 26/3, chính phủ Ấn Độ đã công bố gói cứu trợ trị giá 22,5 tỉỷUSD giúp hàng triệu người thất nghiệp do lệnh phong tỏa. Nhưng không rõ gói cứu trợ này sẽ cứu được bao nhiêu người khi có tới 80% trong số 470 triệu công nhân của Ấn Độ đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận các chính sách an sinh xã hội. Đa số những người được viện trợ (bao gồm tiền mặt và thực phẩm) đều nằm trong danh sách đăng ký lao động của quốc gia, còn những người không thuộc danh sách sẽ không được hỗ trợ.

Phong tỏa đất nước giờ đây không còn là câu chuyện lạ nữa khi cả thế giới đang phải "gồng mình chống lại đại dịch Covid-19. Thế nhưng, với Ấn Độ, một quốc gia đông dân, đông cả người nghèo và vô gia cư, khiến mọi thứ trở nên quá khó khăn với Chính quyền của Thủ tướng Narendra Modi.

Phát biểu trên đài phát thanh hôm 29/3, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho biết, ông rất tiếc vì những khó khăn do quyết định đóng cửa tất cả dịch vụ không thiết yếu gây ra cho người dân, nhất là với người nghèo.

“Tôi biết một vài người trong các bạn tức giận tôi. Nhưng những biện pháp cứng rắn này là cần thiết để chiến thắng trong trận chiến này”, Thủ tướng Ấn Độ nói.