Chưa xuất quân, Putin đã ghi được nhiều "bàn thắng" lớn

Chưa cần xuất quân xâm chiếm Ukraine, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ghi được những "bàn thắng" quan trọng trong cuộc "đọ sức" với phương Tây, qua đó bảo đảm an ninh cho nước Nga. Ông đã khiến cả thế giới phải theo dõi "nhất cử nhất động" của chủ nhân Điện Kremlin, nhìn nhận sức mạnh quân sự lợi hại của nước Nga, đưa Nga trở lại trung tâm "bàn cờ" ngoại giao quốc tế và tạm thời bắt Ukraine phải "quên" đi tham vọng gia nhập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Vẫn chưa thể khẳng định tình hình tại biên giới Nga-Ukraine đã “hạ nhiệt" hay chưa, dù trong chưa đầy 1 tuần, Moskva đã 3 lần thông báo giảm quân số và khí tài ở khu vực “nóng” này. Phương Tây, dẫn đầu là Mỹ, vẫn lớn tiếng nói rằng “chiến tranh cận kề”. Chính quyền Kiev và cả giới tài chính Âu-Mỹ đều nóng lòng muốn thoát khỏi tình thế bế tắc hiện nay bởi viễn cảnh chiến tranh Ukraine khiến các sàn chứng khoán từ New York đến London, Paris hay Frankfurt lao dốc nghiêm trọng.

Tại Điện Kremlin, Tổng thống Putin dường như không vội làm sáng tỏ tình hình bởi bối cảnh "tranh tối tranh sáng" đó cho phép ông đạt được một số mục tiêu quan trọng trong cuộc đọ sức với phương Tây:

Điểm thứ nhất khiến nguyên thủ Nga hài lòng là kịch bản "chiến tranh hay hòa bình" tại châu Âu đang nằm trong tay Moskva. Điển hình là các nhà lãnh đạo Pháp và Đức, hai nước lớn tại châu Âu, đều đã nhanh chóng mở kênh đối thoại trực tiếp với tổng thống Nga. Paris và Berlin hài lòng với cam kết của Moskva về việc “không gây thêm căng thẳng”. Tổng thống Nga, theo một kịch bản được dàn dựng với Ngoại trưởng Sergei Lavrov, để ngỏ khả năng tháo gỡ bế tắc bằng con đường ngoại giao cho dù là “tất cả mọi phương án vẫn đang được đặt trên bàn”.

Thắng lợi thứ hai của Putin là nước Nga đã trở thành tâm điểm trong chính sách đối ngoại của Mỹ trong bối cảnh chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden muốn tập trung sức lực ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương để đối phó với Trung Quốc. Nga đã bắt Mỹ phải quan tâm trở lại đến Moskva, không còn coi quốc gia trải rộng trên 2 châu lục này là một “cường quốc khu vực”.

Thắng lợi thứ ba của Tổng thống Putin là về mặt quân sự. Chỉ cần Nga phô trương thanh thế, dồn dập điều quân đến sát vùng biên giới với các trang thiết bị quân sự và khí tài là cũng đủ để thị uy với cả Ukraine lẫn châu Âu, đặc biệt là với Mỹ. Thêm vào đó, như nhà nghiên cứu Taniana Kastouéva-Jean, làm việc tại Viện Quan hệ Quốc tế Pháp IFRI, ghi nhận trên đài truyền hình Pháp France 5 hôm 16/2, phản ứng thái quá của phía Mỹ về nguy cơ Nga xâm chiếm Ukraine đã bắt đầu tạo ra một sự rạn nứt giữa Kiev và Washington. Về mặt chính thức, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky một mực tin tưởng vào “người anh cả” Mỹ, nhưng Kiev ý thức được rằng Mỹ sẽ không đưa quân sang Ukraine trong trường hợp xảy ra chiến tranh. Tổng thống Biden đã nhiều lần khẳng định điều đó. Chính quyền Zelensky “kẹt giữa hai làn đạn” và trong mọi trường hợp, “trâu bò đánh nhau, ruồi muỗi chết”. Đó là lý do vì sao Kiev đã nhiều lần lên tiếng kêu gọi các bên “bình tĩnh”. Đây có thể là dấu hiệu báo trước Ukraine sẽ dừng lại đúng lúc, không gia nhập liên minh quân sự NATO để trở thành tiền đồn của phương Tây ngay sát nước Nga.

Thắng lợi thứ tư của Tổng thống Vladimir Putin, theo chuyên gia về địa chính trị Frédéric Encel, giảng dạy tại trường Khoa học Chính trị Sciences Po Paris, là trong bối cảnh các nhà phân tích quốc tế tiếp tục đồn đoán về những "nước cờ" của Nga, về thời điểm Moskva ra lệnh xâm chiếm Ukraine và tình báo Mỹ liên tục báo động về khả năng Ukaine bị tấn công, Điện Kremlin đã đạt được mục đích làm khuynh đảo chính quyền Kiev bằng những phương tiện “không quá tốn kém”. Những phương tiện đó gồm các chiến dịch tấn công tin học, dùng lính đánh thuê của nhóm Wagner gây rối tại miền Đông Ukraine, hỗ trợ phe nổi dậy đòi li khai thoát khỏi vòng kiểm soát của Kiev và kèm theo đó là các chiến dịch tuyên truyền làm lung lạc công luận, ví dụ như loan tin Kiev dùng vũ khí mà Mỹ viện trợ để chiếm lại Donbass. Theo Giáo sư Encel, đó là những “kênh can thiệp không đòi hỏi nhiều phương tiện tài chính” nhưng cũng đủ sức đem lại hiệu quả mong muốn, cho phép Nga "mặc cả" với phương Tây để bảo đảm an ninh lâu dài cho Liên bang Nga.

Thắng lợi thứ năm quan trọng không kém mà Tổng thống Putin đang nhắm tới là thu phục trở lại một số các nước từng thuộc ảnh hưởng của Liên Xô trước đây. Tuyên bố ngày 17/2 của Tổng thống Belarus Alexandre Lukashenko để ngỏ khả năng cho phép Nga triển khai vũ khí, kể cả vũ khí nguyên tử, trên lãnh thổ Belarus là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy Moskva đã ít nhiều đạt được mục tiêu này.

Tuy vậy, cuộc "đọ sức" giữa một bên là Tổng thống Putin và bên kia là các nước phương Tây vẫn chưa "hạ màn". Giám đốc viện nghiên cứu về Ukraine "Hiệp hội chuyên gia châu Âu" Maria Avdeeva cho rằng Moskva sẽ tiếp tục "cứng giọng" với Âu-Mỹ cho đến khi nào được “công nhận là một đối tác ngang hàng”. Hơn nữa, thắng lợi của chủ nhân Điện Kremlin vẫn chưa trọn vẹn bởi theo chuyên gia về Nga Fiona Hill, làm việc tại Viện Brookings, những tính toán của Tổng thống Putin về Ukraine là động lực khiến NATO và Liên minh châu Âu đoàn kết hơn. Đó có lẽ đã là một nước cờ không nằm trong kế hoạch của Putin.