Cơ quan thuế đồng hành để hộ kinh doanh chuyển đổi hóa đơn điện tử

Triển khai hóa đơn điện tử từ máy tính tiền giúp tăng cường minh bạch tài chính và hiện đại hóa công tác quản lý thuế. Trong khi nhiều hộ kinh doanh lớn đã chủ động thích nghi thì nhóm hộ nhỏ, truyền thống vẫn gặp nhiều khó khăn, rất cần cơ chế hỗ trợ kịp thời.

Nhiều hộ kinh doanh chủ động triển khai và thích nghi

Quy định sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền khiến nhiều hộ kinh doanh bước vào giai đoạn chuyển đổi lớn, đòi hỏi thích nghi cả về công nghệ lẫn tư duy quản trị.

Tại một hiệu thuốc khu vực phố Võng Thị (Tây Hồ, Hà Nội) chị Thu Huyền, nhân viên quầy thuốc cho biết, nhà thuốc đã sớm triển khai sử dụng phần mềm hóa đơn điện tử kết nối với hệ thống của cơ quan thuế.

“Mỗi giao dịch đều được nhập trên phần mềm, khi khách có yêu cầu, hóa đơn bán lẻ được in trực tiếp từ máy. Trường hợp khách không yêu cầu, chúng tôi không in ra nhưng dữ liệu vẫn được ghi nhận đầy đủ và tự động kết nối với phần mềm quản lý của cơ quan thuế thông qua hệ thống liên thông”, chị Huyền chia sẻ.

Theo chị Huyền, phần mềm mà nhà thuốc đang sử dụng đã tích hợp kết nối với hệ thống thuế và cổng dữ liệu quốc gia, bảo đảm toàn bộ giao dịch đều được cập nhật kịp thời và chính xác.

Tuy nhiên, chị cũng thừa nhận, để triển khai hiệu quả, đơn vị phải đầu tư nhân lực chuyên trách, vì quy trình gửi hóa đơn điện tử ban đầu khi chưa quen cũng khá phức tạp, gồm nhiều bước xác thực và kết nối. Đối với các nhà thuốc nhỏ lẻ, đây có thể là thách thức không nhỏ nếu không được hỗ trợ kỹ thuật phù hợp.

Tương tự, tại một cửa hàng bán giày trên phố Yên Hòa (quận Cầu Giấy, Hà Nội), chị Lê Mai - quản lý cửa hàng - cho hay, đơn vị đã chủ động sử dụng phần mềm hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, có kết nối dữ liệu với hệ thống của cơ quan thuế từ tháng 6.2025. Sau khi được cán bộ thuế và nhà cung cấp phần mềm hướng dẫn, cửa hàng đã đưa hệ thống vào vận hành ổn định.

Theo chị Mai, thời gian đầu, cửa hàng có thuê ngoài một đơn vị kế toán để hỗ trợ cấu hình phần mềm và thiết lập quy trình vận hành. Tuy nhiên, sau khi đã làm quen, nhân viên thu ngân hoàn toàn có thể tự thực hiện các bước lập và gửi hóa đơn.

Cần hỗ trợ “cầm tay chỉ việc” đối với nhóm hộ kinh doanh truyền thống

Bên cạnh các hộ kinh doanh quy mô lớn đã chủ động triển khai, vẫn còn nhiều hộ nhỏ lẻ tỏ ra lúng túng với công nghệ.

Ghi nhận tại một cửa hàng tạp hóa trên phố Lạc Long Quân (Tây Hồ, Hà Nội), bà Hằng - chủ cửa hàng chia sẻ đã được cán bộ thuế thông báo về việc triển khai hóa đơn điện tử, nhưng đến nay vẫn chưa được hướng dẫn sử dụng máy tính tiền hay đăng ký phần mềm.

“Họ nói cuối tháng 6 hoặc đầu tháng 7 sẽ phổ biến cụ thể. Giờ chỉ biết chờ”, bà Hằng nói.

Tương tự, anh Minh - chủ một cửa hàng đồ điện gia dụng tại quận Cầu Giấy cho biết, mới chỉ nắm thông tin từ báo chí và thông báo sơ bộ của cán bộ thuế.

Từ góc độ tư vấn và triển khai thực tế, bà Lê Yến - CEO Công ty TNHH Tư vấn thuế Hà Nội (Hanoitax) - cho rằng, nhóm hộ kinh doanh truyền thống là lực lượng đông nhất, nhưng đang là mắt xích yếu nhất.

“Họ chiếm tỉ trọng lớn trong diện điều chỉnh nhưng lại là nhóm có mức độ sẵn sàng thấp nhất. Quen vận hành thủ công, chưa từng dùng máy in hay phần mềm, lại không có người hướng dẫn tận nơi, nên dễ rơi vào tình trạng hoang mang, lúng túng”, bà Yến nói.

Vì vậy, theo CEO Hanoitax, đối với nhóm hộ kinh doanh truyền thống, trong giai đoạn đầu cần tập trung hỗ trợ cầm tay chỉ việc. Mô hình “đại lý thuế theo cụm ngành nghề” có thể triển khai thí điểm, trong đó mỗi đại lý phụ trách nhóm hộ kinh doanh trong khu dân cư, đảm nhiệm vai trò tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật và truyền thông chính sách. Song song, ngành thuế cần lập đường dây nóng, nhóm tư vấn để xử lý ngay các tình huống phát sinh.

“Không thể áp dụng cách làm của doanh nghiệp cho hộ kinh doanh. Cần lộ trình mềm dẻo, cơ chế linh hoạt, nhưng vẫn giữ mục tiêu minh bạch và công bằng trong dài hạn”, bà Yến khuyến nghị.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi phân tích: “Nhiều tiểu thương chưa kịp thích nghi với tư duy số hóa. Họ sợ phần mềm phức tạp, chi phí cao, và đặc biệt lo lắng khi phải minh bạch doanh thu dẫn đến tăng thuế”.

Ngành thuế cần triển khai một chiến lược dài hạn, đồng thời đặt người kinh doanh nhỏ vào vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi.

Ông Huy đề xuất ba nhóm giải pháp: Thứ nhất, hệ thống hóa đơn điện tử phải thân thiện, đơn giản, chi phí thấp, gắn với hỗ trợ tại chỗ và truyền thông rõ ràng - không phải để “bắt lỗi”, mà là công cụ bảo vệ người bán. Thứ hai, cần kết nối chặt chẽ dữ liệu giữa ngân hàng, ví điện tử, nền tảng số và cơ quan thuế, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn để phát hiện bất thường mà không cần thanh tra tràn lan. Thứ ba, thay vì chỉ chế tài, Nhà nước cần tạo động lực: Hộ nào kê khai trung thực, kết nối hóa đơn có thể được ưu đãi thuế, hỗ trợ vốn và chuyển đổi số trong 1-2 năm đầu.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, ngành thuế sẽ phối hợp chặt chẽ với các nhà cung cấp phần mềm, cử cán bộ hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở, kể cả ngoài giờ hành chính. Tháng 6.2025 được xác định là “tháng cao điểm đồng hành”, với nhiều buổi đối thoại, giải đáp ngay tại địa phương.

Để giảm gánh nặng cho hộ kinh doanh, Cục Thuế đã đề nghị các nhà cung cấp phần mềm thiết kế giải pháp dễ dùng, chi phí hợp lý, đồng thời triển khai các gói hỗ trợ miễn phí cho hộ nhỏ và siêu nhỏ. Song song, công tác tuyên truyền tiếp tục được tăng cường, nhất là tại các chợ truyền thống.

TS. Nguyễn Ngọc Tú - giảng viên Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Thuế - cho rằng, việc sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền đối với nhóm hộ kinh doanh có doanh thu từ 1 tỉ đồng/năm không phải là trở ngại lớn.

“Những hộ này thực chất không khác nhiều so với doanh nghiệp. Họ đã quen nộp thuế theo phương pháp kê khai trong nhiều năm, thường xuyên sử dụng công nghệ thông tin trong hoạt động kinh doanh và có đủ điều kiện tài chính để đầu tư thiết bị. Vì vậy, việc chuyển sang hóa đơn điện tử không gây nhiều xáo trộn”, ông Tú nhận định.

Theo ông Tú, thách thức lớn nhất không nằm ở nhóm hộ có quy mô trung bình - lớn, mà ở bước tiếp theo: Chuyển toàn bộ hơn 5 triệu hộ kinh doanh sang cơ chế tự khai, tự nộp thuế trong năm 2025.

Việc mở rộng hóa đơn điện tử là yêu cầu tất yếu nhằm thúc đẩy minh bạch tài chính và xây dựng nền kinh tế số. Tuy nhiên, TS. Tú lưu ý, việc triển khai phải thực hiện một cách quyết liệt nhưng đồng thời cũng cần linh hoạt và sát với thực tiễn.

“Nếu không khép lại được khoảng trống dữ liệu từ khu vực hộ kinh doanh, thì hệ thống quản lý thuế, chi tiêu ngân sách, thậm chí cả thống kê kinh tế vĩ mô đều bị ảnh hưởng. Ngoài việc phải làm kiên quyết, nhưng cũng phải đồng hành thực chất với người kinh doanh”, ông Tú nhấn mạnh.

(Theo Hà Vy - báo Lao động; link nguồn: https://laodong.vn/kinh-doanh/co-quan-thue-dong-hanh-de-ho-kinh-doanh-chuyen-doi-hoa-don-dien-tu-1523466.ldo)