Căng thẳng thương mại bùng phát: Trung Quốc phản đòn mạnh mẽ trước sức ép từ Mỹ

Mỹ tiếp tục siết chặt thuế quan nhằm vào nhiều quốc gia, trong đó có Trung Quốc, nhưng Bắc Kinh đã chuẩn bị sẵn các biện pháp đối phó mạnh mẽ, từ kiện lên WTO, trừng phạt doanh nghiệp Mỹ đến hạn chế xuất khẩu khoáng sản chiến lược. Cuộc chiến thương mại ngày càng căng thẳng với những đòn đáp trả cứng rắn từ cả hai phía.

Trước sức ép từ các biện pháp thuế quan và can thiệp thương mại của Mỹ, Trung Quốc không chỉ tăng cường các biện pháp phòng vệ mà còn đáp trả quyết liệt. Từ các lệnh tẩy chay hàng hóa Mỹ, điều chỉnh luật thương mại đến những động thái trả đũa mạnh mẽ, Bắc Kinh đang cho thấy lập trường cứng rắn trong cuộc đối đầu kinh tế này.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã công bố một kế hoạch thuế quan dựa trên nguyên tắc công bằng và có đi có lại, nhằm trừng phạt bất kỳ quốc gia nào bị coi là tham gia vào hoạt động thương mại không minh bạch.

Theo Nikkei Asia, tuyên bố của Nhà Trắng chủ yếu nhắm vào Ấn Độ, Brazil và Liên minh châu Âu (EU), trong khi Trung Quốc chỉ được đề cập ở cuối, với trọng tâm là các biện pháp được thực hiện trong nhiệm kỳ đầu tiên của Tổng thống Trump. Điều này có thể xuất phát từ việc Mỹ đã áp thuế 10% đối với hàng hóa Trung Quốc vào ngày 1/2, đồng thời phản ánh thực tế rằng Bắc Kinh hiện đối mặt với một đối thủ thương mại mạnh mẽ hơn trước.

Nếu trước đây Trung Quốc chủ yếu phản ứng bằng các biện pháp gián tiếp, thì trong những năm gần đây, Bắc Kinh đã xây dựng và củng cố nhiều công cụ pháp lý nội địa để đối phó với sức ép từ Mỹ. Nhiều trong số đó lấy cảm hứng từ chính các quy định thương mại mà Washington từng áp dụng.

Từ biện pháp gián tiếp đến các công cụ pháp lý mạnh mẽ

Hiện nay, Trung Quốc sở hữu những công cụ đối phó mạnh mẽ hơn bao giờ hết và sẵn sàng sử dụng chúng khi cần thiết. Khi Tổng thống Trump thúc đẩy thương mại "công bằng" với Bắc Kinh, Trung Quốc đã yêu cầu WTO can thiệp vào các mức thuế quan mới của Mỹ, đồng thời thực hiện các biện pháp trả đũa nhắm vào hàng hóa Mỹ.

Dưới thời Trump, Bắc Kinh đã liên tục đệ đơn kiện Mỹ lên WTO và áp thuế trả đũa, nhưng lần này, sự phản công có thể mở rộng hơn. Trung Quốc đã triển khai các "biện pháp đối phó tương ứng", bao gồm điều tra chống độc quyền đối với Google, đưa một số công ty Mỹ vào "Danh sách tổ chức không đáng tin cậy", và hạn chế xuất khẩu khoáng sản chiến lược sang Mỹ.

Việc bị đưa vào "Danh sách tổ chức không đáng tin cậy" có thể khiến một công ty Mỹ mất quyền hoạt động tại Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh cũng trừng phạt các tập đoàn quốc phòng Mỹ vì cung cấp vũ khí cho Đài Loan. Ngoài ra, luật kiểm soát xuất khẩu mới đã được sửa đổi nhằm nhắm đến các công ty nước ngoài phụ thuộc vào nguồn cung từ Trung Quốc trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Gần đây, Skydio – nhà sản xuất máy bay không người lái của Mỹ – đã bị Trung Quốc trừng phạt vì hoạt động tại Đài Loan, khiến hãng này mất quyền tiếp cận các nhà cung cấp pin từ Trung Quốc.

Trung Quốc gia tăng sức mạnh phản công

Đến năm 2021, Trung Quốc thông qua Luật trừng phạt nước ngoài, cho phép trả đũa các lệnh trừng phạt tài chính từ Mỹ. Sau đó, luật chống độc quyền của Trung Quốc được sửa đổi vào năm 2022 để tập trung vào các tập đoàn công nghệ lớn.

Vào tháng 12/2024, Bắc Kinh áp đặt hạn chế xuất khẩu đối với gali, germani, antimon và các vật liệu "siêu cứng" – những tài nguyên quan trọng với nền công nghiệp Mỹ. Luật chống gián điệp được sửa đổi năm 2023 cũng đã trở thành công cụ để điều tra các công ty tư vấn và an ninh của Mỹ hoạt động tại Trung Quốc.

Không dừng lại ở đó, Bắc Kinh còn linh hoạt chuyển hướng thương mại sang các đối tác khác như Brazil, làm giảm ảnh hưởng của các biện pháp trừng phạt từ Washington. Trung Quốc cũng tích cực ký kết các thỏa thuận thương mại với EU, đặc biệt là với Pháp, nhằm mở rộng lợi thế thương mại.

Dù mức thuế 10% mà Trung Quốc đang chịu vẫn thấp hơn mức 25% áp dụng cho Mexico và Canada, điều này có thể phản ánh lo ngại của Mỹ về việc hàng Trung Quốc có thể tiếp tục vào thị trường nước này qua các ngả trung gian. Hoặc, đây là dấu hiệu cho thấy Washington ngày càng nhận thức rõ sức mạnh phản công thương mại của Bắc Kinh.

Khi Tổng thống Trump siết chặt chính sách thương mại, Trung Quốc cũng không ngừng mở rộng các lựa chọn đối phó. Điều này có thể khiến Mỹ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc kiểm soát cuộc chiến thương mại đang leo thang.