#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Chọn ngành nghề đầu tư – Bước đi đầu tiên và quan trọng nhất trong hành trình đầu tư chứng khoán

1. Sự tăng trưởng của ngành nghề Trong đầu tư chứng khoán, chọn đúng ngành nghề giống như chọn đúng mảnh đất để trồng cây. Dù doanh nghiệp có nội lực tốt đến đâu, nếu ngành đang suy thoái hoặc không còn dư địa tăng trưởng, thì hiệu quả đầu tư cũng sẽ rất hạn chế. Ngành nghề là “sân chơi” của doanh nghiệp, ảnh hưởng đến khả năng sinh lời, tốc độ tăng trưởng và mức độ hấp dẫn của cổ phiếu.

Ví dụ điển hình là Vinamilk (VNM) và Sabeco (SAB) – hai doanh nghiệp từng dẫn dắt thị trường chứng khoán Việt Nam. Giai đoạn 2010–2016, Vinamilk đạt tốc độ tăng trưởng kép doanh thu khoảng 15%/năm. Tuy nhiên, những năm gần đây, doanh thu và lợi nhuận của Vinamilk chỉ tăng trưởng 1 chữ số và gần như đi ngang. Nguyên nhân đến từ sự bão hòa trong ngành sữa và thay đổi xu hướng tiêu dùng. Tương tự, Sabeco dù vẫn giữ thị phần bia lớn nhất nước nhưng sản lượng tiêu thụ toàn ngành giảm khoảng 6% năm 2024 do áp lực thuế và chính sách kiểm soát bia rượu (SSI Research).

2. Tỷ trọng của ngành trong GDP

Một yếu tố quan trọng thường bị bỏ sót là tỷ trọng của ngành trong nền kinh tế quốc gia. Ngành càng có đóng góp lớn vào GDP hoặc vốn hóa thị trường thì càng có khả năng được hỗ trợ bởi chính sách và thu hút dòng tiền lớn. Ví dụ, ngành ngân hàng chiếm khoảng 30% tổng giá trị vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời nắm giữ tổng dư nợ tín dụng lên tới 134% GDP. Đây là nhóm ngành có vai trò trụ cột trong nền kinh tế và có sức ảnh hưởng lớn đến chỉ số VN-Index. Ngược lại, các ngành như dệt may hay thủy sản, dù có tiềm năng xuất khẩu nhưng chỉ chiếm dưới 3% vốn hóa thị trường và dễ chịu ảnh hưởng bởi yếu tố bên ngoài như tỷ giá hay chi phí logistics.

3. Chu kì ngành

Mỗi ngành đều trải qua các giai đoạn: khởi đầu – tăng trưởng – bão hòa – suy thoái. Đầu tư hiệu quả đòi hỏi phải xác định ngành đang ở đâu trong chu kỳ. Ví dụ, ngành năng lượng tái tạo đã thu hút hơn 16 tỷ USD vốn đầu tư FDI tại Việt Nam giai đoạn 2018–2023 (theo Bộ Kế hoạch & Đầu tư), trong khi ngành bán lẻ tiêu dùng được dự báo tăng trưởng 8–10%/năm đến năm 2026 nhờ vào mức sống và tiêu dùng ngày càng tăng (Deloitte Vietnam 2023). Ngược lại, các ngành đã bão hòa như sữa và bia đang dần mất đi động lực tăng trưởng nếu không có đổi mới sản phẩm hoặc mở rộng thị trường hiệu quả.

4. Quản trị danh mục

Tuy nhiên, trong danh mục đầu tư, không phải lúc nào cũng nên ưu tiên ngành tăng trưởng. Khi thị trường biến động hoặc kinh tế giảm tốc, ngành phòng thủ lại trở thành lựa chọn hợp lý. Đây là những ngành có nhu cầu ổn định bất chấp chu kỳ kinh tế. Điển hình như ngành điện – nước – hạ tầng tiện ích; sản lượng điện thương phẩm tại Việt Nam vẫn tăng 7–9%/năm (Tổng cục Thống kê). Ngành y tế – dược phẩm cũng là lựa chọn an toàn, với quy mô gần 7 tỷ USD năm 2023 và dự kiến vượt 10 tỷ USD vào 2027 (Theo IQVIA). Ngành tiêu dùng thiết yếu như thực phẩm, chăm sóc cá nhân vẫn duy trì tăng trưởng 5,2% trong năm 2024.

Ngành này có đóng vai trò lớn trong nền kinh tế không?

Ngành đang ở đâu trong chu kỳ tăng trưởng?

Ngành có phù hợp với xu hướng dài hạn hay không?

Hãy nhớ: Đầu tư hiệu quả không chỉ là chọn đúng cổ phiếu, mà là chọn đúng ngành, đúng thời điểm và đúng xu hướng.