Đám đông – vũ khí bí mật của nhà khởi nghiệp thời trí tuệ tập thể

(#168) “Bạn không thể biết hết mọi thứ, nhưng đám đông có thể biết nhiều hơn bạn tưởng.” — Karim Lakhani, Harvard

1. Khi đám đông trở thành phòng R&D khổng lồ của thế giới

Ngày xưa, đổi mới thường gắn với hình ảnh vài thiên tài trong phòng thí nghiệm: Edison với bóng đèn, Tesla với cuộn dây, Newton với quả táo.

Nhưng thời nay, mọi thứ đã đổi khác. Đổi mới không còn là trò chơi của những cá nhân thiên tài, mà là trò chơi của đám đông.

Crowdsourcing – tức là “tìm đến đám đông để cùng giải quyết vấn đề” – đang trở thành cách nhanh nhất để tạo ra góc nhìn mới, giải pháp mới, và đột phá mới.

2. Từ lý thuyết “perspective–heuristic” đến trí tuệ tập thể

Trong các bài trước, ta đã học về “góc nhìn” (perspective) và “phương pháp giải quyết” (heuristic) – mỗi sự kết hợp giữa chúng có thể mở ra một hướng đi hoàn toàn mới cho công nghệ.

Nhưng vấn đề là: Làm sao để ta có thật nhiều góc nhìn & phương pháp mới, khi ta chỉ là một doanh nghiệp nhỏ, một nhóm ít người, hay một founder đơn độc?

Câu trả lời: Hãy mượn trí tuệ của đám đông.

3. Câu chuyện Colgate – Và vị cứu tinh từ… ngành điện

Một ví dụ kinh điển mà giáo sư Karim Lakhani kể lại:

Colgate-Palmolive – ông lớn ngành kem đánh răng – gặp phải bài toán nan giải:

Công thức fluor mới liên tục bay hơi khỏi tuýp kem, gây lãng phí, giảm hiệu quả, thậm chí ảnh hưởng môi trường.

Nhóm R&D của Colgate đã bó tay sau hàng tháng trời. Cuối cùng, họ đăng bài toán lên InnoCentive – nền tảng crowdsourcing toàn cầu do Eli Lilly sáng lập.

Vài tuần sau, giải pháp đến từ…Một kỹ sư điện ở Canada, ông Ed Melcarek.

Giải pháp cực kỳ đơn giản:

• Ông thêm điện tích dương lên bột fluor.

• Và nối đất (điện tích âm) cho ống tuýp.

→ Fluor lập tức “ngoan ngoãn” ở yên trong tuýp!

Một phát kiến trị giá 25.000 USD – mà chỉ tốn vài giờ suy nghĩ. Trong khi đó, Colgate tiết kiệm hàng triệu đô và cứu cả một dây chuyền sản xuất.

4. Từ Colgate đến thuốc polymer – khi “nông dân” và “kỹ sư hàng không” cùng thắng giải

Một bài toán khác: phân phối thuốc bằng polymer ăn được. Một lĩnh vực y dược cực phức tạp. Nhưng điều kỳ diệu là — những người chiến thắng không phải các chuyên gia dược.

Danh sách gồm:

• Một kỹ sư hàng không vũ trụ,

• Một chủ nông trại,

• Một chuyên gia về thuốc bôi ngoài da,

• Và một nhà khoa học công nghiệp.

Mỗi người nhìn vấn đề từ một perspective–heuristic hoàn toàn khác, và chính sự đa dạng đó đã giúp họ tìm ra giải pháp vượt trội hơn bất kỳ nhóm R&D truyền thống nào.

5. Crowdsourcing – Khi “đa góc nhìn” trở thành lợi thế cạnh tranh

Điều tuyệt vời nhất ở crowdsourcing không chỉ là có nhiều người hơn, mà là có nhiều tư duy khác nhau cùng nhìn một vấn đề.

Góc nhìn (Perspective), Phương pháp giải quyết (Heuristic), Kết quả

Hóa học, Thay đổi công thức, Bế tắc

Điện học, Dùng điện tích, Giải pháp xuất hiện

Y học, Điều chỉnh liều lượng, Không hiệu quả

Nông nghiệp, Quan sát sự hấp thu qua màng sinh học, Đột phá!

Đó chính là sức mạnh của sự giao thoa tri thức.

6. Bài tập thực hành – “Biến đám đông thành phòng R&D của bạn”

Hãy chọn một vấn đề khó trong doanh nghiệp hoặc sản phẩm của bạn. Sau đó, thử mời “đám đông” – tức là những người ngoài ngành – cùng tham gia.

1. Vấn đề của bạn là gì? …

2. Ai ngoài ngành có thể cho góc nhìn khác? Kỹ sư, bác sĩ, giáo viên, sinh viên, nông dân…

3. Bạn có thể đăng bài này ở đâu? Mạng xã hội, group ngành, diễn đàn đổi mới, workshop, cuộc thi ý tưởng

4. Làm sao chọn ý tưởng tiềm năng nhất? Dựa vào giá trị, khả thi, và chi phí thử nghiệm thấp

5. Làm sao “thưởng” để đám đông có động lực? Tặng quà, vinh danh, mời hợp tác hoặc đồng sáng tạo

Hãy nhớ: Đám đông không chỉ cho bạn “ý tưởng”, họ cho bạn góc nhìn mà bạn không thể tự có.

7. Ba bài học khởi nghiệp từ Bài 34

① Đám đông không làm thay bạn – họ mở rộng não bộ của bạn

Một founder thông minh không phải người biết hết,

mà là người biết kết nối trí tuệ tập thể để ra quyết định nhanh và chính xác hơn.

② Sự đa dạng tạo ra đổi mới

Nếu chỉ hỏi người giống bạn, bạn sẽ nhận được câu trả lời giống bạn. Còn nếu hỏi đám đông khác biệt, bạn sẽ nhận được tương lai khác biệt.

③ Crowdsourcing = Accelerator của thế kỷ 21

Ngày nay, các startup nhỏ hoàn toàn có thể “thuê trí tuệ toàn cầu” chỉ bằng vài cú click. Bạn không cần phòng lab, không cần đội R&D hàng trăm người –

bạn chỉ cần đặt câu hỏi đúng và mở cửa cho thế giới cùng trả lời.

Thông điệp Bài 34: Đổi mới không chỉ là nghĩ giỏi hơn, mà là hỏi giỏi hơn – và biết hỏi đúng người trong đám đông.

Ở Bài 35, ta sẽ bước vào phần kết nối của toàn cảnh: Functional Map + Crowdsourcing – cách kết hợp hai công cụ này để thiết kế “BẢN ĐỒ ĐỔI MỚI” cho doanh nghiệp, nơi mỗi công nghệ, góc nhìn và đám đông cùng tạo nên một hệ sinh thái đổi mới mở (Open Innovation Ecosystem).

⸻

P/s: Bạn đang loay hoay để khởi nghiệp? Để tìm kiếm mô hình kinh doanh mới? Inbox tư vấn nhé!