MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Cuộc cạnh tranh khốc liệt trên thế giới để giành khoáng sản chiến lược

Trang CBC News nhận định, nguồn tài nguyên khan hiếm đang trở thành tâm điểm trong cuộc chạy đua giành lợi thế công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc.

Hiện nay, điểm chung giữa một chiếc điện thoại thông minh, một tấm pin Mặt Trời, một viên pin xe điện hay các trang thiết bị quân sự chính là sự phụ thuộc vào khoáng sản quan trọng – những thành phần thiết yếu giúp vận hành các công nghệ hiện đại mà con người sử dụng mỗi ngày.

Theo tác giả Vince Beiser, người viết cuốn Power Metal: The Race for the Resources That Will Shape the Future, thời đại sắp tới sẽ được định hình bởi năng lượng tái tạo và công nghệ kỹ thuật số. Tuy nhiên, để hiện thực hóa điều đó, con người không thể thiếu nguồn khoáng sản quan trọng.

Nhiều chuyên gia thương mại coi những khoáng sản này là nền tảng của cuộc cách mạng công nghệ mới, tương tự như cách động cơ hơi nước từng thay đổi thế giới trong cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ nhất, thúc đẩy sự phát triển của tàu thuyền, xe lửa và máy móc trong nhà máy.

Giáo sư luật Elizabeth Steyn thuộc Đại học Calgary – chuyên gia nghiên cứu về khoáng sản quan trọng – giải thích rằng khái niệm "quan trọng" không chỉ nằm ở vai trò thiết yếu trong quá trình chuyển đổi sang năng lượng xanh và công nghệ số, mà còn vì chúng được sử dụng trong một số lĩnh vực quân sự quan trọng.

Canada có những khoáng sản quan trọng nào?

Nhà báo chuyên về khai khoáng Jacob Lorinc của Bloomberg chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn với chương trình Front Burner (CBC) rằng Canada từ lâu đã được xem là một trong những điểm đến hàng đầu thế giới cho các công ty và nhà thăm dò khoáng sản.

Hiện Canada sở hữu 34 loại khoáng sản và kim loại quan trọng – một số quốc gia gọi chúng là "khoáng sản chiến lược". Tất cả các tỉnh bang và vùng lãnh thổ của Canada (ngoại trừ Đảo Hoàng tử Edward - PEI) đều có các mỏ khai thác, cơ sở luyện kim hoặc các dự án liên quan đến những loại khoáng sản này.

Đáng chú ý, trong danh sách trên có một nhóm 17 nguyên tố đặc biệt được gọi là "các nguyên tố đất hiếm" hay lanthanide. Những nguyên tố này đôi khi xuất hiện cùng với các nguyên tố phóng xạ.

Giáo sư Steyn nhấn mạnh: “Đất hiếm không nhất thiết phải ‘hiếm’ theo nghĩa tuyệt đối, nhưng chúng lại khan hiếm về mặt khai thác. Dù lanthanide có mặt ở khắp vỏ Trái Đất, nhưng chúng tồn tại với hàm lượng rất nhỏ, khiến việc tìm được một khu vực đủ trữ lượng để khai thác thương mại là vô cùng khó khăn.”

Thách thức với ngành khai khoáng ở Canada

Dù Canada là một trong số ít quốc gia có thể khai thác thương mại khoáng sản khan hiếm, nhưng theo các chuyên gia, đất nước này vẫn chưa tận dụng hết tiềm năng khoáng sản của mình vì nhiều lý do.

Nhà báo Lorinc chỉ ra: “Những khoáng sản này có mặt ở khắp nơi, nhưng trong vài năm qua, chúng ta chưa thực sự khai thác hiệu quả. Trước đây, Sudbury từng là trung tâm sản xuất nickel hàng đầu thế giới, nhưng trữ lượng nickel ở đó đã gần cạn kiệt.”

Bên cạnh đó, nhiều mỏ khoáng sản nằm ở những vùng xa xôi, hẻo lánh như Vành đai lửa ở miền Bắc Ontario, nơi có điều kiện phát triển hạ tầng khai thác rất khó khăn. Đồng thời, một số cộng đồng bản địa lo ngại rằng hoạt động khai khoáng có thể gây ô nhiễm nguồn nước và ảnh hưởng đến môi trường sống của họ.

Ông JP Gladu – người sáng lập công ty tư vấn Mokwateh và cựu Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh của người bản địa Canada – nhấn mạnh: “Điều quan trọng là phải có sự tham gia chủ động của các cộng đồng bản địa ngay từ bàn đàm phán. Chúng ta đã hiểu rằng xây dựng mối quan hệ bền chặt với người bản địa là yếu tố then chốt để phát triển bền vững.”

Năm ngoái, Canada đã bổ sung kim loại silicon vào danh sách khoáng sản quan trọng. Đây là nguyên liệu không thể thiếu trong sản xuất chip bán dẫn – thành phần cốt lõi giúp vận hành trí tuệ nhân tạo. Điều này cho thấy tầm quan trọng của khoáng sản trong thời đại công nghệ số.

Cạnh tranh địa chính trị và cuộc đua công nghệ

Trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc chạy đua giành ưu thế công nghệ toàn cầu, cả hai quốc gia đều tìm cách kiểm soát nguồn cung khoáng sản quan trọng. Trung Quốc có lợi thế vì sở hữu nhiều mỏ khai thác, nhưng quan trọng hơn, nước này đang dẫn đầu thế giới trong khâu tinh luyện khoáng sản nhập khẩu từ các nước khác.

Tác giả Beiser phân tích, trước đây Mỹ từng là cường quốc khai khoáng, nhưng đến những năm 1970-1980, họ bắt đầu hạn chế khai thác do lo ngại tác động môi trường. Trong khi đó, Trung Quốc – thời điểm đó đang mở cửa nền kinh tế – đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội, sẵn sàng khai thác tài nguyên trong nước và xây dựng các cơ sở tinh luyện quy mô lớn. Chiến lược này giúp Trung Quốc có vị thế mạnh trên thị trường khoáng sản toàn cầu ngày nay.

Hiện nay, Trung Quốc đang tận dụng lợi thế đó để kiểm soát xuất khẩu khoáng sản sang Mỹ, trong khi Mỹ tìm cách giảm bớt sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Đây là lý do chính khiến Washington ngày càng quan tâm đến các khu vực giàu khoáng sản như Canada và Greenland.

Ngoài ra, Mỹ và Ukraine cũng đang đàm phán một thỏa thuận nhằm cho phép Mỹ tiếp cận nguồn khoáng sản của Ukraine để đổi lấy viện trợ quân sự. Đối với Ukraine, thỏa thuận này là một phần trong chiến lược phục hồi kinh tế và tái thiết đất nước.

Phiên bản này giúp nội dung trở nên mạch lạc, trau chuốt hơn và nhấn mạnh các yếu tố quan trọng.