Cấp phép nhập khẩu vàng: bước đi cần thiết để giảm méo mó cung — cầu

Cấp phép nhập khẩu vàng cho doanh nghiệp đủ điều kiện là bước cần thiết để giảm méo mó cung — cầu, tăng nguồn cung hợp pháp, thu hẹp chênh lệch giá và bảo vệ ổn định ngoại hối. Tuy nhiên, cần kiểm soát chặt chẽ để nâng cao tính minh bạch.

Cấp phép nhập khẩu vàng: Bước đi cần thiết để giảm méo mó cung — cầu

Đề nghị sớm cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu và sản xuất vàng miếng cho các doanh nghiệp đủ điều kiện cho thấy định hướng quản lý thị trường vàng đang chuyển từ mô hình kiểm soát chặt nguồn cung sang mô hình điều tiết có kiểm soát. Mục tiêu không phải là nới lỏng hoàn toàn, mà là tăng nguồn cung hợp pháp, giảm tình trạng khan hiếm và thu hẹp chênh lệch giữa giá vàng trong nước với giá thế giới.

Trong giai đoạn 2023–2025, giá vàng trong nước nhiều thời điểm chênh lệch cao so với giá vàng quốc tế. Nguyên nhân đến từ cả yếu tố khách quan như giá vàng thế giới tăng, nhu cầu trong nước cao, lẫn yếu tố chủ quan là nguồn cung vàng trong nước bị hạn chế và cơ chế quản lý chưa kịp thích ứng với thực tiễn thị trường.

Về bản chất, khi nguồn cung chính thức bị bó hẹp trong khi nhu cầu nắm giữ vàng vẫn lớn, thị trường dễ phát sinh ba hệ quả: giá trong nước bị đẩy lên cao, giao dịch không chính thức gia tăng và doanh nghiệp có thể phải tìm nguồn nguyên liệu ngoài hệ thống minh bạch. Đây là rủi ro không chỉ với giá vàng, mà còn với quản lý ngoại hối, phòng chống buôn lậu, chống rửa tiền và thu ngân sách.

Kết luận thanh tra cho thấy đã có trường hợp doanh nghiệp mua vàng nguyên liệu từ 7 cá nhân không rõ nguồn gốc xuất xứ, với tổng giá trị khoảng 2.084 tỷ đồng và khối lượng giao dịch lớn bất thường. Chi tiết này cho thấy nếu nguồn cung hợp pháp không được khai thông, thị trường có thể tự tìm đến những kênh cung ứng kém minh bạch hơn, làm gia tăng rủi ro pháp lý và rủi ro hệ thống.

Do đó, việc xem xét cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu và sản xuất vàng miếng cho các doanh nghiệp đủ điều kiện là hướng đi hợp lý. Nếu được triển khai chặt chẽ, cơ chế này có thể giúp tăng nguồn cung chính thức, hỗ trợ doanh nghiệp vàng trang sức — mỹ nghệ, giảm phụ thuộc vào vàng không rõ nguồn gốc và góp phần ổn định tâm lý thị trường.

Tuy nhiên, đây không phải là chính sách có thể mở rộng đại trà. Vàng là tài sản nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến tỷ giá, dự trữ ngoại hối, dòng vốn và kỳ vọng lạm phát. Vì vậy, cấp phép nhập khẩu vàng cần đi kèm hạn mức phù hợp, tiêu chuẩn doanh nghiệp rõ ràng, cơ chế báo cáo giao dịch, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát dòng tiền và giám sát phòng chống rửa tiền.

Một điểm đáng chú ý khác là kiến nghị nghiên cứu thành lập sàn giao dịch vàng tại Việt Nam. Nếu được thiết kế tốt, sàn vàng có thể giúp minh bạch hóa cung — cầu, hình thành giá tham chiếu rõ hơn, hỗ trợ quản lý giao dịch và giảm tình trạng đầu cơ ngoài hệ thống. Tuy nhiên, sàn vàng chỉ có hiệu quả khi đi cùng hạ tầng lưu ký, thanh toán, quản trị rủi ro và cơ chế giám sát đủ mạnh.

Với doanh nghiệp kinh doanh vàng, chính sách này có thể mở thêm dư địa hoạt động, đặc biệt ở mảng vàng nguyên liệu, trang sức và mỹ nghệ. Nhưng lợi thế sẽ thuộc về các doanh nghiệp có năng lực tuân thủ tốt, hệ thống kiểm soát nội bộ chặt, nguồn vốn minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc nguyên liệu. Ngược lại, các mô hình kinh doanh dựa vào chênh lệch giá, nguồn cung không rõ ràng hoặc giao dịch thiếu minh bạch sẽ chịu áp lực thanh lọc lớn hơn.

Tóm lại, cấp phép nhập khẩu vàng và sản xuất vàng miếng cho doanh nghiệp đủ điều kiện là bước đi cần thiết để giảm méo mó cung — cầu trên thị trường vàng. Nhưng đây phải là quá trình mở có kiểm soát, nhằm tăng nguồn cung hợp pháp, thu hẹp chênh lệch giá, bảo vệ ổn định ngoại hối và nâng chuẩn minh bạch cho toàn bộ thị trường vàng Việt Nam.