Chiến tranh thương mại Mỹ - Brazil: Nguy cơ lan rộng và tác động tiềm ẩn đến giá cà phê toàn cầu

Ngày 10/7/2025, cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ tuyên bố áp mức thuế 50% lên đồng nhập khẩu từ Brazil—một động thái gây chấn động thị trường hàng hóa toàn cầu và có thể khởi phát một làn sóng trả đũa thương mại mới. Mặc dù đồng là tâm điểm của quyết định lần này, nguy cơ cà phê Brazil—loại hàng hóa chiến lược của quốc gia Nam Mỹ này—trở thành mục tiêu tiếp theo đang dần hiện hữu.

I. CĂNG THẲNG THƯƠNG MẠI MỸ - BRAZIL: NGUY CƠ VƯỢT NGOÀI KINH TẾ

🔹 Phản ứng từ Brazil:

Ngay sau tuyên bố từ ông Trump, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva tuyên bố sẽ “trả đũa một cách tương xứng” nếu Mỹ chính thức thực hiện mức thuế 50% này vào ngày 1/8 tới. Ông nhấn mạnh rằng đây là một cuộc tấn công không chỉ nhằm vào kinh tế mà còn mang động cơ chính trị rõ rệt.

🔹 Khả năng lan sang các mặt hàng khác:

Hiện nay, dù mức thuế mới chỉ áp dụng với đồng, nhưng những dấu hiệu gần đây cho thấy cuộc chiến thương mại này có thể lan sang cả các sản phẩm nông sản như cà phê, đường, nước trái cây, thịt bò—vốn là những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Brazil sang Mỹ.

🔹 Khả năng cà phê bị đánh thuế:

Khả năng cà phê bị nhắm tới trong vòng đánh thuế tiếp theo là chưa cao nhưng đang gia tăng.

Nhiều chuyên gia lo ngại khi căng thẳng thương mại đã vượt ra khỏi khuôn khổ kinh tế thuần túy, trở thành công cụ chính trị.

Theo CNBC, động thái này của Trump có thể vi phạm Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) nếu bị chứng minh là dùng quyền hành pháp cho mục tiêu chính trị cá nhân—điều đang bị nhiều nhóm lợi ích và các tổ chức pháp lý tại Mỹ lên tiếng chỉ trích.

--------

II. CẢNH BÁO NGUY CƠ TỪ CÁC ĐÒN TRẢ ĐŨA VÀ MỞ RỘNG CUỘC CHIẾN

🔹 Kịch bản leo thang:

Nếu Brazil trả đũa bằng cách áp thuế lên hàng hóa Mỹ hoặc tìm kiếm đối tác thương mại thay thế, chiến tranh thương mại có thể lan rộng, ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi cung ứng hàng hóa toàn cầu.

Cà phê Arabica và Robusta: Brazil là quốc gia xuất khẩu cà phê số 1 thế giới, với phần lớn xuất sang Mỹ và châu Âu. Nếu bị đánh thuế, giá cà phê toàn cầu sẽ tăng vọt do lo ngại thiếu hụt nguồn cung ổn định.

🔹 Nguy cơ dây chuyền:

Sau Brazil, ông Trump đã tiếp tục công bố áp thuế 35% lên Canada (bắt đầu từ ngày 1/8) và đe dọa sẽ tiếp tục tăng thuế nếu Canada trả đũa. Mô hình leo thang này cho thấy xu hướng bảo hộ thương mại cực đoan có thể tái diễn mạnh mẽ trong trường hợp ông Trump trở lại quyền lực.

--------

III. ĐÁNH GIÁ: TÁC ĐỘNG ĐẾN GIÁ CÀ PHÊ VÀ CHIẾN LƯỢC ỨNG PHÓ

✅ Tác động tiềm ẩn đến giá cà phê:

Nếu Mỹ thực sự áp thuế lên cà phê Brazil, giá cà phê Robusta và Arabica trên sàn London và New York có thể biến động tăng trong ngắn hạn, do thiếu hụt nguồn cung lớn và chi phí nhập khẩu tăng.

Giá cà phê trong nước tại Việt Nam cũng sẽ được hưởng lợi mạnh mẽ, nhất là trong bối cảnh nguồn cung từ Brazil bị gián đoạn.

✅ Kịch bản cao nhất:

Nếu căng thẳng vượt tầm kiểm soát, giá cà phê có thể tái lập các mốc cao lịch sử như năm 2022–2023 khi giá Robusta đạt trên 3.300 USD/tấn và Arabica vượt 240 cents/lb.

✅ Chiến lược ứng phó dành cho nhà đầu tư và doanh nghiệp:

Doanh nghiệp xuất khẩu cà phê Việt Nam cần chuẩn bị kịch bản giá tăng để điều chỉnh kế hoạch thu mua và tồn kho.

Nhà đầu tư hàng hóa nên cân nhắc mua vào hợp đồng tương lai cà phê ở các vùng giá thấp khi thị trường vẫn chưa phản ánh đủ rủi ro từ căng thẳng này.

Theo dõi sát tình hình chính trị Mỹ – Brazil và diễn biến từ WTO hoặc các biện pháp trả đũa từ cả hai phía để cập nhật chiến lược kịp thời.

--------

✅ KẾT LUẬN:

Mặc dù xác suất Mỹ áp thuế lên cà phê Brazil hiện tại vẫn còn thấp, nhưng đây không còn là rủi ro mang tính giả định. Việc cuộc chiến thương mại đang vượt ra khỏi phạm vi kinh tế, mang đậm tính chính trị, khiến tất cả các mặt hàng xuất khẩu quan trọng của Brazil đều nằm trong vùng nguy hiểm.

Các nhà đầu tư và doanh nghiệp nên chủ động chuẩn bị và xây dựng các kịch bản giá khác nhau ngay từ bây giờ.

>> Định hình chiến lược, AC ib em để nắm thêm thông tin chi tiết trong thời gian tới!

-----------------------------------------------------

KHÁNH TRUNG - GIAO DỊCH HÀNG HÓA VIỆT NAM