Câu chuyện quốc phòng: Thời đại chiến tranh Drone do AI điều khiển đang tới

Giới thiệu: Charles Ferguson là Biên tập viên về AI của Project Syndicate, nhà đầu tư công nghệ, nhà phân tích chính sách và đạo diễn phim tài liệu đoạt giải Oscar “Inside Job”.

Trong bài viết trên vừa đăng trên Project Syndicate,, Charles Ferguson nhận định rằng cuộc chiến tranh bằng drone giữa Nga và Ukraine không chỉ làm thay đổi tư duy quân sự hiện tại, mà còn là dấu hiệu cho một kỷ nguyên mới: chiến tranh drone do trí tuệ nhân tạo điều khiển.

Theo Charles Ferguson, cuộc xung đột Ukraine–Nga là phòng thí nghiệm lớn nhất cho công nghệ quân sự hiện đại. Trong bài viết này, Charles Ferguson cảnh báo rằng hệ thống vũ khí truyền thống – như xe tăng, chiến hạm và máy bay – đang nhanh chóng mất tác dụng trước drone. Khi trí tuệ nhân tạo được tích hợp, chiến tranh sẽ bước sang một thời kỳ hoàn toàn mới, khốc liệt và khó lường hơn. Bài viết có các nội dung chính đáng chú ý sau:

DRONE ĐANG THAY ĐỔI BẢN CHẤT CHIẾN TRANH

Cuộc tấn công ngày 1/6/2025 của Ukraine vào các căn cứ không quân Nga là minh chứng rõ ràng: drone đã vượt qua vũ khí truyền thống. Với chi phí thấp và hiệu quả cao, drone hiện gây ra hơn 70% thương vong trong cuộc chiến. Chúng dễ dàng phá hủy nhà máy vũ khí, tàu hỏa, kho đạn, nhà máy lọc dầu, và thậm chí cả tàu chiến – chứng minh tiềm năng tấn công toàn diện vào mọi hạ tầng dân sự và quân sự.

TỐC ĐỘ PHÁT TRIỂN VŨ KHÍ ĐÃ THAY ĐỔI

Vũ khí drone thay đổi trong vòng 2–6 tháng. Một mô hình mới nhanh chóng bị đối thủ khắc chế, đòi hỏi cải tiến liên tục. Ukraine đã phát triển một mô hình hợp tác trực tiếp giữa các đơn vị chiến đấu và nhà sản xuất, cho phép sản xuất, thử nghiệm và triển khai vũ khí trong vòng vài tuần. Năm nay, Ukraine dự kiến sản xuất hơn 4 triệu drone – phần lớn là mẫu hoàn toàn mới.

PHƯƠNG TÂY TỤT HẬU VỀ CÔNG NGHỆ SO VỚI TRUNG QUỐC

Mỹ và NATO thiếu nền tảng công nghiệp drone hiệu quả. Ukraine ban đầu phụ thuộc vào Trung Quốc, nhưng nay đã cắt giảm xuống còn 20%. Ngược lại, Nga vẫn sử dụng hơn 80% linh kiện drone từ Trung Quốc. Nếu không cải cách nhanh chóng, phương Tây không chỉ không thể đối phó mà còn có thể thua thiệt trong xung đột với Nga hoặc Trung Quốc.

AI SẼ LÀM CHO CHIẾN TRANH DRONE TRỞ NÊN ÁM ẢNH HƠN

Drone hiện cần người điều khiển, dễ bị vô hiệu hóa bởi gây nhiễu sóng. Nhưng khi AI được tích hợp, drone có thể hoạt động tự động, không cần kết nối, vượt qua mọi hệ thống phòng thủ hiện có. Việc triển khai hàng nghìn drone AI trong một đợt tấn công sẽ khả thi và cực kỳ nguy hiểm.

MỐI NGUY TỪ CÁC DRONE AI TRONG TAY KẺ XẤU

Công nghệ AI hiện vẫn đắt đỏ – chip NVIDIA có thể lên tới 50.000 USD - nhưng xu hướng tích hợp AI vào điện thoại di động đang mở đường cho việc tích hợp tương tự vào drone. Một khi AI đủ mạnh để chạy trong thiết bị nhỏ, những drone mang nhận diện khuôn mặt, phân biệt tôn giáo hay chính trị sẽ trở thành vũ khí tấn công cá nhân. Nhà nghiên cứu Stuart Russell từng cảnh báo, điều này có thể khiến khủng bố công nghệ trở thành hiện thực hàng ngày.

KẾT LUẬN

Charles Ferguson cho rằng, chiến tranh drone do AI điều khiển không còn là viễn tưởng mà đang đến rất gần. Trong khi Ukraine đã thích nghi và đổi mới, các nước phương Tây vẫn mắc kẹt trong tư duy công nghiệp quốc phòng lạc hậu. Nếu không thay đổi ngay, cái giá phải trả sẽ không chỉ là ngân sách, mà là sinh mạng và an ninh quốc gia trong những cuộc chiến sắp tới.

https://www.project-syndicate.org/.../ai-drone-warfare-is...