#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Cảnh báo khẩn! Bão địa từ cấp độ mạnh hướng thẳng Trái đất, nguy cơ gây sự cố hàng không và mất điện diện rộng

Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) vừa phát đi cảnh báo về một cơn bão địa từ mạnh cấp G3, dự kiến va chạm Trái đất trong ngày 9.12, sau khi ghi nhận một đợt phun trào vật chất nhật hoa (CME) từ Mặt trời đang di chuyển trực diện về hành tinh chúng ta.

Theo Trung tâm Dự báo Thời tiết Không gian (SWPC), hình ảnh vệ tinh và mô phỏng quỹ đạo cho thấy khối plasma mang theo từ trường Mặt trời có khả năng đến Trái đất vào sáng đến trưa 9.12, gây nên nhiễu loạn từ trường toàn cầu.

Nhiều rủi ro với công nghệ hiện đại

Ở mức G3, bão địa từ có thể tác động đáng kể tới các hệ thống công nghệ trọng yếu như vệ tinh, hàng không, định vị GPS và lưới điện.

Các chuyên gia cho biết CME khi lao vào tầng điện ly Trái đất có thể làm khí quyển giãn nở, gia tăng lực cản lên vệ tinh, khiến chúng chậm lại và thậm chí rơi khỏi quỹ đạo nếu không được điều chỉnh kịp thời. Bên cạnh đó, liên lạc vô tuyến tần số cao và hệ thống định vị có nguy cơ gián đoạn trong nhiều giờ đến nhiều ngày, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động hàng không toàn cầu.

Thực tế đã ghi nhận sự cố. Ngày 30.10.2025, một chiếc Airbus A320 của JetBlue Airlines trên hành trình giữa Cancun (Mexico) và Newark (Mỹ) bất ngờ mất độ cao, khiến một số hành khách bị thương. Kết quả điều tra cho thấy bức xạ Mặt trời đã gây lỗi dữ liệu trong máy tính điều khiển cánh lái, dẫn đến lệnh vận hành sai.

Sự cố buộc Airbus phải ban hành Chỉ thị An toàn Khẩn cấp (EAD), yêu cầu hơn 6.000 máy bay cập nhật phần mềm hoặc nâng cấp máy tính. EAD cảnh báo rằng trong kịch bản xấu nhất, chuyển động bất thường của cánh lái có thể vượt quá khả năng chịu lực của máy bay – nguy cơ dẫn tới tai nạn thảm khốc.

Lưới điện và nguy cơ “sập mạng” quy mô lớn

Lưới điện cũng là lĩnh vực dễ tổn thương nhất trước bão địa từ. Sự kiện năm 1989 tại Quebec (Canada) là ví dụ điển hình: bão địa từ gây quá tải máy biến áp, dẫn đến cú mất điện diện rộng kéo dài 9 tiếng, khiến hàng triệu người rơi vào cảnh không điện, không nhiệt giữa thời tiết lạnh giá.

Nhiều quốc gia hiện xem bão địa từ là mối nguy an ninh nghiêm trọng. Trong danh sách rủi ro của Chính phủ Anh – The National Risk Register, bão địa từ nằm cùng nhóm với các nguy cơ lớn như tấn công khủng bố, sự cố hạt nhân hay đại dịch.

Ảnh hưởng đến sức khỏe con người

Không chỉ công nghệ, bão địa từ cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, đặc biệt ở nhóm nhạy cảm. Một số biểu hiện thường gặp gồm: đau đầu, chóng mặt, mệt mỏi, buồn ngủ, cáu gắt, giảm khả năng tập trung, rối loạn tâm trạng, làm trầm trọng các bệnh mãn tính.

Các cơ quan khí tượng và hàng không quốc tế đang tiếp tục theo dõi diễn biến của cơn bão địa từ ngày 9.12 và khuyến nghị các hãng hàng không, nhà khai thác vệ tinh cùng cơ quan quản lý lưới điện nâng cấp mức cảnh giác để giảm thiểu rủi ro.