#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Cuộc chiến công nghệ toàn cầu đang chuyển từ chip sang trí tuệ nhân tạo

Cuộc chiến công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc đang chuyển sang trí tuệ nhân tạo với sự chú ý vào mô hình AI Mythos của Anthropic, gây lo ngại về cạnh tranh và an ninh. Quan hệ thương mại hiện đang trong tình trạng căng thẳng do các quy định xuất khẩu và các biện pháp trả đũa.

Cuộc chạy đua vũ trang trí tuệ nhân tạo giữa Washington và Bắc Kinh đã tìm thấy một điểm nóng mới và đầy biến động: Mythos của Anthropic, một mô hình tiên tiến với khả năng tấn công mạng đã khiến các quan chức Trung Quốc lo ngại đến mức họ sẵn sàng mạo hiểm phá vỡ giai đoạn tái thiết lập quan hệ ngoại giao thận trọng mà cả hai chính phủ đã cẩn trọng vun đắp.

Vụ việc này không chỉ đơn thuần là một tranh chấp công nghệ song phương. Đối với các nhà đầu tư và những người tham gia thị trường, nó thể hiện một sự thay đổi mang tính cấu trúc trong cách định giá rủi ro địa chính trị, một sự thay đổi mà trong đó ranh giới đối đầu không chỉ còn là chất bán dẫn, mà còn là lớp phần mềm nằm phía trên chúng.

Một chiếc đồng hồ đếm ngược trong ngoại giao

Thời điểm này không thể nào nhạy cảm hơn. Chuyến thăm dự kiến ​​của Tập Cận Bình tới Hoa Kỳ vào ngày 24 tháng 9 đã khiến cả hai chính phủ tập trung vào việc duy trì cái mà một nhà phân tích mô tả là "bầu không khí ấm áp" được quản lý cẩn thận. Thỏa thuận ngừng áp thuế kéo dài 12 tháng đạt được vào tháng 10 năm ngoái, được nhiều người dự đoán sẽ được gia hạn, đã tạo ra một nền tảng mong manh cho quan hệ thương mại. Theo những người quen thuộc với vấn đề này, Bắc Kinh đang tích cực tìm kiếm một khuôn khổ "cùng có lợi" tại các cuộc đàm phán về trí tuệ nhân tạo dự kiến ​​diễn ra trước cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo.

Tuy nhiên, vấn đề Mythos đang tỏ ra khó kiểm soát trong khuôn khổ ngoại giao đó. Các quan chức Trung Quốc bày tỏ lo ngại không chỉ về bất lợi cạnh tranh, mà còn về những gì họ coi là tiềm năng tấn công của các mô hình tiên tiến – khả năng các hệ thống tầm cỡ như Mythos có thể bị vũ khí hóa theo những cách mà các biện pháp kiểm soát xuất khẩu công nghệ truyền thống chưa từng được thiết kế để giải quyết.

"Đó là lý do tại sao ngày càng có nhiều lo ngại về thách thức an ninh quốc gia do các công ty trí tuệ nhân tạo của Mỹ gây ra," Wu Xinbo, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Mỹ thuộc Đại học Fudan, cho biết. "Chúng ta phải thận trọng."

Nhân học tại tâm điểm

Xét trên mọi phương diện, Anthropic đã tự định vị mình là một trong những tiếng nói cứng rắn nhất trong cuộc tranh luận về chính sách AI tại Washington. Giám đốc điều hành Dario Amodei đã đưa ra một loạt các tuyên bố thẳng thắn: thúc giục chính quyền không cho phép Trung Quốc nhập khẩu chip cao cấp, kêu gọi kiểm tra an toàn bắt buộc đối với các mô hình tiên tiến mạnh mẽ, và cảnh báo tuần trước rằng AI tiên tiến của Trung Quốc có thể đe dọa ưu thế quân sự của Mỹ hoặc làm sâu sắc thêm chế độ độc tài. Ông đã mô tả Đảng Cộng sản Trung Quốc là "mối đe dọa có khả năng nhất" trong số các chính phủ độc tài hoạt động trong lĩnh vực AI.

Lập trường đó đã biến Anthropic trở thành một nhân tố định hướng tư tưởng ở Washington, và là mục tiêu dễ thấy của Bắc Kinh.

Tình hình pháp lý của chính công ty này, nói một cách nhẹ nhàng, khá phức tạp. Vào tháng 6, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick đã yêu cầu Anthropic phải xin giấy phép xuất khẩu trước khi cung cấp các mô hình tiên tiến Mythos 5 và Fable 5 cho bất kỳ thực thể nước ngoài nào. Công ty đã tạm thời vô hiệu hóa cả hai mô hình trước khi đạt được thỏa thuận với chính quyền, một minh họa rõ nét cho thấy trí tuệ nhân tạo tiên tiến đã nhanh chóng trở thành tâm điểm của bộ máy kiểm soát xuất khẩu, vốn trước đây chỉ tập trung gần như hoàn toàn vào phần cứng.

Thêm một lớp căng thẳng nữa, Anthropic đang vướng vào một cuộc tranh chấp pháp lý với chính quyền Trump về việc sử dụng hệ thống AI của mình trong quân sự, sau khi công ty này yêu cầu các biện pháp bảo vệ bổ sung cho các công cụ của mình trong các ứng dụng quốc phòng. Các cơ quan liên bang kể từ đó đã bị cấm sử dụng công nghệ của Anthropic - một kết quả mà công ty đang kháng cáo tại tòa án. Đối với một công ty đã đặt phần lớn bản sắc của mình vào việc phát triển AI chú trọng đến an toàn, sự trớ trêu khi bị loại khỏi các hợp đồng của chính phủ vì lý do an toàn không phải là điều không được giới quan sát Washington bỏ qua.

Cẩm nang ngành bán dẫn, tái bản dưới dạng phần mềm.

Cơ chế vận động này khá quen thuộc với bất kỳ ai theo dõi tranh chấp công nghệ Mỹ-Trung kể từ lệnh trừng phạt Huawei đầu tiên cách đây nửa thập kỷ. Washington xác định một công nghệ có tiềm năng lưỡng dụng, hạn chế quyền truy cập, Bắc Kinh phát triển các giải pháp thay thế trong nước, mỗi bên leo thang, và thị trường tự điều chỉnh lại.

Điểm mới ở đây là tốc độ và lớp trừu tượng. Chip là những vật thể vật lý. Chuyển động của chúng có thể được theo dõi, năng lực sản xuất được đo lường, chuỗi cung ứng được lập bản đồ với độ chính xác tương đối. Các mô hình AI tiên tiến thì khác. Chúng là phần mềm. Chúng có thể được nén, truyền tải và, như chính Anthropic đã cáo buộc chống lại nhóm Qwen của Alibaba và những người khác, đầu ra của chúng có thể được sử dụng để huấn luyện các hệ thống cạnh tranh theo những cách khó phát hiện và càng khó chứng minh hơn nữa trong bất kỳ diễn đàn pháp lý nào.

Tháng trước, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã đề xuất các biện pháp trừng phạt không xác định đối với các nhà phát triển mô hình bị phát hiện có hành vi đánh cắp sở hữu trí tuệ, sau khi hệ thống của Moonshot AI được công bố. Các nhà nghiên cứu có trụ sở tại Bắc Kinh cho rằng hệ thống này có thể cạnh tranh với các mô hình hàng đầu của Mỹ. Bộ Thương mại Trung Quốc đã phản ứng một cách thẳng thừng, cảnh báo sẽ thực hiện "tất cả các biện pháp cần thiết" để đáp trả.

Mô hình "ăn miếng trả miếng" đã thể hiện rõ ở cấp độ ngành. Vào tháng 6, Bắc Kinh đã áp đặt lệnh kiểm soát xuất khẩu đối với MP Materials và USA Rare Earth, một phản ứng trực tiếp đối với quyết định của Lầu Năm Góc bổ sung Alibaba và BYD vào danh sách các công ty bị cáo buộc hỗ trợ quân đội Trung Quốc. Thông điệp rất rõ ràng: Bắc Kinh vẫn nắm giữ đòn bẩy và sẵn sàng sử dụng nó.

Sự bất đối xứng trọng lượng mở

Có lẽ khía cạnh chiến lược thú vị nhất của cuộc tranh chấp này là sự khác biệt trong cách tiếp cận vấn đề khả năng tiếp cận AI giữa hai bên. Các phòng thí nghiệm tiên phong của Mỹ, Anthropic là một trong số đó nổi bật, đã tập trung vào các hệ thống độc quyền, khép kín, tạo ra doanh thu thông qua việc kiểm soát quyền truy cập. Mô hình kinh doanh của Anthropic dựa trên việc khách hàng trả tiền cho Claude và, hiện nay, Mythos thông qua các API thương mại và các thỏa thuận doanh nghiệp.

Ngược lại, Trung Quốc đã mạnh mẽ tiến tới việc phát hành các mô hình trí tuệ nhân tạo mã nguồn mở. DeepSeek, Qwen và một loạt các phòng thí nghiệm nhỏ hơn của Trung Quốc đã phát hành các mô hình có thể được tải xuống, sửa đổi và triển khai miễn phí, với chi phí thấp hơn nhiều so với các sản phẩm tương tự của Mỹ. Logic chiến lược rất rõ ràng: bằng cách cung cấp cho thế giới các sản phẩm trí tuệ nhân tạo mã nguồn mở, giá cả phải chăng và có khả năng hoạt động hiệu quả, Trung Quốc tự định vị mình là người tiên phong trong phát triển công nghệ được chia sẻ rộng rãi, xây dựng ảnh hưởng trên khắp các nền kinh tế đang phát triển không đủ khả năng tiếp cận các hệ thống cao cấp của Mỹ.

Bắc Kinh đã khuếch đại vị thế này thông qua một nhóm hợp tác quốc tế về trí tuệ nhân tạo gồm 29 thành viên, nhóm này có thể mang lại cho họ ảnh hưởng đáng kể đối với các tiêu chuẩn toàn cầu mới nổi, một chiến lược được vay mượn trực tiếp từ chiến dịch thành công của họ trong việc định hình các tiêu chuẩn cơ sở hạ tầng 5G thông qua Huawei hồi đầu thập kỷ này.

Đối với các nhà đầu tư Mỹ vào các công ty AI độc quyền, sự bất đối xứng này đặt ra một câu hỏi hóc búa: trong một thế giới mà các mô hình mở của Trung Quốc đang tiến gần đến sự ngang bằng với các mô hình độc quyền của Mỹ trên nhiều tiêu chuẩn, thì lợi thế cạnh tranh bền vững là gì?

Các lựa chọn và giới hạn của Bắc Kinh

Những người am hiểu vấn đề cho biết Bắc Kinh hiện không có kế hoạch hành động ngay lập tức chống lại Anthropic hay các nhà phát triển trí tuệ nhân tạo khác của Mỹ. Tính toán trước thềm hội nghị thượng đỉnh tháng 9 cho thấy cần phải kiềm chế. Tuy nhiên, các quan chức Trung Quốc được cho là đang soạn thảo một loạt các biện pháp đáp trả tiềm năng, bao gồm trừng phạt và đưa các công ty trí tuệ nhân tạo của Mỹ vào danh sách các thực thể bị hạn chế của Trung Quốc, để sử dụng nếu Washington leo thang xung đột với các công ty Trung Quốc trong lĩnh vực này.

Tác động thương mại tức thời của những biện pháp như vậy đối với Anthropic sẽ rất hạn chế. Công ty này không hoạt động tại Trung Quốc và không tạo ra doanh thu đáng kể nào từ khách hàng Trung Quốc. Tuy nhiên, tầm quan trọng về danh tiếng và tiền lệ sẽ rất lớn, củng cố sự phân hóa trong hệ sinh thái AI toàn cầu, khiến việc hòa giải trong tương lai ngày càng khó khăn hơn.

Điều đáng lo ngại hơn đối với các nhà đầu tư là những tác động thứ cấp: tác động tiêu cực tiềm tàng đối với nhóm các công ty công nghệ Mỹ có sự hiện diện đáng kể tại Trung Quốc, và khả năng một cuộc tranh chấp leo thang về trí tuệ nhân tạo (AI) có thể phá vỡ thỏa thuận ngừng áp thuế, mà việc gia hạn thỏa thuận này là nền tảng cho một phần đáng kể sự phục hồi của các tài sản rủi ro hiện tại.

Sự mơ hồ về quy định và những tác động của nó đối với đầu tư

Lập trường của Tổng thống Trump về kiểm soát xuất khẩu AI phản ánh cách tiếp cận rộng hơn của ông đối với chính sách công nghệ, vừa bảo vệ lợi thế cạnh tranh của Mỹ, vừa thận trọng với những hạn chế có thể làm suy yếu các công ty Mỹ. "Chúng ta phải cẩn thận theo cả hai cách," ông nói tuần trước. "Chúng ta không muốn hạn chế chúng đến mức đột nhiên, chúng ta tụt hậu so với Trung Quốc."

Sự mâu thuẫn đó tạo ra rủi ro chính sách trọng yếu đối với các công ty AI tiên phong, khác biệt với rủi ro pháp lý thông thường. Các quy định đang được soạn thảo trong thời gian thực, có thể bị đảo ngược và vướng mắc với các tính toán ngoại giao có thể thay đổi trong một chu kỳ tin tức. Kinh nghiệm của Anthropic, khi các mô hình chủ lực của họ bị Bộ Thương mại tạm thời vô hiệu hóa trước khi đạt được giải pháp đàm phán, minh họa cho sự dễ bị tổn thương về mặt hoạt động mà ngay cả các công ty có vốn mạnh và am hiểu chính trị cũng phải đối mặt trong môi trường này.

Đối với các nhà đầu tư tổ chức có liên quan đến chuỗi cung ứng AI, từ mảng kinh doanh trung tâm dữ liệu của Nvidia đến các nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô lớn phân phối API mô hình tiên tiến, biến số quan trọng cần theo dõi không phải là bất kỳ sự cố song phương riêng lẻ nào, mà là quỹ đạo của chế độ cấp phép. Nếu việc kiểm soát xuất khẩu đối với các mô hình tiên tiến trở thành thông lệ chứ không phải ngoại lệ, thì các giả định về tổng thị trường tiềm năng được thể hiện trong các định giá hiện tại có thể cần được xem xét lại một cách đáng kể.

Những bộ phim đáng xem

Một số dấu hiệu ngắn hạn sẽ cho thấy liệu tranh chấp này có được kiểm soát hay leo thang theo hướng gây ra những hậu quả rộng lớn hơn đối với thị trường:

Kết luận: Một loại rủi ro mới

Các nhà đầu tư đã dành phần lớn bốn năm để học cách định giá địa chính trị trong ngành bán dẫn. Vụ việc Mythos cho thấy giờ đây họ cần một khuôn khổ tương tự cho địa chính trị mô hình tiên tiến, một khuôn khổ tính đến tốc độ chuyển giao năng lực phần mềm, khó khăn trong việc xác định nguồn gốc khi tài sản trí tuệ bị cáo buộc trích xuất thông qua kết quả đầu ra của mô hình, và mức độ mà các công ty AI tiên tiến đã trở thành những người tham gia trực tiếp vào các cuộc tranh luận về an ninh quốc gia chứ không chỉ đơn thuần là những người đứng ngoài cuộc.

Vị thế của Anthropic, bị hạn chế về mặt thương mại bởi các quy định xuất khẩu của Mỹ, mâu thuẫn về mặt pháp lý với chính quyền liên quan đến các ứng dụng quân sự, và hiện đang là đối tượng gây lo ngại cho chính phủ Trung Quốc, là một trường hợp cực đoan. Nhưng những động lực dẫn đến tình trạng này mang tính hệ thống, chứ không phải là cá biệt.

Hóa ra, cuộc chiến lạnh trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo không chỉ xoay quanh việc ai sản xuất chip, mà còn là ai kiểm soát trí thông minh vận hành trên những con chip đó. Cuộc chiến này giờ đây đã chuyển hẳn sang lĩnh vực phần mềm, và những hệ quả đầu tư vẫn đang được định hình.

---------------------------------------------

Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...

Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương. Với nhiều ưu điểm như: Mua bán 2 chiều, T0, miễn lãi margin ... Liên hệ với tôi qua số Zalo ở phần tên tác giả để hợp tác và nhận các tư vấn tốt nhất về thị trường hàng hoá.

Mobile/zalo: 033 796 8866

THAM GIA ROOM HÀNG HOÁ - VĨ MÔ