Chiến sự Nga - Ukraine: Thách thức nghệ thuật đàm phán của ông Trump

Cuộc chiến Nga - Ukraine không chỉ là phép thử cho khả năng đàm phán của ông Trump mà còn là thước đo cho sự cân bằng giữa quyền lợi Mỹ, an ninh khu vực và hòa bình toàn cầu.

Cuộc chiến kéo dài gần 3 năm tại Ukraine sẽ là bài kiểm tra quan trọng đối với Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump, cũng như nghệ thuật đàm phán mà ông luôn tự hào.

Từng là tác giả của cuốn sách "Nghệ thuật đàm phán", Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump luôn tự nhận mình là một bậc thầy trong lĩnh vực thương lượng.

Về cuộc chiến tại Ukraine, ông nhiều lần tuyên bố sẽ dàn xếp để hai bên ngừng xung đột trong vòng 24 giờ sau khi nhậm chức thông qua các cuộc đàm phán trực tiếp. Tuy nhiên, với tình trạng Nga và Ukraine chưa đạt được sự đồng thuận về các điều kiện tiên quyết để tiến hành thương lượng, thách thức mà ông Trump phải đối mặt không hề nhỏ. Ông cần xử lý mối quan hệ với một Ukraine kiên quyết bảo vệ lợi ích quốc gia và một Nga với vị thế là cường quốc hạt nhân.

Nguyên tắc "có qua có lại" của Nga

Ian Proud, cựu nhà ngoại giao Anh, cho rằng Nga luôn hành động dựa trên nguyên tắc phản ứng tương ứng. Điều này từng được Tổng thống Nga Vladimir Putin nhấn mạnh vào năm 2017 khi trích dẫn Định luật 3 của Newton: "Mỗi hành động đều tạo ra một phản ứng ngang bằng và ngược chiều". Theo ông Proud, đây có thể là cơ sở để ông Trump vận dụng "nghệ thuật đàm phán" nhằm thuyết phục Nga chấm dứt chiến sự tại Ukraine.

Các diễn biến trong quan hệ Nga-Ukraine minh họa rõ nguyên tắc này. Năm 2014, Nga cáo buộc phương Tây đứng sau cuộc lật đổ Tổng thống Ukraine thân Nga Viktor Yanukovych. Đến năm 2022, Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt nhằm lật đổ chính phủ của Tổng thống Volodymyr Zelensky, nhưng không đạt mục tiêu. Dù vậy, Nga hiện vẫn kiểm soát khoảng 20% lãnh thổ Ukraine, và tương lai gia nhập NATO, EU của Ukraine tiếp tục mờ mịt.

Nga tự tin rằng phương Tây không thể khiến họ sụp đổ, bất chấp hơn 20.000 lệnh trừng phạt. Moscow vẫn duy trì các mối quan hệ thương mại quan trọng với châu Á, châu Phi và các nước Nam bán cầu, đồng thời sở hữu tiềm lực quân sự vượt trội với hàng ngàn đầu đạn hạt nhân. Những yếu tố này giúp Nga giữ vững vị thế trước các áp lực quốc tế.

Thách thức cho ông Trump

Nếu ông Trump có thể gây sức ép với Ukraine bằng cách cắt giảm viện trợ, thì việc đàm phán với Nga lại phức tạp hơn, bởi Moscow tin rằng họ đang ở thế mạnh trên chiến trường. Theo các chuyên gia, một cách tiếp cận có thể là tăng viện trợ quân sự cho Ukraine hoặc gia tăng trừng phạt ngành năng lượng Nga để làm suy yếu nền kinh tế nước này. Tuy nhiên, chiến lược này đòi hỏi sự cân nhắc kỹ lưỡng nhằm tránh leo thang căng thẳng với một cường quốc hạt nhân.

Chiến sự Nga - Ukraine: Thách thức nghệ thuật đàm phán của ông Trump

Ông Trump cũng có thể lựa chọn cách tiếp cận "mềm nắn, rắn buông", phát tín hiệu sẵn sàng nhượng bộ để thúc đẩy Nga đàm phán. Ví dụ, Mỹ và phương Tây có thể cân nhắc hoãn vấn đề Ukraine gia nhập NATO – yếu tố khiến Nga lo ngại nhất về an ninh. Một giải pháp được đề xuất là đóng băng xung đột theo chiến tuyến hiện tại, thiết lập khu phi quân sự và tiến tới dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nếu Nga ký thỏa thuận hòa bình với Ukraine. Tuy nhiên, điều này sẽ yêu cầu Ukraine chấp nhận nhượng bộ đáng kể.

Những bước đi kế tiếp?

Ông Zelensky gần đây ngụ ý rằng Ukraine có thể đồng ý một thỏa thuận ngừng bắn nếu lãnh thổ hiện do Kiev kiểm soát được đặt dưới sự bảo trợ an ninh của NATO. Tuy nhiên, khả năng này vẫn phụ thuộc vào thái độ của Nga và mức độ nhượng bộ mà các bên sẵn sàng thực hiện.

Cuối cùng, việc kết thúc xung đột phụ thuộc vào sự khéo léo của ông Trump trong đàm phán – một bài thử lớn cho chính "nghệ thuật đàm phán" mà ông từng tự hào.