Đất bị Nhà nước thu hồi, người dân được hưởng những quyền lợi gì?

Khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội, nhiều người dân thường chỉ quan tâm đến tiền bồi thường mà chưa hiểu hết các quyền lợi khác được pháp luật bảo đảm. Theo TS. Luật sư Đặng Văn Cường, Luật Đất đai năm 2024 đã quy định khá đầy đủ về các khoản bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nhằm giúp người dân ổn định cuộc sống sau khi bàn giao mặt bằng.

Các khoản quyền lợi khi nhà nước thu hồi đất

Trong bối cảnh nhiều địa phương, đặc biệt là Hà Nội, đang đẩy mạnh triển khai các dự án giao thông, chỉnh trang đô thị và phát triển hạ tầng, việc thu hồi đất đang trở thành vấn đề được đông đảo người dân quan tâm.

Trao đổi với phóng viên, TS. Luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Hà Nội) cho biết, khi Nhà nước thu hồi đất, nếu người sử dụng đất đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật thì sẽ được bảo đảm nhiều quyền lợi quan trọng.

Theo Điều 91 Luật Đất đai năm 2024, người có đất bị thu hồi sẽ được ưu tiên bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng với loại đất bị thu hồi. Trong trường hợp địa phương không có quỹ đất phù hợp thì sẽ thực hiện bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể do UBND cấp có thẩm quyền quyết định tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

Đáng chú ý, trường hợp người dân được bồi thường bằng đất hoặc nhà ở nhưng có nguyện vọng nhận tiền thì cơ quan nhà nước sẽ xem xét giải quyết theo nhu cầu. Nếu địa phương có điều kiện về quỹ đất, người bị thu hồi đất còn có thể được xem xét bồi thường bằng loại đất khác với mục đích sử dụng ban đầu.

Bên cạnh khoản bồi thường chính, pháp luật hiện hành còn quy định nhiều chính sách hỗ trợ nhằm giảm thiểu khó khăn cho người dân sau khi bị thu hồi đất.

Theo Điều 108 và Điều 109 Luật Đất đai năm 2024, người có đất bị thu hồi có thể được hỗ trợ ổn định đời sống, hỗ trợ ổn định sản xuất kinh doanh, hỗ trợ di dời vật nuôi, hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề nghiệp và tìm kiếm việc làm.

Đối với các hộ gia đình phải di chuyển chỗ ở, người dân còn được xem xét hỗ trợ tái định cư. Ngoài ra, pháp luật cũng quy định hỗ trợ chi phí tháo dỡ, phá dỡ, di dời công trình xây dựng hợp pháp gắn liền với đất và các khoản hỗ trợ khác tùy từng trường hợp cụ thể.

TS. Luật sư Đặng Văn Cường cho biết một trong những điểm mới đáng chú ý của Luật Đất đai năm 2024 là việc tăng cường bảo đảm quyền lợi tái định cư cho người dân.

Theo Điều 110 của luật này, việc bố trí tái định cư phải được thực hiện trước khi thu hồi đất ở. Đồng thời, nơi ở mới phải bảo đảm có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Đặc biệt, trường hợp tiền bồi thường không đủ để người dân có được một suất tái định cư tối thiểu thì Nhà nước có trách nhiệm hỗ trợ phần còn thiếu để bảo đảm quyền có nơi ở mới của người dân.

Theo luật sư Đặng Văn Cường, việc hiểu đầy đủ các quyền lợi về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư sẽ giúp người dân chủ động hơn trong quá trình làm việc với cơ quan chức năng, tránh tâm lý hoang mang hoặc bỏ sót những quyền lợi hợp pháp mà pháp luật đã quy định.