MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#KT vĩ mô

24HMONEY đã kiểm duyệt

Đầu tư công nghẽn mạch: Ai đang kìm chân dòng vốn?

Được xem là “mạch máu” dẫn dòng sinh khí cho nền kinh tế, giải ngân vốn đầu tư công lẽ ra phải là động lực thúc đẩy tăng trưởng. Thế nhưng, bất chấp những chỉ đạo sát sao và các cuộc họp đôn đốc dồn dập từ Trung ương đến địa phương, dòng vốn nghìn tỷ vẫn trôi chậm một cách khó hiểu, kéo theo loạt hệ lụy về phát triển và hiệu quả điều hành.

Giải ngân đầu tư công: Hơn 923.000 tỷ đồng vẫn “nằm chờ” – Ai chịu trách nhiệm?

Dù được kỳ vọng là “động cơ” phục hồi tăng trưởng, nhưng đến hết tháng 4/2025, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công vẫn giẫm chân tại chỗ với con số khiêm tốn: 15,56% kế hoạch cả năm. Một bức tranh cho thấy sự trì trệ không còn là hiện tượng mà đang trở thành hệ thống – và đáng lo ngại hơn, đó là hệ thống đang vận hành bằng sự thờ ơ và thiếu quyết liệt.

Theo Bộ Tài chính, tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2025 được giao lên tới 825.922 tỷ đồng – mức phân bổ lớn chưa từng có. Cộng thêm các khoản vốn kéo dài từ những năm trước và nguồn vốn địa phương tự cân đối, tổng số vốn lên tới 923.030 tỷ đồng. Tuy nhiên, đến nay mới chỉ phân bổ được 96,63%, còn gần 28.000 tỷ đồng vẫn “treo” tại 19 bộ, cơ quan Trung ương và 22 địa phương. Đáng chú ý, gần 10.000 tỷ đồng vốn ngân sách Trung ương vẫn chưa được phân bổ chi tiết – dù đã quá thời hạn Chính phủ yêu cầu (15/3). Điều này không chỉ đẩy các dự án vào thế giậm chân tại chỗ mà còn mở ra nguy cơ bị thu hồi vốn.

Tính đến hết tháng 4, mới chỉ có 128.512 tỷ đồng được giải ngân, đạt 15,56% kế hoạch, thấp hơn cả cùng kỳ năm trước. Trong 110 đơn vị được giao vốn, chỉ có 10 bộ và 35 địa phương vượt mức trung bình, còn lại phần lớn đang “ngủ quên trên đống tiền”. Nghiêm trọng hơn, 9 bộ như Bộ Ngoại giao, Viện Khoa học xã hội, Thanh tra Chính phủ… chưa giải ngân được đồng nào. 15 bộ và 12 tỉnh khác thậm chí còn không vượt nổi mốc 10%. Một sự lãng phí tài chính rõ rệt, khi vốn có nhưng dự án không thể triển khai.

Nguyên nhân chồng chất, trách nhiệm chia đều?

Bộ Tài chính chỉ ra hàng loạt nguyên nhân: thủ tục đầu tư chưa hoàn tất, điều chỉnh kế hoạch trung hạn còn dang dở, dự án ODA chưa ký hiệp định vay, nhiều địa phương xin trả vốn vì… không có nhu cầu (!). Chưa kể, sự chậm trễ còn đến từ những điểm nghẽn cơ chế: Luật Đất đai 2024 có hiệu lực nhưng chưa có hướng dẫn thi hành, khiến hàng loạt dự án vướng mắc trong giải phóng mặt bằng, bồi thường và định giá đất.

Ngoài ra, quy trình điều chỉnh hiệp định vay của các dự án ODA rườm rà, kéo dài qua nhiều tầng phê duyệt. Nhiều dự án có khối lượng thực hiện nhưng chưa thể thanh toán vì thiếu hồ sơ. Trong khi đó, giá nguyên vật liệu tăng vọt và nguồn cung khan hiếm tiếp tục đẩy các dự án vào thế bế tắc. Các chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG), đặc biệt ở vùng sâu vùng xa, cũng rơi vào tình trạng “án binh bất động” do cấp xã thiếu kinh nghiệm, e ngại rủi ro và không dám giải ngân.

Không thể trì hoãn: Cần kỷ luật tài khóa và chế tài cứng rắn

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, chậm giải ngân đầu tư công không chỉ làm chậm đà phục hồi mà còn là một “điểm nghẽn tăng trưởng” đầy rủi ro. Bộ Tài chính đã kiến nghị hàng loạt giải pháp: từ thúc đẩy phân bổ vốn ngân sách Trung ương còn tồn, chủ động phối hợp với các nhà tài trợ ODA, đẩy nhanh tiến độ thu ngân sách địa phương, đến việc lập kế hoạch giải ngân theo tháng, quý và cắt giảm vốn đối với dự án chậm trễ, chuyển sang các dự án có năng lực hấp thụ tốt hơn.

Tuy nhiên, nếu không có những chế tài đủ mạnh, cơ chế “chấm điểm” và công khai trách nhiệm, thì các giải pháp trên vẫn chỉ là những lời hô hào. Việc xử lý các đơn vị trì trệ cần trở thành một chuẩn mực điều hành, không thể “du di” hay “linh hoạt” bằng các báo cáo... đã quen thuộc với cụm từ “đang hoàn thiện thủ tục”.

Tiền thì có, nhu cầu thì lớn, nhưng vốn vẫn không chảy. Trong một nền kinh tế đang cần cú hích từ đầu tư công, việc để hơn 780.000 tỷ đồng nằm bất động trong kho bạc chính là một sự lãng phí không thể dung thứ – và là bài kiểm tra về năng lực quản trị quốc gia.