Cuộc cải cách chưa từng có trên bàn đồ địa giới
Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, nguyên Đại biểu Quốc hội Khóa VIII Lê Công Cơ khẳng định: Việc Đà Nẵng và Quảng Nam “về một nhà” không chỉ hợp lý về mặt thực tiễn mà còn là bước đi tất yếu, phù hợp với yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới của thời đại.
Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, nguyên Đại biểu Quốc hội khóa VIII, Chủ tịch Hội đồng đại học – Đại học Duy Tân, ông Lê Công Cơ, đánh giá cao kết luận của Ban Bí thư cùng tầm nhìn chiến lược của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc nghiên cứu, sáp nhập đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo ông, đây là một cuộc cải cách hành chính mang tính cách mạng "chưa từng có tiền lệ", nhằm hiện thực hóa sứ mệnh lịch sử: đưa dân tộc Việt Nam vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.
Chia để phát triển – một quyết định táo bạo, đúng thời điểm
Đà Nẵng và Quảng Nam – hai vùng đất giàu truyền thống cách mạng, chia sẻ nhiều điểm tương đồng về địa lý, lịch sử và văn hóa – đã trải qua không ít lần chia tách và sáp nhập. Mỗi giai đoạn đều để lại dấu ấn sâu đậm trong ký ức của người dân hai địa phương.
Gắn bó với Đà Nẵng từ thuở đầu tách tỉnh, ông Lê Công Cơ hồi tưởng: Quảng Nam – Đà Nẵng từng là một thể thống nhất. Nhưng để tạo điều kiện cho sự bứt phá, Trung ương đã quyết định tách thành TP Đà Nẵng trực thuộc Trung ương và tỉnh Quảng Nam.
Theo tư liệu từ Nhà xuất bản Đà Nẵng, ngay từ Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng lần thứ XV (10/1991), đã có đề xuất cho Đà Nẵng được trực thuộc Trung ương. Trong trường hợp chưa thể tách, thì đề nghị cho TP này hưởng một cơ chế đặc thù để xây dựng mô hình đặc khu kinh tế Duyên hải miền Trung.
Trước đó, tại Đại hội lần thứ IV Đảng bộ TP Đà Nẵng (5/1989), địa phương đã nhất trí kiến nghị Trung ương và Tỉnh ủy cho phép tách Đà Nẵng hoặc trao cho một cơ chế đặc biệt. Đây được xem là viên gạch đầu tiên đặt nền móng cho sự thay đổi lớn sau này.
Ngày 19/3/1992, cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng trong chuyến công tác tại Đà Nẵng đã bày tỏ ủng hộ việc tạo điều kiện đặc biệt để thành phố phát triển xứng tầm.
Tiếp đó, ngày 24–25/4/1992, Thủ tướng Võ Văn Kiệt làm việc tại địa phương và đồng tình với việc xem xét cho Đà Nẵng trở thành TP trực thuộc Trung ương, hoặc có cơ chế hành chính riêng biệt.
Bước ngoặt lịch sử: hình thành một trung tâm phát triển mới
Tháng 1/1996, trong buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh, Thủ tướng Võ Văn Kiệt bày tỏ sự ủng hộ chính thức với đề xuất tách Đà Nẵng. Đến ngày 7/10/1996, Bí thư Tỉnh ủy Mai Thúc Lân nhận công điện từ Trung ương: Bộ Chính trị đồng ý chia tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng, nâng cấp Đà Nẵng thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Bốn phương án chia tách được đưa ra, với các phạm vi địa giới hành chính khác nhau. Trong đó, hai phương án khả thi nhất – theo kết luận của Thường trực Tỉnh ủy – là giữ nguyên TP Đà Nẵng hiện tại và mở rộng với huyện Hòa Vang.
Ngày 12/10/1996, Hội đồng Nhân dân tỉnh họp bất thường, thống nhất phương án chia tách: TP Đà Nẵng gồm 7 đơn vị hành chính, trong đó có huyện Hoàng Sa, còn Quảng Nam với 14 đơn vị hành chính, đặt tỉnh lỵ tại Tam Kỳ.
Từ tháng 1/1997 đến nay, Đà Nẵng đã khẳng định được vị thế: phát triển nhanh, toàn diện, trở thành một trong những thành phố đáng sống nhất Việt Nam và sở hữu thương hiệu quốc tế vững chắc.
Tái nhập để bứt phá – tạo khác biệt trong thế kỷ XXI
Nay, khi Trung ương đang nghiên cứu phương án sáp nhập đơn vị hành chính, trong đó có thể tái nhập Quảng Nam với Đà Nẵng, ông Cơ cho rằng đây là bước đi đúng với xu thế thời đại. Nếu chia tách là điều đúng đắn vào thời điểm trước, thì nay việc hợp nhất lại càng hợp lý – để hai địa phương cùng nhau phát triển với tốc độ cao hơn.
Ông phân tích, hiện nay Đà Nẵng đang thiếu hụt không gian phát triển, trong khi có nhiều đề án lớn như khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế. Việc mở rộng địa giới sẽ là lời giải cho bài toán quy hoạch.
Ngược lại, Quảng Nam – nếu "về chung một nhà" – sẽ được hỗ trợ mạnh mẽ về nguồn nhân lực, hạ tầng y tế, giáo dục. Cần lưu ý rằng, 60% dân số Đà Nẵng có nguồn gốc từ Quảng Nam và như lời Thủ tướng Phạm Minh Chính, "cán bộ Quảng Nam chủ yếu đang làm việc ở Đà Nẵng".
Sự kết hợp này sẽ tạo ra một vùng động lực mạnh của miền Trung – Tây Nguyên với lợi thế hiếm có: hai sân bay quốc tế, ba cảng biển lớn, ba ga đường sắt trọng điểm và hai đại học hàng đầu khu vực.
Tổng diện tích sau khi hợp nhất sẽ lên tới khoảng 11.723km², đường bờ biển hơn 150km – những con số mà ít địa phương nào trên cả nước có được. Ông Cơ nhấn mạnh: "Cái mà Đà Nẵng đang thiếu là diện tích, thì nay có. Cái mà Quảng Nam còn thiếu là nhân lực, thì nay cũng được bù đắp. Đây là cơ hội hiếm có để bứt phá toàn diện".
Thương hiệu địa phương: giữ để vươn xa
Về tên gọi sau sáp nhập, ông Cơ đưa ra quan điểm rõ ràng: cần giữ nguyên tên "Đà Nẵng" – thương hiệu đã được định vị trên bản đồ quốc tế, bên cạnh TP.HCM, Cần Thơ, Hải Phòng. Đây là yếu tố không thể xem nhẹ khi muốn phát triển đô thị hội nhập toàn cầu.
Quảng Nam tuy có nhiều thành tựu, nhưng trong mắt bạn bè quốc tế, chủ yếu được biết đến qua TP Hội An – một thành phố du lịch di sản. Nếu dùng tên "Quảng – Đà" hay bất kỳ tên gọi mới nào, sẽ đánh đổi đi "giá trị thương hiệu" mà Đà Nẵng đã dày công xây dựng.
"Thương hiệu là tài sản vô hình nhưng vô cùng quý giá. Mất thương hiệu là tự đánh mất lợi thế cạnh tranh. Do đó, tên gọi cần phản ánh bản sắc và giữ được sức nặng đã có", ông Cơ khẳng định.
Bạn muốn trở thành VIP/PRO trên 24HMONEY?
Bấm vào đây để liên hệ 24HMoney ngay

Bàn tán về thị trường