#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung: “Cơ hội vàng” cho Brazil, cú sốc lớn với nông dân Mỹ!

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung dưới thời Tổng thống Donald Trump đã để lại những tác động sâu rộng không chỉ trong lĩnh vực công nghiệp hay công nghệ, mà đặc biệt nghiêm trọng với ngành nông nghiệp Mỹ, cụ thể là ngành đậu tương. Trong khi nông dân Mỹ rơi vào khủng hoảng vì mất thị trường xuất khẩu chủ lực, thì Brazil lại tận dụng cơ hội để vươn lên mạnh mẽ, chiếm lĩnh thị phần tại Trung Quốc.

1. ĐÒN GIÁNG TỪ CUỘC CHIẾN THƯƠNG MẠI: NÔNG DÂN MỸ CHỊU THIỆT HẠI NẶNG NỀ

- Trước khi chiến tranh thương mại nổ ra vào năm 2018, Trung Quốc là thị trường tiêu thụ đậu tương lớn nhất của Mỹ, chiếm hơn 60% tổng lượng xuất khẩu mặt hàng này. Tuy nhiên, khi Mỹ áp thuế mạnh tay với hàng hóa Trung Quốc, Bắc Kinh đáp trả bằng mức thuế 25% lên đậu tương nhập khẩu từ Mỹ, khiến hoạt động thương mại giữa hai nước gần như đình trệ.

- Dữ liệu xuất khẩu hàng tháng cho thấy, lượng đậu tương Mỹ bán sang Trung Quốc giảm từ mức gần 10 triệu tấn/tháng (trước chiến tranh) xuống dưới 1 triệu tấn trong nhiều tháng năm 2018–2019. Dù sau đó có thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 vào đầu năm 2020, khối lượng xuất khẩu vẫn không hồi phục hoàn toàn, phản ánh sự chuyển dịch mang tính dài hạn.

- Hệ quả rõ ràng: hàng loạt nông trại Mỹ lâm vào cảnh điêu đứng, đặc biệt ở các bang nông nghiệp trọng điểm như Iowa, Illinois, Minnesota. Nhiều nông dân phụ thuộc vào các gói hỗ trợ từ chính phủ liên bang để duy trì hoạt động. Tình trạng này khiến không ít người nhận định: “cuộc chiến thương mại đã biến thành cuộc chiến chống lại chính nông dân Mỹ.”

Hình: Giá nông sản Mỹ lao dốc so với Brazil và các nước khác.

2. BRAZIL – NGƯỜI THẮNG CUỘC KHÔNG CẦN NỔ SÚNG

- Khi Mỹ bị đánh bật khỏi thị trường Trung Quốc, Brazil lập tức tận dụng khoảng trống để mở rộng xuất khẩu. Nhờ sản lượng đậu tương tăng đều hàng năm cùng hệ thống logistics ngày càng hoàn thiện, Brazil nhanh chóng vượt Mỹ, trở thành nguồn cung lớn nhất cho Trung Quốc.

- Trong vòng một năm, tỷ trọng đậu tương Brazil trong tổng nhập khẩu của Trung Quốc tăng vọt, có thời điểm đạt 80–85%. Yếu tố hỗ trợ khác là việc đồng Real mất giá so với USD, khiến đậu tương Brazil trở nên cạnh tranh hơn về giá, gia tăng sức hấp dẫn với các nhà nhập khẩu Trung Quốc.

- Điều này đã giúp Brazil không chỉ mở rộng thị phần mà còn gia tăng giá trị xuất khẩu, thu về hàng chục tỷ USD mà lẽ ra Mỹ có thể nắm giữ nếu không xảy ra chiến tranh thương mại.

3. TÁI CẤU TRÚC CHUỖI CUNG ỨNG TOÀN CẦU

- Một trong những hệ quả dài hạn của chiến tranh thương mại là sự dịch chuyển cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Trung Quốc – vốn từng phụ thuộc nhiều vào đậu tương Mỹ – đã chủ động đa dạng hóa nguồn cung, tăng cường nhập khẩu từ Brazil, Argentina và cả Nga.

- Đồng thời, các doanh nghiệp Mỹ buộc phải tìm thị trường mới ở châu Âu, Đông Nam Á, nhưng không thể thay thế hoàn toàn quy mô khổng lồ của thị trường Trung Quốc. Điều này dẫn đến việc ngành nông nghiệp Mỹ mất dần vị thế thống lĩnh toàn cầu mà nước này từng nắm giữ hàng thập kỷ.

Hình: Dữ liệu xuất khẩu đậu tương hàng tháng của Mỹ theo từng thị trường, so sánh trước và trong cuộc chiến thương mại 1.0 với Trung Quốc.

KẾT LUẬN: MỘT BÀI HỌC ĐẮT GIÁ CHO CHÍNH SÁCH THƯƠNG MẠI ĐƠN PHƯƠNG

- Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung là một bài học điển hình cho rủi ro từ chính sách thương mại đơn phương, thiếu đánh giá đầy đủ về hệ quả dây chuyền. Thay vì đạt được “thế cân bằng” như kỳ vọng, Mỹ đã tự đẩy các ngành xuất khẩu chiến lược – trong đó có nông nghiệp – vào tình trạng khó khăn kéo dài.

- Quan trọng hơn, dữ liệu cho thấy: hoạt động thương mại Mỹ - Trung không trở lại mức bình thường trong suốt hai năm, ngay cả khi các rào cản đã được nới lỏng. Điều này không chỉ phản ánh thiệt hại ngắn hạn, mà còn cho thấy sự suy giảm niềm tin từ các đối tác quốc tế – một tổn thất khó đo lường và khó phục hồi.

- Với nông dân Mỹ, cuộc chiến này không chỉ là một phép thử về khả năng thích nghi, mà còn là hồi chuông cảnh tỉnh rằng: mọi chính sách đưa ra tại Washington đều có thể tác động sâu sắc tới từng cánh đồng, từng vụ mùa ở Trung Tây Hoa Kỳ.