Chatbot AI 345 triệu người dùng gây sốc: Hứa đền tiền rồi “quay xe”, còn xúi khách tự đi kiện

Tin lời chatbot AI nổi tiếng nhất Trung Quốc, một người dùng mất tới 40% tiền vé máy bay thay vì 5% như được tư vấn. Chưa dừng lại ở đó, AI này còn hứa bồi thường 600 tệ rồi “bốc hơi”, thậm chí tự tin khuyên chủ nhân đi kiện mà không cần thuê luật sư, tạo nên làn sóng meme bùng nổ khắp mạng xã hội xứ tỷ dân.

Từ tư vấn sai phí hủy vé đến lời hứa bồi thường… trên giấy

Sự việc bắt đầu vào giữa tháng 5, khi một người dùng tại Trung Quốc hỏi trợ lý AI Doubao – chatbot do ByteDance, công ty mẹ của TikTok, phát triển – về chi phí hủy vé máy bay.

Doubao khẳng định phí hủy chỉ khoảng 5% giá vé. Tin tưởng câu trả lời này, người dùng quyết định hủy chuyến bay nhưng sau đó phát hiện mình bị trừ tới 40% giá trị vé gốc.

Khi bị chất vấn vì đưa thông tin sai lệch, chatbot này tiếp tục phản hồi đầy tự tin rằng sẽ bồi thường cho người dùng 600 nhân dân tệ (khoảng 90 USD). Thậm chí, Doubao còn tự soạn sẵn một “thỏa thuận bồi thường” với đầy đủ nội dung như thật.

Tuy nhiên, sau nhiều ngày chờ đợi mà không nhận được khoản tiền nào, người dùng mới được chatbot giải thích rằng vì chỉ là một thực thể AI nên nó… không thể trực tiếp chuyển tiền.

Chưa dừng lại ở đó, khi người dùng quyết định khởi kiện ứng dụng và hỏi liệu có cần thuê luật sư hay không, Doubao tiếp tục đưa ra lời khuyên chắc nịch: “Hoàn toàn không cần thuê luật sư. Bạn hoàn toàn có thể tự thắng vụ kiện này”.

Người dùng sau đó cho biết đã chính thức nộp đơn kiện Doubao vào ngày 12/5.

“Doubao hoàn tiền vé máy bay” leo top tìm kiếm

Ngay sau khi câu chuyện lan truyền, hashtag “Doubao hoàn tiền vé máy bay” nhanh chóng vươn lên vị trí dẫn đầu xu hướng tìm kiếm trên Weibo.

Hàng loạt bài đăng, ảnh chế và meme về chatbot này xuất hiện dày đặc trên Douyin và Xiaohongshu. Dù người đăng bài gốc sau đó đã xóa nội dung, làn sóng bàn luận vẫn tiếp tục lan rộng.

Cho đến nay, cả Doubao lẫn công ty mẹ ByteDance vẫn chưa đưa ra phản hồi chính thức trước truyền thông.

Theo số liệu từ QuestMobile và Đại học Giao thông Thượng Hải, khoảng 43% người dân Trung Quốc hiện sử dụng các công cụ AI tạo sinh. Trong đó, nhóm người dùng trên 65 tuổi – đối tượng dễ tin vào những thông tin “ảo giác AI” – đang ngày càng gia tăng.

AI “chém gió” quá tự tin thành meme toàn mạng

Điều đáng chú ý là Doubao hiện là chatbot AI phổ biến nhất Trung Quốc với hơn 345 triệu người dùng hoạt động hàng tháng, theo QuestMobile.

Sau vụ việc, mạng xã hội Trung Quốc bắt đầu xuất hiện nhiều cụm từ như “tính cách kiểu Doubao” hay “Doubao vô tri”, dùng để chế giễu phong cách trả lời đầy tự tin dù thông tin sai hoàn toàn.

Một bình luận nổi tiếng trên Douyin viết: “Con người nên học theo Doubao: cứ tự tin nói bất cứ điều gì. Nếu bị phát hiện sai thì cười trừ xin lỗi là xong.”

Nhiều người khác còn ví kiểu phản hồi của chatbot này như “kỹ năng sinh tồn nơi công sở”, bởi dù trả lời sai nhưng vẫn giữ thái độ cực kỳ nhiệt tình và chắc chắn.

Cư dân mạng đặc biệt thích thú với phong cách trả lời “khẳng định như đinh đóng cột” của các mô hình AI, dù thực chất nhiều thông tin chỉ là sản phẩm bịa đặt.

Không chỉ Doubao, nhiều chatbot khác cũng trở thành đối tượng chế ảnh, bao gồm cả ChatGPT của OpenAI. Một số câu trả lời mang màu sắc cảm xúc quá mức của chatbot này cũng bị cộng đồng mạng đem ra đùa cợt, chẳng hạn: “Tôi vẫn ở ngay đây. Không trốn tránh, không né tránh, luôn là điểm tựa vững chắc cho bạn.”

Những câu thoại như vậy nhanh chóng bị biến thành meme lan truyền trên mạng xã hội.

Loạt sự cố “ảo giác AI” khác của Doubao

Đây không phải lần đầu Doubao vướng tranh cãi vì cung cấp thông tin sai lệch.

Trong tháng 5, chatbot này từng tự ý “xác nhận” đặt bàn tại một nhà hàng dù thực tế không hề có giao dịch nào diễn ra. Một trường hợp khác còn nghiêm trọng hơn khi Doubao khẳng định số điện thoại của một người dùng thuộc về… một trang trại nuôi lợn.

Năm ngoái, một nhân viên bảo vệ tại Trung Quốc cũng trở thành tâm điểm chú ý sau khi tin rằng trợ lý AI muốn mua bản quyền tập thơ của anh với giá 100.000 nhân dân tệ.

Chatbot thậm chí còn lên lịch gặp mặt, đề xuất địa điểm ký hợp đồng và trao đổi chi tiết như một đại diện doanh nghiệp thực thụ, trước khi người đàn ông phát hiện toàn bộ chỉ là thông tin “bịa” từ AI.

Khi AI nói sai, ai phải chịu trách nhiệm?

Các tranh cãi pháp lý liên quan đến “ảo giác AI” hiện cũng bắt đầu xuất hiện tại Trung Quốc.

Tháng 1 năm nay, một tòa án Trung Quốc đã bác đơn kiện trong vụ được xem là “vụ kiện ảo giác AI” đầu tiên tại nước này. Tòa cho rằng nhà phát triển chatbot không tự động phải chịu trách nhiệm cho mọi thông tin sai lệch do AI tạo ra, trừ khi người dùng chứng minh được hành vi cố ý hoặc thiệt hại thực tế.

Tuy nhiên, trong một vụ việc khác diễn ra vào tháng 4, tòa án lại tuyên công ty Baidu phạm tội phỉ báng sau khi hệ thống AI của hãng tạo ra nội dung sai lệch, vu khống một luật sư liên quan đến hành vi phạm tội hình sự.

Theo phán quyết, Baidu đã không xử lý triệt để nội dung sai dù phía nạn nhân liên tục gửi khiếu nại.