Dầu dự trữ của Mỹ đang giảm mạnh

Từ đầu xung đột Trung Đông, lượng dầu dự trữ chiến lược của Mỹ đã giảm khoảng 50 triệu thùng xuống mức thấp nhất 2 năm.

Khi bắt đầu chiến dịch vận động tranh cử cuối năm 2022, Tổng thống Mỹ Donald Trump chỉ trích người tiền nhiệm vì xả mạnh tay kho dầu dự trữ khẩn cấp (SPR) của Mỹ trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

"Lượng dầu dự trữ quốc gia mà tôi làm đầy đã bị rút gần cạn để hạ giá xăng, ngay trước thềm bầu cử", ông Trump cho biết trong chiến dịch tranh cử tại Mar-a-Lago, đề cập đến đợt xả dầu kỷ lục của cựu Tổng thống Joe Biden khi đó.

Tuy nhiên hiện tại, khi người dân Mỹ ngày càng bất mãn vì giá xăng tăng cao, chính quyền của ông Trump cũng đang rút cạn kho dầu chiến lược, với tốc độ còn nhanh hơn người tiền nhiệm và ngay trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ. Không chỉ ghi nhận quy mô xả dầu vượt các kỷ lục trước đó, lượng dầu còn lại trong kho dự trữ cũng đang về sát mức thấp nhất kể từ đầu thập niên 80 của thế kỷ 20. Khi đó, nền kinh tế Mỹ nhỏ hơn nhiều và tiêu thụ ít năng lượng hơn hiện nay.

Các biện pháp khẩn cấp được triển khai đầu năm nay cho thấy mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng dầu do chiến sự Trung Đông gây ra, cũng như cuộc chạy đua trên toàn cầu nhằm thay thế lượng dầu thô bị mắc kẹt tại Vịnh Ba Tư. Lượng dầu dự trữ khẩn cấp suy giảm cũng đồng nghĩa giới chức Mỹ sẽ phải bổ sung lại SPR sau này. Đây là quá trình có thể duy trì nhu cầu và giá dầu ở mức cao.

"Số dầu đó sẽ phải được mua lại vào một thời điểm nào đó, khiến giá tăng cao hơn", Matt Smith, trưởng bộ phận phân tích dầu mỏ tại công ty dữ liệu năng lượng Kpler, cho biết.

Kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ tại Freeport, Texas tháng 4/2020. Ảnh: Reuters

Dĩ nhiên, những thời điểm như hiện tại chính là lý do SPR được tạo ra. Là kho dự trữ dầu thô khẩn cấp lớn nhất thế giới, SPR được các đời tổng thống Mỹ sử dụng trong thời kỳ chiến sự, thiên tai và nhiều sự cố gián đoạn nguồn cung khác.

Ông Biden đã mạnh tay xả dầu từ SPR sau khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra năm 2022, khiến giá xăng tại Mỹ vượt 5 USD mỗi gallon (1,32 USD một lít) lần đầu tiên trong lịch sử. Theo dữ liệu liên bang, lượng dầu trong SPR đã giảm từ khoảng 638 triệu thùng tháng 1/2021 xuống mức thấp nhất 40 năm là 347 triệu thùng vào tháng 7/2023.

S&P Global Energy cho biết việc eo biển Hormuz bị tê liệt từ cuối tháng 2 đã làm gián đoạn dòng chảy của hơn 1,2 tỷ thùng dầu thô toàn cầu. Để bù đắp phần thiếu hụt này, SPR đã xả 9,1 triệu thùng dầu thô chỉ trong tuần trước. Con số này chỉ thấp hơn một chút so với mức kỷ lục ghi nhận vào tuần trước đó.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), từ khi chiến sự Trung Đông nổ ra, lượng dầu trong SPR đã giảm khoảng 50 triệu thùng, tương đương 12%, xuống còn 365 triệu thùng. Đây là mức thấp nhất kể từ tháng 4/2024. Tuy nhiên, số dầu này không chỉ phục vụ các nhà máy lọc dầu Mỹ. Theo Kpler, khoảng một nửa lượng dầu được xả trong tháng 4 và tháng 5 đã được xuất khẩu.

"Về cơ bản, Mỹ là nhà cung cấp cuối cùng. Phần còn lại của thế giới cần lượng dầu đó", Smith nói.

Các nước ở châu Á và châu Âu chịu tác động lớn từ việc eo biển Hormuz đóng cửa, khiến họ phải tìm đến dầu thô Mỹ. Xu hướng này có khả năng tiếp diễn nếu khủng hoảng kéo dài.

"Kể cả khi đạt được thỏa thuận hòa bình ngay ngày mai, eo biển cũng phải mất 6 tuần mới hết hẳn tắc nghẽn. Điều này sẽ tiếp tục gây áp lực lên tồn kho khi nhu cầu mùa hè đạt đỉnh", Helima Croft, Giám đốc chiến lược hàng hóa toàn cầu tại RBC Capital Markets, cho biết trên CNN.

Không chỉ dầu dự trữ của chính phủ, tồn kho dầu của các doanh nghiệp Mỹ cũng đang giảm nhanh. Dữ liệu của Kpler cho thấy tồn kho tại Cushing đã giảm từ khoảng 33 triệu thùng 7 tuần trước xuống còn khoảng 24,5 triệu thùng hiện tại. Con số này đang tiến gần mức "thấp về mặt vận hành" - khoảng 20 triệu thùng.

Croft cho rằng thế giới đang "nhanh chóng tiến đến đáy các bể chứa", nhưng phản ứng của thị trường vẫn khá nhẹ do kỳ vọng Mỹ và Iran sắp đạt được thỏa thuận.

Việc xuất khẩu dầu của Mỹ tăng mạnh, cùng với sự suy giảm nhanh của cả kho dự trữ khẩn cấp lẫn thương mại có thể khiến giới chức Mỹ cân nhắc biện pháp mạnh nhất. Đó là hạn chế hoặc thậm chí cấm xuất khẩu dầu.

Việc này có thể tạm thời giúp hạ giá xăng tại Mỹ. Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo động thái này có nguy cơ khiến hệ thống năng lượng toàn cầu thêm bất ổn, gây thiệt hại nghiêm trọng cho các nhà máy lọc dầu và công ty khai thác dầu của Mỹ. Nhà Trắng cũng khẳng định hiện chưa xem xét biện pháp này.

Smith cho rằng thay vì các biện pháp hạn chế xuất khẩu, chính các yếu tố thị trường sẽ khiến xuất khẩu dầu của Mỹ chững lại. Tồn kho giảm sẽ thu hẹp chênh lệch giá giữa WTI và Brent, khiến dầu Mỹ kém hấp dẫn hơn với người mua nước ngoài. Dầu WTI và Brent sáng nay cùng giảm hơn 1%, hiện về lần lượt 87 USD và 92 USD một thùng.