Chơi lớn trong lặng thầm: Tài sản số chờ khung luật khai thông

Việt Nam đang nổi lên như một "điểm rơi vàng" trong dòng chảy đầu tư tài sản số toàn cầu. Với nền tảng công nghệ tăng tốc, lực lượng người trẻ dồi dào và nhanh nhạy kỹ thuật số, cùng cơn khát lợi nhuận từ các kênh đầu tư phi truyền thống, thị trường Việt Nam đang chuyển mình thành “miền đất hứa” cho làn sóng vốn đổ vào tài sản mã hóa – một cuộc chơi lớn nhưng chưa có luật chơi rõ ràng.

Sự bùng nổ của thị trường tài sản mã hóa đang kéo theo những làn sóng đổi mới mạnh mẽ, song cũng đặt ra hàng loạt thách thức hiện hữu — từ lỗ hổng pháp lý, biến động giá cực đoan, đến các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng tinh vi. Trong bức tranh ấy, tài sản số không chỉ là hiện tượng công nghệ mà đang trở thành một thách thức chiến lược cho các nhà hoạch định chính sách.

Chưa có luật, thị trường tài sản mã hóa vẫn trôi nổi

Phát biểu tại Diễn đàn Vietnam Investment Forum 2025, ông Tô Trần Hòa – Phó Trưởng ban Phát triển thị trường Chứng khoán (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) – khẳng định, Việt Nam vẫn chưa ban hành bất kỳ văn bản quy phạm pháp luật chính thức nào để điều chỉnh hoạt động của thị trường tài sản số. Trong khi số lượng nhà đầu tư tăng chóng mặt, ước tính dao động từ 9 đến 21 triệu tài khoản, thì thị trường vẫn vận hành trong “vùng xám” – nơi chưa có khuôn khổ quản lý và đầy rủi ro tiềm ẩn.

“Chúng tôi liên tục nhận được các văn bản yêu cầu xác minh các giao dịch tài sản số, tiền mã hóa và gần 90% các vụ việc đều có dấu hiệu vi phạm hoặc lừa đảo,” ông Hòa cảnh báo, nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng khi thị trường không được định danh rõ ràng.

Hiện tại, Bộ Tài chính và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang trong quá trình xây dựng dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về thị trường tài sản mã hóa – bước đi đầu tiên hướng tới việc thiết lập hành lang pháp lý chính thức. Song song đó, Luật Công nghiệp Công nghệ số – hiện được trình Quốc hội – được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng pháp lý bao trùm cho các loại hình tài sản mới.

Tài sản số phải được định danh là tài sản – không thể mơ hồ mãi

Dưới góc độ pháp lý, luật sư Phan Vũ Tuấn (Văn phòng Luật Phan Law Vietnam) cho rằng: “Muốn bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư, bước đầu tiên là phải định danh tài sản số và tài sản mã hóa là ‘quyền tài sản’ trong luật. Khi bị đánh cắp, bị chiếm đoạt hay chuyển nhượng, thì phải có chế tài như với các tài sản vật lý – không thể tiếp tục để khoảng trống pháp lý kéo dài.”

Ông Tuấn đặt ra những câu hỏi then chốt cho các nhà lập pháp: Nếu một người mất 1 BTC – có thể coi là mất tài sản hay không? Người đó có quyền được thừa kế, chuyển nhượng hay đòi lại tài sản? Nếu không, hệ thống pháp luật sẽ đứng ngoài cuộc chơi này – và nhà đầu tư sẽ luôn ở thế yếu.

Doanh nghiệp Việt “xếp hàng” chờ minh bạch để bứt tốc

Không chỉ nhà đầu tư cá nhân, nhiều doanh nghiệp Việt đã sẵn sàng nhập cuộc – nhưng đang bị chững lại vì thiếu hành lang pháp lý rõ ràng. Ông Phan Đức Trung – Chủ tịch Hiệp hội Blockchain Việt Nam (VBA) – khẳng định: “Người Việt đang có nhu cầu rất lớn, thậm chí là FOMO, với tài sản mã hóa. Việc luật hóa càng sớm thì càng giảm rủi ro, tạo nền tảng cho thị trường phát triển bền vững và minh bạch.”

Theo ông Trung, Luật Công nghiệp Công nghệ số sẽ đóng vai trò như “luật đất đai” cho thế giới số – nơi mà mọi tài sản kỹ thuật số được phân loại, định danh và bảo vệ. Đây cũng là điều kiện tiên quyết để thị trường này có thể thu hút vốn, minh bạch hóa tài sản, và trở thành một phần của hệ sinh thái tài chính hợp pháp.

Từ kỳ vọng đến hành động: Thị trường tỷ đô cần được “giải phóng”

Các doanh nghiệp lớn đang đặt cược nghiêm túc vào tương lai của tài sản số. Tại SSI Digital – đơn vị thành viên của Công ty Cổ phần Công nghệ số SSI – Tổng Giám đốc Mai Huy Tuấn cho biết, doanh nghiệp này đã đầu tư xây dựng hệ sinh thái cho startup blockchain tại Việt Nam, sẵn sàng chào đón làn sóng tài sản mã hóa trở thành “mặt hàng xuất khẩu số” mang USD về cho quốc gia.

“Điều SSI mong mỏi là một cơ chế pháp lý thông suốt. Tài sản mã hóa không chỉ là xu hướng mà là một nguồn lực khổng lồ. Nếu được luật hóa, đây sẽ là một phần tài sản quốc gia,” ông Tuấn nhấn mạnh.

Cùng góc nhìn đó, bà Đoàn Mai Hạnh – Giám đốc cao cấp Kinh doanh & Tự doanh Thị trường Tài chính tại TCBS – tiết lộ rằng công ty đã tích hợp blockchain từ năm 2022, phát triển AI trợ lý ảo cho nhà đầu tư và đặc biệt chú trọng đến vấn đề bảo mật tài sản – coi đó là "tuyến phòng thủ sinh tử".

Khung pháp lý là “chìa khóa sinh tử”

Các chuyên gia thống nhất rằng, nếu Việt Nam muốn đón đầu làn sóng tài sản mã hóa một cách bền vững, cần nhanh chóng hoàn thiện ba trụ cột pháp lý thiết yếu:

Bảo vệ tài sản số: Tài sản kỹ thuật số cần được thừa nhận là tài sản hợp pháp.

Bảo vệ nhà đầu tư: Minh bạch thông tin, ngăn chặn lừa đảo và rủi ro hệ thống.

Khả năng kiểm soát và thu thuế: Tránh thất thoát tài sản quốc gia và tạo nguồn thu bền vững.

Tài sản mã hóa đang đứng trước ngưỡng cửa được công nhận – hoặc bị bỏ lỡ. Đã đến lúc Việt Nam không thể đứng ngoài cuộc. Khi khuôn khổ pháp lý được thiết lập, không chỉ các nhà đầu tư sẽ an tâm mà nền kinh tế số cũng sẽ được tiếp thêm động lực tăng trưởng mạnh mẽ, có khả năng dẫn dắt thị trường tài chính trong thập kỷ tới.