Cuộc rượt đuổi tỷ giá: Giằng co giữa lo âu và kỳ vọng

Tỷ giá VND/USD đang leo thang chóng mặt, liên tiếp phá vỡ các mốc kỷ lục. Trong bối cảnh nhiều biến số bất định tiếp tục chi phối thị trường, giới phân tích cảnh báo áp lực tỷ giá chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, nhất là trong ngắn hạn.

Tỷ giá tăng vọt giữa tâm bão thuế quan: Thị trường ngoại hối vào trạng thái báo động

Thị trường ngoại hối Việt Nam đang trải qua những phiên biến động dữ dội khi tỷ giá USD/VND liên tục lập đỉnh mới trên cả hệ thống ngân hàng và thị trường tự do. Đà tăng nóng của tỷ giá không chỉ phản ánh yếu tố cung - cầu tức thời mà còn cho thấy tâm lý lo ngại lan rộng trước cơn địa chấn thuế quan từ phía Mỹ.

Trong phiên giao dịch ngày 9/4, tỷ giá trung tâm do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố đã tăng thêm 38 đồng, lên mức kỷ lục 24.936 đồng/USD – con số cao nhất kể từ khi cơ chế tỷ giá trung tâm được áp dụng năm 2016. Các ngân hàng thương mại nhanh chóng điều chỉnh theo: giá bán USD leo sát trần 26.182 đồng, tăng 40–47 đồng so với cuối phiên trước; trong khi giá mua được nâng mạnh tới 120 đồng.

Trên thị trường tự do, đà tăng thậm chí còn quyết liệt hơn. Tỷ giá USD chiều ngày 9/4 được niêm yết ở mức 26.150–26.250 đồng/USD (mua – bán), tăng tới 100 đồng chỉ sau một phiên. Đến sáng 10/4, tỷ giá trung tâm tiếp tục tăng thêm 28 đồng, lên mức 24.964 đồng/USD – đánh dấu lần điều chỉnh tăng thứ sáu liên tiếp kể từ đầu tháng. Tính từ đầu năm đến nay, tỷ giá trung tâm đã tăng tổng cộng 629 đồng, trong khi giá USD tại ngân hàng tăng gần 500 đồng, còn trên thị trường tự do là khoảng 410 đồng – tương đương mức tăng 1,5%.

Dù sáng 10/4 giá USD tại Vietcombank có phần hạ nhiệt, lùi về mức 25.610–26.000 đồng/USD, nhưng xu thế chung vẫn là xu hướng tăng đáng lo ngại.

Ngòi nổ đến từ Washington: Đòn áp thuế và tác động đa tầng

Cú huých lớn đến từ sắc lệnh thuế quan do Tổng thống Mỹ Donald Trump ban hành ngày 2/4, áp mức thuế 10% đối với tất cả hàng hóa nhập khẩu từ mọi quốc gia, có hiệu lực từ ngày 5/4. Chưa dừng lại, từ ngày 9/4, Mỹ áp thuế đối ứng 10–50% với các nước có thâm hụt thương mại lớn với Mỹ – trong đó Việt Nam bị xếp vào nhóm cao nhất với mức thuế tới 46%. Mặc dù sau đó ông Trump bất ngờ tuyên bố tạm hoãn áp thuế cao trong vòng 90 ngày với phần lớn quốc gia (trừ Trung Quốc bị tăng lên 125%), những biến động bất thường này đã khuấy đảo mạnh thị trường tài chính quốc tế.

Đáng chú ý, đà tăng của tỷ giá trong nước lại xảy ra trong bối cảnh chỉ số DXY – thước đo sức mạnh đồng USD trên toàn cầu – liên tục suy yếu. Từ đầu tháng 4 tới nay, DXY đã giảm gần 3,4%, và giảm tổng cộng 5,5% từ đầu năm. Điều này cho thấy các yếu tố nội tại và tâm lý phòng thủ của nhà đầu tư trong nước đang chiếm ưu thế lớn trong điều hành tỷ giá.

Lo ngại lan rộng: Áp lực lên xuất khẩu, lạm phát và chính sách tiền tệ

Theo giới chuyên gia, tâm lý phòng vệ đang khiến dòng vốn đầu tư nước ngoài có xu hướng chậm lại, trong khi triển vọng xuất khẩu – đặc biệt vào thị trường Mỹ – bị phủ bóng bởi bất ổn thuế quan. Dự trữ ngoại hối của Việt Nam hiện ở mức khá mỏng, không đủ tạo lá chắn vững chắc nếu cú sốc từ bên ngoài tiếp tục lan rộng.

Ông Trần Ngọc Báu, CEO của WiGroup, ước tính từ đầu năm đến ngày 8/4, đồng VND đã mất giá 2,2% so với USD, và tính tương quan với các đồng tiền khác, mức mất giá có thể lên tới 10% – một rủi ro tiềm ẩn lớn đối với lạm phát trong thời gian tới.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu nhận định, nếu mức thuế 46% thực sự áp dụng lên hàng hóa Việt Nam, tỷ giá năm nay có thể tăng tới 10%. Một mức tăng đủ sức tác động mạnh đến túi tiền người dân, chi phí doanh nghiệp và độ linh hoạt chính sách của nhà điều hành.

TS. Võ Trí Thành thì lo ngại chính sách tiền tệ sẽ rơi vào thế khó: nếu NHNN nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng, lãi suất giảm sẽ tiếp tục làm mất giá VND; nếu giữ lãi suất cao để bảo vệ tỷ giá, áp lực lên doanh nghiệp và nền kinh tế sẽ càng lớn.

Tỷ giá: Vẫn trong vòng vây bất định

Dù vậy, vẫn có những điểm tựa nhất định. Ông Phạm Lưu Hưng (SSI Research) cho rằng VND đã trải qua một đợt điều chỉnh dài trong thời gian trước, phần nào tạo ra bộ đệm kỹ thuật, giúp hạn chế mức độ biến động trong ngắn hạn. NHNN với loạt công cụ chính sách sẵn có vẫn có khả năng can thiệp nếu cần.

Mirae Asset nhấn mạnh hai yếu tố then chốt sẽ hỗ trợ cho ổn định tỷ giá: kỳ vọng Fed sẽ sớm cắt giảm lãi suất và nỗ lực đàm phán thương mại của Việt Nam nhằm giảm nhẹ tác động từ chính sách thuế Mỹ.

Chứng khoán Vietcap cũng tỏ ra lạc quan khi cho rằng dòng vốn FDI mạnh mẽ và sự thu hẹp thâm hụt thương mại dịch vụ sẽ đóng vai trò hỗ trợ vĩ mô cho tỷ giá. Đồng thời, mức chênh lệch lãi suất VND–USD đang dần thu hẹp có thể trở thành lực đỡ ổn định trong trung hạn.

Chính sách cần sự tỉnh táo và linh hoạt

Trước diễn biến tỷ giá “nóng bỏng tay”, NHNN cho biết sẽ theo dõi sát sao thị trường, đồng thời điều hành linh hoạt các công cụ chính sách với liều lượng phù hợp. Lãnh đạo NHNN khẳng định sẽ cân nhắc hài hòa giữa mục tiêu ổn định tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng, tránh tình trạng thắt chặt tiền tệ quá mức gây phản ứng dây chuyền.

Dù thị trường đang lạc vào vùng nước xoáy đầy bất định, nhưng nếu chính sách được điều hành đủ bản lĩnh và linh hoạt, Việt Nam vẫn có thể duy trì được ổn định vĩ mô trong cơn bão tỷ giá.