Chờ đợi nâng mức giảm trừ gia cảnh

Bộ Tài chính đang hoàn thiện dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân để trình Quốc hội tại kỳ họp tháng 10.2025. Người dân và giới chuyên gia kỳ vọng chính sách thuế sẽ được điều chỉnh linh hoạt hơn, sát với thực tế chi tiêu và mức sống hiện nay.

Mức giảm trừ gia cảnh cần bám sát chi tiêu thực tế

Sau 17 năm thi hành, Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đã qua nhiều lần sửa đổi, song một số quy định vẫn chưa theo kịp biến động kinh tế - xã hội. Trong đó, mức giảm trừ gia cảnh - yếu tố quyết định phần thu nhập tính thuế - đang trở thành nội dung được quan tâm đặc biệt khi Bộ Tài chính xây dựng dự thảo Luật Thuế TNCN thay thế.

Chị Nguyễn Thị Hồng, nhân viên văn phòng tại một công ty thương mại ở Hà Nội, chia sẻ: “Trước đây, tôi thuê nhà 4 triệu, nay đã lên hơn 5 triệu. Học phí của con, tiền điện nước, xăng xe... tất cả đều tăng nhưng mức giảm trừ gia cảnh vẫn giữ nguyên 11 triệu đồng, khiến các khoản chi tiêu ngày càng khó cân đối”, chị Hồng nói.

Trường hợp của chị Hồng không phải cá biệt. Nhiều người lao động làm công ăn lương phản ánh rằng, mức giảm trừ gia cảnh hiện hành đã không còn phù hợp với bối cảnh thực tế. Khi chi phí sinh hoạt ngày càng cao, việc giữ nguyên ngưỡng giảm trừ đồng nghĩa với việc thu nhập thực tế bị "bào mòn", nhưng phần thu nhập tính thuế lại không thay đổi.

Theo quy định hiện hành, thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân được xác định bằng tổng thu nhập trừ đi các khoản giảm trừ, trong đó bao gồm mức giảm trừ gia cảnh đối với bản thân người nộp thuế (11 triệu đồng/tháng) và người phụ thuộc (4,4 triệu đồng/người/tháng). Mức giảm trừ này được áp dụng từ tháng 7.2020 và đến nay chưa được điều chỉnh.

Chính sách thuế TNCN cần một cách tiếp cận mới

Trong khi người lao động ngày càng chịu áp lực chi phí sinh hoạt gia tăng, các chuyên gia cho rằng chính sách thuế thu nhập cá nhân cần được điều chỉnh linh hoạt hơn để phản ánh đúng khả năng chi trả và mức sống thực tế.

Ông Nguyễn Quang Huy - CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường Đại học Nguyễn Trãi) - cho rằng, mức giảm trừ gia cảnh hiện hành không còn phù hợp với biến động thu nhập và chi tiêu. “Một chính sách thuế linh hoạt hơn, có thể gắn với biến động kinh tế - xã hội, sẽ giúp đảm bảo tính hợp lý và phù hợp với thực tế thu nhập của người dân”, ông Huy nhận định. Theo ông, mức giảm trừ gia cảnh nên được nâng lên mức 15 triệu đến 17 triệu đồng/tháng để tiệm cận với mức sống hiện tại ở các đô thị.

Đồng quan điểm, TS. Nguyễn Ngọc Tú - nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Thuế - cho rằng, cần thay đổi cách xác định mức giảm trừ gia cảnh theo hướng linh hoạt hơn, thay vì áp dụng một mức cố định như hiện nay. Ông đề xuất hai phương án.

Phương án thứ nhất, mức giảm trừ gia cảnh được xác định dựa trên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) cộng với mức tăng lương cơ sở từ ngày 1.7.2024. Theo tính toán, từ năm 2020 - thời điểm điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh lên 11 triệu đồng/tháng - đến cuối năm 2024, CPI đã tăng gần 17%. Nếu tính thêm mức tăng CPI dự kiến năm 2025 và 2026 (mỗi năm 4%), thì trong vòng 6 năm, CPI tăng tổng cộng khoảng 25%. Đồng thời, từ ngày 1.7.2024, mức lương của khối công chức, viên chức khu vực Nhà nước được điều chỉnh tăng 30%. Từ đó, ông Tú đề xuất nâng mức giảm trừ gia cảnh tối thiểu thêm 55% (gồm 25% CPI và 30% lương), tương ứng mức khoảng 17 triệu đồng/tháng.

Phương án thứ hai, mức giảm trừ gia cảnh được xác định bằng 4 lần mức lương tối thiểu vùng hiện hành, tương đương khoảng 18 triệu đồng/tháng. Theo ông Tú, đây là phương án linh hoạt và sát thực tiễn, vì gắn trực tiếp với thu nhập tối thiểu của người lao động theo từng vùng.

“Cơ chế này có thể hiểu là nước lên thuyền lên. Khi Chính phủ điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng thì mức giảm trừ gia cảnh cũng tự động điều chỉnh tương ứng. Điều này vừa đảm bảo phù hợp với biến động kinh tế - xã hội, vừa giảm bớt thủ tục hành chính khi không cần xin điều chỉnh theo từng lần”, TS. Tú nhận định.

Trong trường hợp vẫn áp dụng mức giảm trừ như hiện nay, ông đề xuất cần quy định rõ nguyên tắc điều chỉnh hằng năm theo mức trượt giá, hoặc giao Chính phủ thẩm quyền điều chỉnh định kỳ 2 năm/lần, dựa trên biến động giá các nhóm hàng thiết yếu, nhằm đảm bảo tính công bằng với người nộp thuế.

Trong quá trình xây dựng hồ sơ thẩm định đề nghị xây dựng dự án Luật Thuế thu nhập cá nhân (thay thế) nhiều bộ, địa phương đã đóng góp theo hướng nâng mức giảm trừ gia cảnh cao hơn hiện nay.

- Bộ Quốc phòng: Đề nghị nâng mức giảm trừ gia cảnh với đối tượng nộp thuế từ 11 triệu đồng/tháng lên 17,3 triệu đồng/tháng; nâng mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc từ 4,4 triệu đồng/tháng lên 6,9 triệu đồng/tháng

.- UBND tỉnh Ninh Thuận (cũ): Đối với người nộp thuế: từ 11 triệu đồng/tháng tăng lên 16 triệu đồng/tháng; với mỗi người phụ thuộc năng lên 6 triệu đồng/tháng.

- UBND tỉnh Sơn La (cũ): Đề xuất tăng mức giảm trừ gia cảnh lên 14 triệu đồng/tháng; đối với người phụ thuộc tăng lên 5 triệu đồng/tháng.

- UBND tỉnh Hà Tĩnh: Mức giảm trừ đối với người nộp thuế là 18 triệu đồng/tháng (216 triệu đồng/năm); Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 8 triệu đồng/tháng.

(Theo Lục Giang - Báo Lao động; link nguồn: https://laodong.vn/kinh-doanh/cho-doi-nang-muc-giam-tru-gia-canh-1536093.ldo)