Cảnh báo rùng mình với Trái Đất: Cuối thế kỷ, nhân loại có thể sống chung hơn 100 ngày “siêu nóng” mỗi năm

Các nhà khoa học vừa phát đi lời cảnh báo nghiêm trọng về tương lai khí hậu toàn cầu: nếu nhân loại không hành động quyết liệt hơn trong việc cắt giảm khí thải nhà kính, Trái Đất có thể phải hứng chịu hơn 100 ngày “siêu nóng” mỗi năm vào cuối thế kỷ 21, kéo theo những hệ lụy nặng nề cho sức khỏe con người, kinh tế và xã hội.

Báo cáo mới nhất do nhóm nghiên cứu của World Weather Attribution và Climate Central (Mỹ) thực hiện cho thấy, ngay cả trong kịch bản lạc quan nhất – khi các quốc gia thực hiện đầy đủ cam kết theo Thỏa thuận Paris 2015 – nhiệt độ trung bình toàn cầu vẫn có thể tăng khoảng 2,6°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Khi đó, Trái Đất sẽ ghi nhận trung bình 57 ngày siêu nóng mỗi năm, tức gần hai tháng nắng nóng cực đoan.

“Ngày siêu nóng” là gì?

Theo định nghĩa của các nhà khoa học, “ngày siêu nóng” là những ngày mà nhiệt độ tại một địa điểm vượt quá ngưỡng 90% mức nhiệt cao nhất của các ngày cùng thời điểm trong giai đoạn 1991–2020. Nói cách khác, đây là những ngày nóng vượt xa mức bình thường trong lịch sử khí hậu gần đây.

Ví dụ, nếu trong 30 năm qua, 90% số ngày giữa tháng 6 tại Hà Nội có nhiệt độ không quá 35°C, thì bất kỳ ngày nào trong tương lai vượt mức này sẽ được xếp vào nhóm “siêu nóng”.

Kịch bản tồi tệ: Hơn 100 ngày nắng nóng mỗi năm

Đáng lo ngại hơn, báo cáo chỉ ra rằng nếu các quốc gia không tuân thủ cam kết giảm phát thải, để khí thải tiếp tục tăng theo xu hướng hiện tại, nhiệt độ toàn cầu có thể tăng tới 4°C vào cuối thế kỷ. Khi đó, Trái Đất sẽ phải đối mặt với tới 114 ngày siêu nóng mỗi năm, tương đương gần 1/3 thời gian trong năm.

Các nhà nghiên cứu dẫn chứng đợt nắng nóng kéo dài tại Nam Âu năm 2023 – vốn đã nóng hơn 0,6°C và có xác suất xảy ra cao hơn 70% so với thời kỳ trước Thỏa thuận Paris. Trong kịch bản xấu, những đợt sóng nhiệt tương tự vào cuối thế kỷ có thể nóng hơn tới 3°C, gây nguy cơ vượt ngưỡng chịu đựng của con người.

Tại Mỹ và Mexico, các đợt nắng nóng cực đoan cũng được dự báo sẽ tăng thêm khoảng 1,7°C nếu mức phát thải không thay đổi.

Nắng nóng – “sát thủ thầm lặng” của nhân loại

Theo bà Kristina Dahl, Phó Chủ tịch phụ trách khoa học của Climate Central, nhiệt độ cao không chỉ là vấn đề môi trường mà còn là mối đe dọa trực tiếp tới sức khỏe con người. “Nắng nóng kéo dài và nền nhiệt cực cao có thể khiến người dân phải nhập viện và thậm chí cướp đi sinh mạng của họ”, bà cảnh báo.

Các chuyên gia y tế cho biết, khi cơ thể tiếp xúc lâu dài với nhiệt độ “siêu nóng”, hệ thống điều hòa thân nhiệt sẽ bị quá tải. Ban đầu là các triệu chứng nhẹ như phát ban, chuột rút, phù nề. Sau đó, tình trạng mất nước và muối khoáng có thể dẫn đến kiệt sức vì nhiệt, rối loạn thần kinh, và nguy hiểm nhất là sốc nhiệt – nguyên nhân gây tổn thương đa cơ quan, co giật, hôn mê và tử vong.

Theo báo cáo Lancet Countdown 2025, nhiệt độ toàn cầu gia tăng hiện đang khiến trung bình mỗi phút trôi qua lại có một người tử vong. Một phân tích đăng trên tạp chí y khoa The Lancet cho thấy số ca tử vong liên quan đến nắng nóng đã tăng 23% so với những năm 1990, đạt trung bình 546.000 ca mỗi năm trong giai đoạn 2012–2021.

Bất bình đẳng khí hậu: Thảm họa không chia đều

Báo cáo cũng nhấn mạnh sự bất công rõ rệt trong tác động của biến đổi khí hậu. Các quốc gia nhỏ, kém phát triển như Quần đảo Solomon, Samoa, Panama hay Indonesia lại là những nơi hứng chịu hậu quả nặng nề nhất.

Đáng chú ý, Panama – quốc gia chỉ đóng góp khoảng 1% lượng khí nhà kính toàn cầu – được dự báo có thể phải chịu thêm 149 ngày siêu nóng mỗi năm. Trong khi đó, các nước phát thải lớn như Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ, chiếm tới 42% lượng CO₂ toàn cầu, chỉ phải đối mặt với khoảng 23–30 ngày siêu nóng mỗi năm.

Cảnh báo chưa đủ để chủ quan

Ông Johan Rockström, Giám đốc Viện Khí hậu Potsdam, nhấn mạnh rằng việc tránh được kịch bản tăng 4°C không đồng nghĩa nhân loại đã an toàn. “Nếu thiếu cảnh giác, một tương lai thảm khốc ảnh hưởng đến hàng tỷ người vẫn hoàn toàn có thể xảy ra”, ông nói.

Các chuyên gia kêu gọi cộng đồng quốc tế cần tăng tốc hành động ngay lập tức, từ chuyển đổi sang năng lượng sạch, cắt giảm khí thải mạnh mẽ hơn cho đến đầu tư thích ứng khí hậu tại các quốc gia dễ tổn thương nhất.

Bởi như kết luận của báo cáo nhấn mạnh: mỗi thập kỷ chậm trễ sẽ khiến Trái Đất phải trả giá bằng những mùa hè khắc nghiệt hơn, nhiều sinh mạng bị cướp đi hơn và khoảng cách bất bình đẳng ngày càng lớn.