Danh xưng mới, tư duy mới – Đặt lợi ích quốc gia lên trước

Theo ông Phạm Phước, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình, việc sáp nhập các tỉnh, thành không thể chỉ dựa trên cảm tính địa phương mà đòi hỏi tầm nhìn chiến lược, tinh thần dấn thân vì đại cuộc, cùng với những chính sách điều phối hợp lý để bảo đảm sự đồng thuận và ổn định lâu dài.

Ông Phạm Phước, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Bình, là nhân chứng sống của nhiều giai đoạn chia tách và sáp nhập hành chính tại địa phương – một người từng bước đi giữa những cột mốc lịch sử và hiểu rõ những biến động hành chính không đơn thuần chỉ là thay đổi địa giới, mà là quá trình tái kiến tạo nền tảng phát triển.

Sáp nhập tỉnh, thành – bước đi chiến lược của thời đại

Bàn về chủ trương sáp nhập các đơn vị hành chính cấp tỉnh, đi kèm với đề xuất bỏ cấp chính quyền trung gian, ông Phước khẳng định đây là một bước đi chiến lược, phản ánh tư duy cải cách triệt để của Trung ương nhằm hiện thực hóa khát vọng đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới – kỷ nguyên định hình tầm vóc quốc gia trên bản đồ thế giới.

Ông cho rằng, việc sáp nhập các tỉnh, thành không chỉ mang tính kỹ thuật hành chính, mà còn là cú hích để tạo lập những đơn vị kinh tế - chính trị đủ lớn, đủ tầm, đủ sức hấp dẫn để thu hút nguồn lực, mở rộng dư địa phát triển và phù hợp với xu thế hiện đại hóa quản trị quốc gia.

Dẫn chứng trường hợp Quảng Bình – Quảng Trị, ông Phước chỉ ra rằng cả hai đều chưa đạt ngưỡng về một số tiêu chí hành chính cấp tỉnh theo quy định. Việc sáp nhập không những là tất yếu về mặt kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc mở rộng không gian phát triển, tăng cường năng lực điều hành, thúc đẩy sự cộng hưởng về hạ tầng, kinh tế, xã hội và liên kết vùng.

“Quảng Bình và Quảng Trị có sự tương đồng lớn về địa lý, văn hóa, con người và lịch sử. Sự hợp nhất giữa hai tỉnh sẽ tạo thành một thực thể đủ mạnh để phát huy thế mạnh về kinh tế biển, nông nghiệp xanh, du lịch di sản và đặc biệt là các tuyến hành lang kinh tế Đông – Tây,” ông Phước phân tích.

Ông nhấn mạnh, một khi trở thành một tỉnh lớn, khu vực này sẽ tạo được lực hút mới với các nhà đầu tư, nhờ vào hệ thống cửa khẩu, cảng biển và khu kinh tế chiến lược như Lao Bảo, Mỹ Thủy, Cha Lo hay Hòn La. Đây chính là những đòn bẩy then chốt để phát triển công nghiệp, logistics và hội nhập khu vực.

Đáng chú ý, ông Phước còn chỉ ra tiềm năng quy hoạch thành trung tâm năng lượng tái tạo khu vực nhờ các dự án điện gió hiện hữu tại cả hai địa phương – điều không dễ đạt được nếu các tỉnh vẫn hoạt động rời rạc.

Tên tỉnh mới: Không nên để cảm xúc lấn át lý trí

Một trong những vấn đề gây tranh luận nhiều nhất trong tiến trình sáp nhập là việc đặt tên cho tỉnh, xã, phường mới. Theo ông Phước, đây không chỉ là câu chuyện đặt danh xưng, mà là một bài toán tổng hợp giữa lịch sử, văn hóa, pháp lý và tính thực tiễn trong vận hành bộ máy.

Ông khuyến nghị, tên gọi mới nên ngắn gọn, thuận tiện trong sử dụng, dễ dàng tích hợp vào quá trình số hóa dữ liệu, đồng thời vẫn giữ được bản sắc truyền thống để tránh gây đứt gãy ký ức văn hóa của cộng đồng dân cư. Quan trọng hơn, quá trình lựa chọn tên phải có sự tham vấn rộng rãi với người dân – những người trực tiếp gắn bó và tiếp nhận thay đổi.

Về vị trí trung tâm tỉnh lỵ, ông cho rằng cần dựa trên quy hoạch phát triển tổng thể, không nên vì cảm tính địa phương mà làm ảnh hưởng đến tính kết nối, hạ tầng và không gian phát triển lâu dài. “Khó có thể tìm được một cái tên khiến tất cả hài lòng tuyệt đối. Nhưng điều cần hơn cả là sự hy sinh nhỏ để nhận lại lợi ích lớn,” ông nói.

Sáp nhập hành chính: Một cuộc cách mạng thực sự

Từ góc nhìn của người từng theo dõi và trực tiếp trải nghiệm các đợt điều chỉnh hành chính, ông Phước gọi đây là “một cuộc cách mạng thực sự”. Và như mọi cuộc cách mạng đúng nghĩa – nó đòi hỏi sự hy sinh của cá nhân để phục vụ cho lợi ích quốc gia, dân tộc.

Ông cho rằng, việc tinh giản cấp huyện là bước đi phù hợp trong bối cảnh hạ tầng, công nghệ và dân trí đã phát triển. Khi người dân có thể tiếp cận dịch vụ công qua chính quyền số, qua điện thoại thông minh, thì mô hình bộ máy cồng kềnh với nhiều tầng trung gian không còn là lựa chọn hiệu quả.

Song song với việc bỏ cấp trung gian, ông Phước nhấn mạnh vai trò của cấp xã, phường sẽ phải nâng tầm, cán bộ cơ sở sẽ là lực lượng then chốt – vừa gần dân, vừa phải đủ trình độ. Đây là thách thức nhưng cũng là cơ hội để thanh lọc, thay máu và kiến tạo một đội ngũ hành chính tinh gọn, chuyên nghiệp, có khả năng thực thi nhiệm vụ trong môi trường mới.

Ông đánh giá cao việc Trung ương đang nghiên cứu chính sách hỗ trợ cán bộ trong giai đoạn chuyển tiếp. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo: “Chính sách có thể hỗ trợ một phần, nhưng tinh thần chủ động và sự kiên cường của cán bộ mới là yếu tố quyết định thành bại.”

Bình Trị – Thiên: Hồi ức của một vùng đất từng hợp nhất

Trở lại với dòng lịch sử, ông Phước nhắc lại việc Quảng Bình từng nhiều lần hợp nhất, chia tách. Giai đoạn 1976–1989, ba tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế từng gộp lại thành tỉnh Bình Trị Thiên – một thời kỳ gian khó nhưng đầy nỗ lực vươn lên.

“Bình Trị Thiên khi đó đã gặt hái được những thành quả quan trọng trong khắc phục hậu quả chiến tranh, bảo đảm an ninh lương thực và phát triển cơ sở hạ tầng,” ông hồi tưởng, đặc biệt nhấn mạnh công trình thủy nông Nam Thạch Hãn – biểu tượng của sức mạnh đoàn kết vùng.

Ông cũng nhắc đến sự gắn bó sâu sắc giữa con người hai tỉnh, với những chiến sĩ cách mạng Quảng Trị góp phần xây dựng phong trào cách mạng ở Quảng Bình. Những tên tuổi như Đại tướng Đoàn Khuê – một người con Quảng Trị nhưng gắn bó mật thiết với cách mạng Quảng Bình – là minh chứng sinh động cho sự hòa quyện không biên giới.

Với tất cả trải nghiệm, chứng kiến và niềm tin, ông Phước kết lại: “Nếu Quảng Bình và Quảng Trị ‘về chung một nhà’, điều quan trọng nhất không phải là địa giới hay tên gọi, mà là quyết tâm của mỗi cán bộ, công chức, mỗi người dân – cùng hướng về phía trước, đặt lợi ích chung lên trên hết, để kiến tạo một tương lai hưng thịnh, mạnh mẽ và bền vững hơn.”