Đại biểu Quốc hội: Nhiều người tin KOL, TikToker bán hàng hơn… “tem kiểm định”

Tại phiên thảo luận về dự án Luật Thương mại điện tử chiều 13/11, Đại biểu Huỳnh Thị Phúc (đoàn TP.HCM) đã nêu thực trạng đáng lo ngại về hoạt động thương mại điện tử trá hình trên các nền tảng số, đặc biệt là livestream và video ngắn trên mạng xã hội.

Đại biểu Phúc cho biết, từ trải nghiệm thực tế, có thể thấy cả một “chợ thương mại điện tử” vận hành ngay trong các video giải trí. Theo bà, nhiều KOL (người có ảnh hưởng) và KOC (người tiêu dùng có ảnh hưởng) đã vướng vào vòng lao lý vì bán hàng giả, hàng nhái hoặc quảng cáo thực phẩm chức năng không đúng quy định.

“Người ta bán hàng mà không nói mình bán hàng, quảng cáo mà không thừa nhận quảng cáo. Một chiếc váy, một lọ kem hay một viên uống, chỉ cần vài câu nói vu vơ, đã có hàng nghìn người like, share, bình luận và mua. Thậm chí có cả đội quân ảo kèm theo link mua hàng, mã giảm giá, số tài khoản”, bà Phúc nêu thực trạng.

Đại biểu nhấn mạnh, những video tưởng chừng vô hại lại tạo ra một hệ thống thương mại chưa được kiểm soát, không chứng nhận và không ai chịu trách nhiệm. Đây không chỉ là vấn đề đạo đức mà còn là hình thức thao túng hành vi tiêu dùng, khai thác niềm tin của công chúng.

Theo Đại biểu Phúc, nhiều KOL và KOC lợi dụng danh tiếng, sức ảnh hưởng, thậm chí hình ảnh phản cảm để bán hàng, kiếm tiền từ lượt xem, chia sẻ và mua hàng. Người xem tin vào con người hơn là sản phẩm, tin vào thần thái hơn là nhãn mác, và tin vào các cá nhân có ảnh hưởng hơn là các tem kiểm định.

Bà Phúc đề nghị bổ sung vào dự thảo luật các quy định cấm lợi dụng hình ảnh, danh tiếng, uy tín, sức ảnh hưởng xã hội hoặc hành vi phản cảm để quảng bá, chào mời, bán hàng và cung cấp dịch vụ. Đồng thời, yêu cầu các nền tảng mạng xã hội như TikTok, Facebook, YouTube chịu trách nhiệm cảnh báo, gỡ bỏ nội dung thương mại trá hình hoặc phản cảm.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (đoàn Lâm Đồng) đề nghị bổ sung các quy định bảo vệ trẻ em trên nền tảng thương mại điện tử. Thống kê của UNICEF Việt Nam 2025 cho thấy, 70% trẻ dưới 15 tuổi liên tục nhận quảng cáo cá nhân hóa, 45% trẻ từ 13-17 tuổi chi hơn 500.000 đồng mỗi tháng trên các sàn TMĐT, và 65% trong số đó là do AI gợi ý.

Đại biểu Tú Anh đề xuất cấm quảng cáo dựa trên dữ liệu cá nhân của trẻ em, mặc định tài khoản trẻ em ở chế độ riêng tư, cung cấp tính năng kiểm soát hiển thị cho trẻ và phụ huynh, thiết lập nút báo cáo thân thiện và xử lý các nội dung độc hại trong thời gian nghiêm ngặt.

Cả hai đại biểu đều khẳng định không phủ nhận vai trò tích cực của thương mại điện tử trong việc tiếp cận dịch vụ, tiết kiệm thời gian và thúc đẩy kinh tế số. Tuy nhiên, việc thiết lập văn hóa kinh doanh lành mạnh, đảm bảo minh bạch và công bằng giữa các phương thức kinh doanh là điều cần thiết để bảo vệ người tiêu dùng, đặc biệt là trẻ em.