Cơ hội mới từ cuộc tái cấu trúc chuỗi công nghệ

Sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng bán dẫn tại châu Á đang mở ra dư địa mới cho Việt Nam, khi các tập đoàn công nghệ tăng đầu tư vào khâu đóng gói, kiểm thử, sản xuất linh kiện và nghiên cứu phát triển.

Cơ hội không chỉ nằm ở thu hút thêm nhà máy mà còn ở khả năng kéo doanh nghiệp nội địa vào sâu hơn trong chuỗi giá trị công nghệ.

Chuỗi cung ứng công nghệ châu Á đang bước vào giai đoạn tái phân bổ mạnh khi nhu cầu chip phục vụ AI, trung tâm dữ liệu, điện khí hóa và điện tử công nghiệp tiếp tục tăng. Theo SEMI, khu vực châu Á dự kiến có 64 nhà máy bán dẫn mới đi vào hoạt động đến năm 2029, nhưng Đông Nam Á chỉ có khoảng 6 dự án, cho thấy khoảng trống lớn về năng lực sản xuất và cơ hội mở rộng hệ sinh thái.

Trong bức tranh đó, Việt Nam đang nổi lên ở nhóm công đoạn đóng gói, lắp ráp và kiểm thử. Intel, Amkor và Hana Micron đều đã hiện diện hoặc mở rộng hoạt động tại Việt Nam. Đáng chú ý, Samsung dự kiến đầu tư khoảng 1,5 tỷ USD cho một nhà máy kiểm thử chip tại Việt Nam, với kế hoạch đưa cơ sở này vào vận hành từ tháng 11/2027.

Dòng vốn mới có ý nghĩa lớn hơn một dự án riêng lẻ. Một nhà máy bán dẫn thường kéo theo nhu cầu về vật liệu chuyên dụng, thiết bị, tự động hóa, logistics, kiểm định, phòng sạch và dịch vụ kỹ thuật. Vì vậy, tác động lan tỏa có thể mở rộng sang các khu công nghiệp, doanh nghiệp điện tử, logistics và nhóm cung cấp linh kiện công nghiệp hỗ trợ.

Đông Nam Á hiện đã chiếm hơn 20% kim ngạch xuất khẩu của khu vực và khoảng 50% dòng vốn đầu tư nước ngoài, trong đó các chuỗi cung ứng chiến lược ngày càng đóng vai trò lớn. Tuy nhiên, phần giá trị cao của chuỗi bán dẫn vẫn tập trung tại Đài Loan, Hàn Quốc và Trung Quốc. Đây vừa là khoảng cách về công nghệ, vừa là dư địa để các nền kinh tế Đông Nam Á nâng cấp vị trí.

Với Việt Nam, bài toán tiếp theo là chuyển từ lợi thế về chi phí và vị trí sang năng lực cung ứng có hàm lượng công nghệ cao hơn. Chính phủ cũng đang thúc đẩy Qualcomm và Samsung mở rộng đầu tư vào AI, bán dẫn và R&D, cho thấy định hướng thu hút vốn đang chuyển dần từ sản xuất đơn thuần sang công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Ở góc độ doanh nghiệp, nhóm khu công nghiệp, điện tử, logistics, thiết bị công nghiệp và dịch vụ kỹ thuật có thể chịu tác động trực tiếp khi dòng vốn công nghệ mở rộng. Ngược lại, yêu cầu về nhân lực kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng và năng lực cung ứng nội địa sẽ trở thành những điều kiện quan trọng để doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn.