Đầu tư công quý III: “thời điểm vàng” để dòng vốn đi vào kinh tế thực

Quý III/2026 là thời điểm quan trọng cho giải ngân đầu tư công, khi nhiều dự án hạ tầng như sân bay Long Thành gần hoàn thành. Đầu tư công không chỉ chi ngân sách mà còn kích hoạt kinh tế, tăng trưởng ngành, nhưng gặp khó khăn do tốc độ giải ngân chưa đồng đều.

Đầu tư công quý III: “Thời điểm vàng” để dòng vốn đi vào kinh tế thực

Quý III/2026 đang trở thành giai đoạn bản lề của kế hoạch giải ngân đầu tư công, khi nhiều siêu dự án hạ tầng bước vào giai đoạn nước rút. Các công trình như sân bay Long Thành, cao tốc Hữu Nghị — Chi Lăng, Khánh Hòa — Buôn Ma Thuột, Cao Lãnh — An Hữu, nút giao An Phú và cao tốc TP HCM — Long Thành mở rộng đều đang tiến gần các mốc hoàn thành quan trọng.

Điểm đáng chú ý nhất là dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành đã đạt tổng giá trị thực hiện gần 80% tính đến cuối tháng 7. Các gói thầu xây lắp chính đạt khoảng 70%, đường cất hạ cánh — đường lăn — sân đỗ đạt hơn 91%, kiến trúc nhà ga hoàn thiện gần 80%, hệ thống cơ điện đạt hơn 92%. Dự án dự kiến vận hành thử trong tháng 9–11/2026 và hoàn thành trong tháng 12/2026.

Về bản chất, đầu tư công trong giai đoạn này không chỉ là câu chuyện chi ngân sách, mà là “vốn mồi” kích hoạt nhiều chuỗi ngành trong nền kinh tế. Khi các đại công trường bước vào cao điểm thi công, nhu cầu vật liệu xây dựng, thép, xi măng, đá, cát san lấp, nhân công, logistics và dịch vụ phụ trợ đều tăng mạnh. Đây là kênh truyền dẫn trực tiếp từ vốn đầu tư công sang doanh thu của doanh nghiệp.

Tác động lan tỏa đã bắt đầu thể hiện ở thị trường lao động và hoạt động doanh nghiệp. Riêng dự án Long Thành vẫn thiếu khoảng 27% nhân sự thi công, tương đương khoảng 2.400 lao động. Một số doanh nghiệp xây dựng — bất động sản cũng tăng nhân sự trong quý II, như Vinhomes tăng gần 1.500 người, Coteccons tăng 16%, từ 3.517 lên 4.080 người.

Ở tầng tác động dài hạn, hạ tầng hoàn thành sẽ giúp giảm chi phí logistics và nâng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Bài viết ghi nhận thời gian di chuyển từ Hà Nội vào Quảng Trị qua cao tốc Bắc — Nam giảm từ hơn 13 tiếng xuống còn 9–10 tiếng; thời gian vận chuyển hàng hóa từ các khu công nghiệp đến cảng Cái Mép — Thị Vải giảm 30–40%. Đây là những tác động có ý nghĩa hơn nhiều so với hiệu ứng xây dựng ngắn hạn.

Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất vẫn là tốc độ giải ngân chưa đồng đều. Tính đến hết ngày 31/7, giải ngân vốn đầu tư công đạt hơn 425.000 tỷ đồng, tương đương 41,9% kế hoạch Thủ tướng giao. Dù một số địa phương như Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng, Tây Ninh và Hưng Yên có kết quả tích cực, vẫn còn 24 bộ, cơ quan trung ương và 11 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới bình quân chung cả nước.

Điều này cho thấy bài toán của đầu tư công không còn nằm chủ yếu ở “có vốn hay không”, mà nằm ở năng lực thực thi. Nếu vốn đã phân bổ nhưng không đi được vào công trường, tác động tới GDP, doanh nghiệp và dòng tiền thị trường sẽ bị chậm lại. Theo ước tính được dẫn trong bài, tăng trưởng nửa đầu năm 2026 lẽ ra có thể cao hơn khoảng 0,4 điểm phần trăm nếu giải ngân đầu tư công đạt 50% thay vì mức thực tế 35,5%.

Với thị trường chứng khoán, nhóm hưởng lợi không nên được nhìn theo hướng “mua toàn bộ cổ phiếu đầu tư công”. Cơ hội sẽ phân hóa theo khả năng nhận việc, biên lợi nhuận, tiến độ nghiệm thu, dòng tiền thanh toán và năng lực kiểm soát chi phí. Các doanh nghiệp vật liệu, xây dựng hạ tầng, logistics, khu công nghiệp và bất động sản hưởng lợi từ kết nối hạ tầng có thể được chú ý hơn, nhưng chỉ những doanh nghiệp chuyển hóa được khối lượng thi công thành doanh thu và lợi nhuận thực mới có lợi thế bền vững.

Tóm lại, quý III là giai đoạn rất quan trọng để đầu tư công chuyển từ kỳ vọng chính sách sang dòng tiền thực. Nếu các siêu dự án về đích đúng tiến độ, hiệu ứng lan tỏa có thể hỗ trợ tăng trưởng, việc làm, logistics, FDI và kết quả kinh doanh của nhiều ngành. Nhưng để đầu tư công trở thành động lực thật sự cho GDP, yếu tố quyết định không phải là quy mô vốn được giao, mà là kỷ luật thực thi, điều chuyển vốn kịp thời và khả năng giải quyết các nút thắt về vật liệu, nhân công, pháp lý và tiến độ thi công.