Đề xuất không hình sự hóa mô hình thử nghiệm bị thất bại ở TP HCM

Luật Đô thị đặc biệt cần có cơ chế “không hình sự hóa mô hình thử nghiệm bị thất bại” để bảo vệ doanh nghiệp, cán bộ dám đổi mới, theo Phó chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp TP HCM.

Tại hội thảo góp ý dự thảo Luật Đô thị đặc biệt sáng 27/5 ở TP HCM, ông Đinh Hồng Kỳ, Phó chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp TP HCM (Huba), đề nghị luật cần tách bạch sai phạm do cố ý trục lợi với rủi ro phát sinh trong quá trình thử nghiệm chính sách, công nghệ mới.

Ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP HCM, sáng 27/5. Ảnh: An Phương

Theo ông, nếu doanh nghiệp và cơ quan thực thi tuân thủ đúng quy trình sandbox (cơ chế thử nghiệm có kiểm soát), công khai dữ liệu, minh bạch mục tiêu và chịu giám sát thì các thử nghiệm không đạt kỳ vọng không nên bị xử lý hình sự. Điều này nhằm tạo không gian cho cán bộ, doanh nghiệp dám thử nghiệm, đổi mới thay vì sợ trách nhiệm.

Ông Kỳ đề xuất xây dựng cơ chế "sandbox thể chế" để TP HCM thử nghiệm các mô hình vượt khung pháp lý hiện hành tại Thủ Thiêm, Cần Giờ hoặc các TOD; đồng thời thí điểm lĩnh vực mới như fintech, tài sản số, xe tự hành, logistics không giấy tờ.

Hiện cơ chế miễn trách nhiệm hình sự khi thử nghiệm đã được áp dụng trong lĩnh vực khoa học công nghệ. Tuy nhiên việc này không áp dụng với trường hợp biết hoặc buộc phải biết rủi ro nhưng không báo cáo, không thực hiện đầy đủ biện pháp hạn chế thiệt hại.

Khu trung tâm TP HCM, ven sông Sài Gòn, đối diện Khu đô thị mới Thủ Thiêm, tháng 7/2025. Ảnh: Quỳnh Trần

Tại hội thảo, ông Nguyễn Thế Duy, Phó tổng giám đốc Becamex, đề nghị mở rộng không gian thể chế để doanh nghiệp nhà nước tham gia dẫn dắt các lĩnh vực chiến lược như hạ tầng, logistics, khu công nghiệp, y tế, giáo dục.

Đại diện Becamex cũng kiến nghị cho phép TP HCM áp dụng cơ chế thử nghiệm với doanh nghiệp nhà nước không giới hạn ngành nghề; mở rộng mô hình TOD dọc các tuyến đường sắt quốc gia và xây dựng "khu thí điểm tự do đổi mới sáng tạo TP HCM".

Phát biểu tại hội thảo, Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được cho biết các cơ chế đặc thù thời gian qua đã trở thành "bệ phóng" cho TP HCM phát triển, song vẫn mang tính thời hạn, chưa tạo được nền tảng ổn định và niềm tin dài hạn cho doanh nghiệp.

"Khi chính sách được luật hóa sẽ tạo niềm tin và môi trường đầu tư vững chắc hơn để doanh nghiệp yên tâm đầu tư", ông Được nói.

Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được chủ trì hội thảo góp ý Luật Đô thị đặc biệt, sáng 27/5. Ảnh: An Phương

Theo ông, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt kế thừa các cơ chế đã phát huy hiệu quả thực tiễn tại TP HCM và Luật Thủ đô, đồng thời mạnh dạn đề xuất nhiều nội dung mới, vượt khỏi giới hạn hiện hữu để mở không gian phát triển cho thành phố trong nhiều thập niên tới.

Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt gồm 9 chương, 45 điều, tập trung vào tổ chức chính quyền đô thị đặc biệt, phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch, xây dựng, liên kết vùng và huy động nguồn lực.

Theo dự thảo, gần 300 thẩm quyền từ Trung ương sẽ được phân cấp cho TP HCM; luật cũng được ưu tiên áp dụng khi có xung đột với các luật khác. Dự luật dự kiến trình Quốc hội khóa XVI vào cuối năm 2026.

Trước đó, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 09, đặt mục tiêu đến năm 2030 TP HCM trở thành đô thị hiện đại, trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ của châu Á; hoàn thành khoảng 200 km đường sắt đô thị.

Lê Tuyết