Châu Á "xoá sổ" xe xăng: Cuộc cách mạng không cần tiếng động cơ

Trong "cơn địa chấn" chuyển đổi xanh toàn cầu, việc xóa sổ động cơ đốt trong không còn là lựa chọn, mà là mệnh lệnh chiến lược. Các cường quốc châu Á như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Singapore đang lao vào một cuộc chạy đua sinh tử nhằm khai tử phương tiện chạy bằng nhiên liệu hóa thạch, mở đường cho thế hệ phương tiện sạch – không phát thải, không thỏa hiệp với tương lai.

Từ siết đăng ký xe xăng, thúc đẩy sản xuất xe điện nội địa, đến đầu tư hàng chục tỷ USD vào hạ tầng trạm sạc và pin – các cường quốc châu Á đang lần lượt công bố lộ trình chấm dứt kỷ nguyên động cơ đốt trong (ICE). Đây không còn đơn thuần là cuộc đua công nghệ, mà là bước ngoặt mang tính chiến lược định hình lại toàn bộ ngành giao thông và công nghiệp ô tô trong thời kỳ hậu nhiên liệu hóa thạch.

Trung Quốc: Người chơi lớn, cuộc chơi toàn diện

Với vai trò là thị trường ô tô lớn nhất hành tinh, Trung Quốc không chỉ đi đầu về tiêu thụ xe, mà còn trở thành lực đẩy chính trong cuộc cách mạng giao thông sạch. Kể từ năm 2017, nước này đã khởi động kế hoạch loại bỏ hoàn toàn xe ICE, và đến năm 2020, mục tiêu được cụ thể hóa trong Chiến lược "Phát triển phương tiện năng lượng mới 2021–2035", hướng tới việc phương tiện không phát thải chiếm đa số doanh số xe mới vào năm 2035.

Hệ thống chạm sạc điện công cộng trênd đường phố tại Trung Quốc năm 2022 

Chỉ riêng năm 2023, xe năng lượng mới (NEV) đã chiếm 30,3% doanh số bán xe mới – vượt xa chỉ tiêu 20% đặt ra cho giai đoạn 2021–2025. Để đạt được kết quả này, Trung Quốc áp dụng chiến lược hai mũi nhọn: hạn chế xe xăng bằng các rào cản chính sách, đồng thời mở toang cánh cửa cho xe điện bằng trợ cấp, hạ tầng và ưu đãi đặc biệt.

Các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải, Thâm Quyến đồng loạt hạn chế đăng ký xe chạy xăng, ưu tiên NEV trong giao thông công cộng và logistics. Chính phủ cũng triển khai chương trình đổi xe cũ lấy xe điện, hỗ trợ tới 7.000 USD/xe, đồng thời gia tăng kiểm soát với xe chạy xăng: kiểm định gắt gao, hạn chế lưu thông, thậm chí bị buộc loại bỏ.

Trung Quốc hiện đã lắp đặt hơn 2 triệu trạm sạc công cộng, với tổng đầu tư hơn 170 tỷ USD – tạo nên hạ tầng xe điện quy mô nhất toàn cầu.

Nhật Bản: Kiên trì lối đi riêng với hybrid và hydro

Không vội vã cấm xe xăng như nhiều nước, Nhật Bản lựa chọn cách tiếp cận đa công nghệ, thận trọng nhưng không kém phần chiến lược. Theo kế hoạch công bố từ 2020, toàn bộ xe mới bán ra từ 2035 sẽ phải là xe điện hóa – bao gồm xe hybrid, plug-in hybrid, BEV và xe pin nhiên liệu hydro.

Dù không áp lệnh cấm ICE, Nhật lại siết bằng chính sách: tăng thuế nhiên liệu, nâng chuẩn khí thải và điều chỉnh thị trường thông qua ưu đãi thuế và trợ cấp. Tính đến cuối 2023, xe hybrid đã chiếm tới 42% doanh số xe mới – tỷ lệ cao nhất thế giới.

Hệ thống các phương tiện giao thông công cộng và tàu điện tại Nhật Bản nổi tiếng về độ chính xác giờ giấc 

Hạ tầng cũng được chú trọng với mục tiêu đến năm 2030 sẽ có 150.000 trạm sạc và 200 trạm hydro trên toàn quốc. Các đô thị như Tokyo, Osaka, Nagoya đang dẫn đầu trong việc triển khai giao thông xanh – tuy chậm hơn Trung Quốc nhưng theo hướng bền vững và đặc trưng của Nhật.

Hàn Quốc: Quyết liệt, đồng bộ, có chiều sâu

Hàn Quốc thể hiện rõ quyết tâm chuyển đổi khi đặt mục tiêu cấm bán xe xăng và diesel từ năm 2035. Chính sách được hậu thuẫn bởi các gói trợ cấp lớn: người mua xe điện có thể được hỗ trợ đến 8.000 USD, cộng thêm miễn thuế trước bạ và ưu đãi bảo hiểm.

Xe cũ ICE khi chuyển đổi được khuyến khích đưa vào hệ thống tái chế quốc gia, đảm bảo theo tiêu chuẩn môi trường. Chính quyền Seoul đi đầu trong loại bỏ xe xăng khỏi đội xe taxi, buýt, xe công và từng bước mở rộng sang logistics và thương mại điện tử.

Hàn Quốc triển khai 624 xe buýt chạy bằng hydro tại Seoul năm 2025 

Từ nay đến năm 2030, Hàn Quốc dự kiến xây dựng 1,3 triệu trạm sạc EV, đồng thời thử nghiệm đường dành riêng cho phương tiện không phát thải tại các khu đô thị lớn.

Singapore: Nhỏ nhưng quyết liệt, bài bản

Dù quy mô khiêm tốn, Singapore lại cho thấy vai trò tiên phong khu vực với kế hoạch ngừng đăng ký xe ICE từ năm 2030 và loại bỏ hoàn toàn xe phát thải vào 2040. Người dân mua xe điện được trợ cấp đến 20.000 SGD, kèm miễn thuế đăng ký cho các dòng xe phổ thông.

Singapore trong quá trình triển khai gói thầu quy mô lớn đầu tiên cho xe buýt điện kèm theo hạ tầng sạc 

Quốc đảo này cũng đang triển khai đồng bộ hệ thống 60.000 trạm sạc EV đến năm 2030, tập trung tại khu dân cư, bãi đỗ công cộng và trung tâm thương mại. Song song, các khu đô thị mới bắt đầu thử nghiệm tích hợp giao thông thông minh và xe tự lái, hướng đến nền giao thông phát thải bằng 0.

Châu Á vào thời kỳ hậu xe xăng

Từ việc siết luật, đổi xe, hỗ trợ tài chính đến đầu tư hạ tầng, các cường quốc châu Á đang đẩy nhanh cuộc chuyển mình lịch sử, đặt dấu chấm hết cho kỷ nguyên động cơ đốt trong. Dù mỗi nước có chiến lược riêng, nhưng đích đến là chung: trung hòa carbon và làm chủ công nghệ giao thông sạch.

Nếu giữ vững đà này, châu Á không chỉ thoát khỏi phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch, mà còn đủ sức chiếm lĩnh vị trí dẫn đầu toàn cầu trong cuộc cách mạng giao thông xanh.