Đánh để đàm: Ván bài ngoại giao thực dụng của Nhà Trắng

Thay vì lật đổ chính thể bằng những cuộc chiến sa lầy, chính quyền Donald Trump đang cùng Ngoại trưởng Marco Rubio định hình một học thuyết mới: Dùng đòn đánh quân sự sấm sét để buộc đối thủ phải ngồi vào bàn đàm phán theo điều kiện của Mỹ.

Trong nhiều thập kỷ, đặc biệt dưới thời George W. Bush, chính sách đối ngoại của Mỹ chịu ảnh hưởng mạnh từ tư tưởng tân bảo thủ, với mục tiêu thay đổi hệ thống chính trị tại các quốc gia bị coi là đối thủ.

Lá cờ Iran giữa đống đổ nát sau vụ tấn công vào đồn cảnh sát ở Tehran ngày 4/3

Sau sự kiện September 11 attacks, Washington phát động các cuộc chiến kéo dài tại Iraq và Afghanistan nhằm tái cấu trúc chính trị khu vực.

Tuy nhiên, cách tiếp cận của chính quyền Donald Trump hiện nay được cho là khác biệt. Thay vì tìm cách thay đổi hoàn toàn chế độ, Washington tập trung gây sức ép để buộc đối thủ điều chỉnh chính sách.

Theo nhiều chuyên gia, đây là sự kết hợp giữa sức mạnh quân sự, các biện pháp kinh tế và ngoại giao thực dụng.

Vai trò nổi bật của Ngoại trưởng Rubio

Marco Rubio được xem là một trong những nhân vật chủ chốt thúc đẩy cách tiếp cận này.

Từng được đánh giá là chính trị gia có lập trường cứng rắn, ông Rubio hiện đóng vai trò quan trọng trong các chiến dịch gây sức ép của Mỹ đối với Iran, Venezuela và Cuba.

Chủ nghĩa tân bảo thủ lên đến cao trào tại Mỹ dưới thời Tổng thống George W. Bush và giai đoạn hậu sự kiện 11/9. Ông Rubio được cho là sở hữu một số quan điểm nhất quán với chủ nghĩa này và đang thúc đẩy chúng tại Washington. 

Theo các nhà phân tích, chiến lược mới có thể được mô tả là “phá trước, đàm sau”: sử dụng sức mạnh để tạo lợi thế, sau đó mở cửa cho đàm phán.

Trong một số trường hợp, Washington vẫn duy trì kênh đối thoại với chính quyền đối thủ, ngay cả khi các biện pháp quân sự hoặc trừng phạt kinh tế đang được triển khai.

Hiệu quả vẫn còn gây tranh cãi

Một số chuyên gia cho rằng chiến lược này giúp Mỹ duy trì ưu thế sức mạnh và buộc các quốc gia khác phải tính toán lại hành động của mình.

Tuy nhiên, cũng có ý kiến hoài nghi về hiệu quả lâu dài của cách tiếp cận này. Theo nhiều nhà phân tích, các cuộc không kích hoặc gây sức ép kinh tế có thể tạo lợi thế ngắn hạn nhưng khó thay đổi hoàn toàn hành vi chính trị của một quốc gia.

Chiến dịch gây sức ép của Mỹ lên Venezuela lên đến đỉnh điểm với vụ đặc nhiệm Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolas Maduro. 

Vì vậy, câu hỏi đặt ra là liệu chiến lược “đánh rồi đàm” có thể mang lại các thỏa thuận bền vững hay chỉ tạo thêm vòng xoáy căng thẳng mới trong quan hệ quốc tế.