MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Cuộc chiến thuế quan của Mỹ

Có vẻ nhiều người vẫn đang ngây thơ lạc quan, nghĩ rằng nó sẽ sớm dừng lại. Việt Nam đang tranh thủ đàm phán, trì hoãn, nhưng khi Mỹ công bố mức thuế 46% – cao nhất trong số các nước bị áp thuế (theo Bộ Thương mại Mỹ, 2025) – chúng ta mới nhận ra: Việt Nam là một trong những nước chịu thiệt hại lớn nhất. Mình dạo quanh truyền thông, báo chí, mạng xã hội, ở đâu cũng thấy thông điệp “TRẤN AN DƯ LUẬN” và các lời kêu gọi “ngừng thuế lại”.

Nếu bạn nghĩ việc các lãnh đạo Việt Nam chủ động đàm phán, giảm thuế đối với hàng Mỹ, thâm chí là cải cách thể chế, tinh giản hành chính, thì mình nói thẳng: chẳng giải quyết được gì vào lúc này đâu! Chúng ta gần như không có gì đáng kể để trao đổi với Mỹ.

Nước Mỹ đã hết thời cần Việt Nam mạnh lên kiềm chế Trung Quốc. Không! Kinh tế Việt Nam đã phụ thuộc quá sâu vào Trung Quốc – 43% nguyên liệu nhập từ Trung Quốc (Tổng cục Hải quan, 2023) – và chúng ta chẳng kiềm chế được cái gì. Với Mỹ, Việt Nam gần như là:

• Một thị trường sân sau để Trung Quốc tuồn hàng giá rẻ – 80% vải dệt may từ Trung Quốc (Hiệp hội Dệt may VN) và còn nhiều mặt hàng khác.

• Một đàn em chính trị vì cùng ý thức hệ.

• Một quốc gia chư hầu, kinh tế lệ thuộc, sao chép các mô hình kinh doanh từ hộ cá thể đến doanh nghiệp lớn.

Không cần phân tích sâu, mình tin ai cũng thấy rõ như ban ngày, nhất là kinh tế Miền Bắc!

Mình không nói chính trị, chỉ nhìn kinh tế thôi. Với Mỹ, vấn đề là sản xuất nội địa suy yếu, việc làm cho công dân của họ biến mất – 7 triệu việc làm ngành sản xuất mất từ 2000-2010 (Cục Thống kê Lao động Mỹ) – và an ninh tầng lớp trung lưu, người nghèo bị đe dọa. Nước Mỹ giàu có, họ có tiền chi phúc lợi, nhưng nếu dân chúng chỉ sống dựa vào đó, không làm chủ thu nhập, không có việc làm, thì cấu trúc xã hội họ sẽ sớm sụp đổ. Khi biến loạn đến, tất cả tan tành – quốc gia nào cũng vậy thôi.

Thật tế, mức thuế 46% áp lên Việt Nam không phải đánh vào chúng ta, mà đánh vào các doanh nghiệp Mỹ, để buộc họ về nước, mang việc làm về Mỹ dù chi phí tăng. Phương châm của họ: “Mất việc làm, không có tiền, hàng rẻ mấy cũng chẳng mua được”. Đây là cuộc đại cải tổ thương mại toàn cầu để vực dậy Mỹ. Nước Mỹ đã tuyên bố chính sách thuế của họ. Họ chấp nhận bước vào một cuộc chơi chỉ có 2 kết quả: một là lấy lại sức mạnh tự chủ và vị thế không đối thủ; hai là mất ngôi vương mãi mãi, bị thế giới quay lưng, coi thường. Đây là một quyết định cực kỳ táo bạo, chưa từng có tiền lệ, cho thấy sự mạnh mẽ, liều lĩnh và tinh thần cải cách của Mỹ – thứ mà hiếm quốc gia nào dám làm.

Chúng ta đàm phán, thương thảo, nhưng mục đích là giữ việc làm “từ Mỹ” ở lại Việt Nam. Điều này khó mà đạt được trọn vẹn. Dù có đưa đề nghị gì, gần như chắc chắn Mỹ cũng sẽ phán: “CHƯA ĐỦ”.

Mình tin mọi thứ sẽ còn tệ hơn chúng ta nghĩ rất nhiều. Cái tồi tệ nhất chưa đến đâu! Như lời Thủ tướng Singapore: “Những cú sốc lớn sẽ còn bất ngờ hơn”. Nó giống như bạn đột nhiên đổi ngành nghề, bắt đầu lại từ đầu một công việc hoàn toàn mới. Nước Mỹ, vốn quen thay đổi, thích nghi – nền kinh tế của hơn 200 năm của họ từng vượt qua bao cuộc khủng hoảng. Còn Việt Nam? Thay vì lạc quan vào đàm phán – thứ chỉ giải quyết được chút ít ngắn hạn, thậm chí chẳng giải quyết nổi – chúng ta nên lo lắng thật sự. Sản xuất trong nước sẽ đối mặt thách thức tự chủ kinh khủng. Muốn sống sót, có lẽ giải pháp duy nhất là phải học Nhật Bản thời Duy Tân: cải cách công nghiệp, đầu tư công nghệ, giảm lệ thuộc mạnh Trung Quốc, tận dụng FTA với EU, Nhật Bản. Không thì e là … sẽ vất vả lắm.

Bàn thêm về chính trị một chút. Ngoại giao “cây tre” của chúng ta rất đúng để giữ hòa bình – không liên minh, không phe nhóm, “nước sông không phạm nước giếng”, độc lập để phát triển. Nhưng kinh tế thì khác! Giao thương là gắn kết lợi ích, mà lợi ích gần như không trung lập được. Mỹ và Trung Quốc canh tranh lẫn nhau, giúp bên này, là gián tiếp hại bên kia. Kinh tế rồi cũng là chính trị. Sự giàu có có thể nhân đôi, nhưng quyền lực thì không: khi một bên mạnh lên, bên kia tự nhiên yếu lại.

Chúng ta chỉ đang cố sống sót trong cuộc chiến giữa các cường quốc. Điều này chỉ thuận lợi khi họ cần đồng minh hay mở rộng thương mại, nhưng khi họ quay về bảo hộ, tự lực tự cường, thì xác định “thân ai nấy lo, hồn ai nấy giữ”. Mình cho rằng rủi ro còn kinh khủng hơn chúng ta tưởng, và cái kết thì không ai đoán nổi. Đây là vấn đề cấp thiết, nghiêm trọng, đáng báo động.

Đừng ngủ quên trên sự lạc quan nữa!