Đàm phán khép lại, Mỹ "tái khẳng định": Kinh tế Mỹ - Trung "không tách rời".

Mỹ và Trung Quốc đạt thỏa thuận tạm thời kéo dài 90 ngày nhằm dỡ bỏ phần lớn thuế quan, khẳng định không muốn "tách rời" mà hướng tới một mối quan hệ thương mại cân bằng. Tuy nhiên, các biện pháp trừng phạt chiến lược vẫn được giữ lại, phản ánh sự dè chừng sâu sắc giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố dứt khoát: Washington không theo đuổi kịch bản “tách rời” kinh tế với Trung Quốc. Thay vào đó, Mỹ đặt mục tiêu tái định hình quan hệ thương mại theo hướng cân bằng, minh bạch và lâu dài — một thông điệp vừa xoa dịu, vừa cảnh báo giữa bối cảnh căng thẳng địa chính trị chưa hạ nhiệt.

“Không bên nào mong muốn bị tách rời. Những mức thuế khắc nghiệt hiện tại chẳng khác gì một cuộc phong tỏa thương mại. Đó không phải điều chúng tôi hướng tới. Chúng tôi cần thương mại, nhưng là một thương mại công bằng và cân bằng hơn”, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent khẳng định trong cuộc họp báo ngày 12/5 tại Geneva, Thụy Sĩ – nơi hai phái đoàn kinh tế hàng đầu thế giới vừa hoàn tất vòng đàm phán căng thẳng.

Cùng với Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, ông Bessent tái khẳng định lập trường này trên cả hai mặt trận: tại hội nghị chính thức và trong một cuộc phỏng vấn với Fox News trước đó, nhấn mạnh rằng Washington không theo đuổi kịch bản “tách rời”, mà tìm kiếm một trật tự thương mại dựa trên nguyên tắc công bằng.

Tuyên bố chung Mỹ - Trung công bố ngày 12/5 xác nhận một bước tiến mang tính kỹ thuật nhưng không kém phần chiến lược: hai bên đồng thuận dỡ bỏ thuế quan đối với hàng hóa của nhau trong 90 ngày thử nghiệm đầu tiên. Theo đó, từ ngày 14/5, mức thuế Mỹ áp lên hàng Trung Quốc sẽ giảm mạnh từ 145% xuống 30%, còn Trung Quốc sẽ điều chỉnh thuế nhập khẩu hàng Mỹ từ 125% xuống chỉ còn 10%.

Tuy nhiên, Washington vẫn giữ lại "mũi đinh ba" chiến lược: mức thuế 20% do Tổng thống Donald Trump áp lên các sản phẩm liên quan đến fentanyl từ Trung Quốc vẫn sẽ được duy trì – như một lời nhắc nhở rằng, các nhượng bộ kinh tế không thể tách rời khỏi mục tiêu an ninh quốc gia.

Bên cạnh thuế quan, Trung Quốc cũng cam kết gỡ bỏ các biện pháp trả đũa phi thuế như kiểm soát xuất khẩu đất hiếm, điều tra chống bán phá giá với DuPont và đưa hàng loạt tập đoàn Mỹ vào danh sách đen. Song, việc gỡ bỏ này chỉ áp dụng với các biện pháp được áp sau ngày 2/4, đồng nghĩa hàng chục doanh nghiệp Mỹ bị "đánh úp" trong tháng 3 vẫn đang nằm ngoài vùng bảo hộ.

Đổi lại, Trung Quốc được đảm bảo rằng các công ty trong danh sách bị hạn chế sẽ được dỡ lệnh cấm giao dịch, và cuộc điều tra chống bán phá giá với DuPont sẽ bị tạm dừng. Các bên cũng đồng ý thiết lập cơ chế đối thoại thường xuyên trong thời gian 90 ngày thử nghiệm, nhằm theo dõi việc thực thi và tiếp tục thu hẹp khác biệt.

Phía Trung Quốc ca ngợi thỏa thuận là “một bước đi quan trọng” mở ra triển vọng hợp tác sâu sắc hơn giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, đồng thời chỉ trích các mức thuế cao mà Mỹ từng áp đặt là hành vi làm "xói mòn nghiêm trọng trật tự thương mại toàn cầu".

Tuy nhiên, cuộc chiến thương mại kéo dài đã để lại những vết hằn không thể phủi sạch. GDP Mỹ đã ghi nhận sự sụt giảm lần đầu kể từ năm 2022, khi làn sóng gom hàng né thuế trừng phạt khiến chuỗi cung ứng rối loạn. Trong khi đó, Trung Quốc chứng kiến xuất khẩu sang Mỹ sụt mạnh, hoạt động sản xuất trong tháng 4 giảm nhanh nhất trong 16 tháng – buộc Bắc Kinh phải vội vã tung các gói kích thích kinh tế.

Hình ảnh đáng báo động xuất hiện ngày 9/5: không một tàu chở hàng nào từ Trung Quốc cập bến tại hai cảng lớn ở Bờ Tây nước Mỹ trong suốt 12 giờ – điều chưa từng xảy ra kể từ thời kỳ đỉnh dịch Covid-19. Đó không chỉ là tín hiệu thương mại, mà còn là hồi chuông cảnh báo về sự đứt gãy niềm tin – dù các tuyên bố hòa hoãn vẫn đang được phát đi từ hai phía.