Đề xuất chấm dứt chính quyền đô thị: TPHCM, Hà Nội đối diện thay đổi gì?

Mô hình chính quyền đô thị tại Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Hải Phòng có thể sớm chấm dứt theo lộ trình từ 2025-2026, nhằm tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý. Các nghị quyết liên quan sẽ lần lượt hết hiệu lực, đưa chính quyền địa phương về mô hình 2 cấp.

Dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương sửa đổi đề xuất chấm dứt mô hình chính quyền đô thị, điều chỉnh cơ cấu tổ chức đơn vị hành chính.

Lộ trình đề xuất chấm dứt mô hình chính quyền đô thị

Dự thảo Luật Tổ chức chính quyền địa phương sửa đổi đề xuất chấm dứt mô hình chính quyền đô thị đang áp dụng tại Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Hải Phòng... nhằm tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả quản lý.

Dự luật được xây dựng trên cơ sở chủ trương cải tổ hệ thống chính trị, hướng tới mô hình chính quyền địa phương hai cấp (cấp tỉnh và cấp cơ sở) sau khi Hiến pháp 2013 được sửa đổi. Mục tiêu là đảm bảo tính thống nhất, thông suốt trong bộ máy hành chính từ Trung ương đến địa phương.

Theo đề xuất, từ ngày 1/7/2025, sẽ bãi bỏ Chương II của Luật Thủ đô và Nghị quyết 169/2024/QH15 về tổ chức chính quyền đô thị tại Hải Phòng. Đến ngày 1/5/2026, Nghị quyết 131/2020/QH14 về chính quyền đô thị tại TPHCM cũng hết hiệu lực, cùng với Điều 7 và Điều 8 của Nghị quyết 136/2024/QH15 liên quan đến Đà Nẵng.

Mô hình chính quyền đô thị hiện nay

Hiện tại, Hà Nội thực hiện chính quyền đô thị theo Luật Thủ đô 2024, trong khi TPHCM áp dụng theo Nghị quyết 131/2020/QH14. Đà Nẵng vận hành theo Nghị quyết 136/2024/QH15, còn Hải Phòng theo Nghị quyết 169/2024/QH15.

Tại Hà Nội, cấp phường không có HĐND, mà chỉ có UBND phường hoạt động như một cơ quan hành chính nhà nước. Chính quyền cấp huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc thành phố vẫn bao gồm HĐND và UBND theo quy định của Luật Thủ đô và Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

TPHCM cũng không tổ chức HĐND ở cấp quận và phường theo Nghị quyết 131. Riêng TP Thủ Đức là mô hình "thành phố trong thành phố" đầu tiên của cả nước, hoạt động theo Nghị quyết 98/2023 của Quốc hội.

Tương tự, Đà Nẵng và Hải Phòng không tổ chức HĐND quận, phường. Đặc biệt, TP Thủy Nguyên thuộc Hải Phòng là mô hình "thành phố trong thành phố" thứ hai sau Thủ Đức.

Việc chấm dứt mô hình chính quyền đô thị sẽ tác động lớn đến cách vận hành bộ máy hành chính tại các đô thị lớn, đặt ra yêu cầu về giải pháp quản lý phù hợp trong thời gian tới.