Can thiệp phối hợp Mỹ - Nhật có đủ để đảo chiều USD/JPY?

Đồng yên tăng hơn 3% sau can thiệp của Nhật Bản và sự hỗ trợ từ Mỹ, nhưng xu hướng suy yếu vẫn cần BOJ thu hẹp lãi suất để bền vững. Can thiệp có thể gây bất ngờ nhưng không đủ nếu chính sách tiền tệ không thay đổi.

Đồng yên tăng vọt hơn 3% trong phiên New York sau khi Nhật Bản được cho là đã quay lại thị trường ngoại hối, ngay trước quyết định lãi suất của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản. Dấu hiệu hỗ trợ từ phía Mỹ khiến lần can thiệp này có sức nặng lớn hơn, nhưng khả năng đảo ngược xu hướng suy yếu kéo dài của đồng yên vẫn phụ thuộc vào một yếu tố khó hơn nhiều: liệu BOJ có sẵn sàng thu hẹp chênh lệch lãi suất với Mỹ hay không.

Nhật Bản đã lựa chọn một thời điểm đặc biệt nhạy cảm để quay trở lại thị trường ngoại hối.

Ngay trước khi Ngân hàng Trung ương Nhật Bản công bố quyết định chính sách, đồng yên bất ngờ tăng mạnh trong phiên giao dịch New York ngày 30/7. Có thời điểm đồng tiền này tăng khoảng 3,3% so với USD, mức tăng trong ngày lớn nhất kể từ cuối năm 2023 theo dữ liệu trong nguồn cung cấp.

Các nguồn tin thị trường cho biết chính quyền Nhật Bản đã mua yên và bán USD, trong khi phía Mỹ tiến hành một cuộc kiểm tra tỷ giá, hay rate check, vào khoảng 2 giờ 30 sáng theo giờ Tokyo. Reuters sau đó cũng đưa tin Nhật Bản đã can thiệp tại thị trường New York, với sự phối hợp được cho là đến từ phía Mỹ.

Đây không chỉ là một nỗ lực kỹ thuật nhằm làm chậm tốc độ mất giá của đồng yên.

Sự tham gia của Mỹ, dù mới thể hiện qua tín hiệu và hoạt động kiểm tra tỷ giá, cho thấy Washington không còn xem sự suy yếu của đồng yên là một vấn đề hoàn toàn nội bộ của Nhật Bản. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gần đây cho rằng đồng yên đang bị định giá thấp đáng kể và biến động quá mức không có lợi cho sự ổn định thị trường. Mỹ cũng đã công khai kêu gọi Nhật Bản tiến hành bình thường hóa lãi suất để giảm áp lực lên tỷ giá.

Điều đó làm thay đổi phần nào bài toán đối với các nhà đầu cơ.

Can thiệp đơn phương của Nhật Bản từng có tác động mạnh trong ngắn hạn nhưng thường không đủ để đảo ngược xu hướng tiền tệ. Một động thái có sự ủng hộ của Mỹ sẽ khiến các quỹ đặt cược bán yên phải cân nhắc rủi ro lớn hơn, đặc biệt trong bối cảnh thị trường đang giữ lượng vị thế bán ròng đáng kể.

Tuy nhiên, nếu chính sách tiền tệ không thay đổi, ngay cả một chiến dịch phối hợp cũng khó tạo ra sự phục hồi bền vững.

Một cú đánh bất ngờ vào các vị thế bán yên

Điểm đáng chú ý nhất của lần can thiệp này là thời điểm.

Thay vì hành động trong phiên châu Á, nơi sự can thiệp của Bộ Tài chính Nhật Bản thường dễ bị nhận diện, chính quyền lựa chọn thị trường New York, ngay trước cuộc họp của BOJ.

Chiến thuật này dường như nhằm tối đa hóa yếu tố bất ngờ và tạo áp lực lên các nhà đầu tư đang giữ vị thế bán đồng yên.

Rinto Maruyama, chiến lược gia ngoại hối và lãi suất tại SMBC Nikko Securities, nhận định việc can thiệp ngay trước cuộc họp của BOJ có thể nhằm khiến thị trường mất cảnh giác, khác với các đợt hành động trước đó vốn minh bạch và dễ nhận biết hơn.

Một cuộc can thiệp ngoại hối thường hiệu quả nhất khi thị trường đang nắm giữ vị thế nghiêng mạnh về một phía.

Trong trường hợp của đồng yên, các quỹ đầu cơ và nhà đầu tư carry trade đã vay bằng đồng tiền lãi suất thấp này để mua các tài sản có lợi suất cao hơn. Khi tỷ giá USD/JPY tăng, chiến lược đó tạo ra lợi nhuận kép: nhà đầu tư vừa hưởng chênh lệch lãi suất, vừa hưởng lợi từ việc đồng yên suy yếu.

Nhưng nếu yên tăng mạnh đột ngột, cơ chế này đảo chiều.

Các vị thế phải được đóng lại, nhà đầu tư mua yên để hoàn trả khoản vay và đà tăng của đồng tiền có thể được khuếch đại bởi chính quá trình tháo chạy khỏi carry trade.

Đó là lý do một biến động hơn 3% trong một phiên có thể tạo ra tác động lớn hơn nhiều so với số tiền chính phủ thực sự bỏ ra.

Thông điệp mà Tokyo muốn gửi không nhất thiết là họ có thể đẩy yên lên một mức cụ thể. Thay vào đó, họ muốn khiến việc bán yên trở nên nguy hiểm và khó dự đoán hơn.

Tại sao đồng yên vẫn yếu sau hàng nghìn tỷ yên can thiệp?

Sức mạnh của đợt tăng không che giấu được thực tế rằng đồng yên vẫn nằm trong một xu hướng suy yếu sâu.

Sau khi chạm khoảng 157,98 yên đổi một USD trong phiên can thiệp, tỷ giá đã quay trở lại vùng trên 160 vào sáng hôm sau. Đồng tiền Nhật Bản vẫn giảm khoảng 6% so với USD trong vòng 12 tháng và là đồng tiền có hiệu suất kém nhất trong nhóm G10 theo nguồn cung cấp.

Trước đợt can thiệp mới nhất, USD/JPY từng tăng lên trên 163, mức yếu nhất của đồng yên kể từ năm 1986.

Nhật Bản không thiếu quyết tâm.

Bộ Tài chính xác nhận đã chi tổng cộng 11.734,9 tỷ yên cho hoạt động can thiệp ngoại hối trong giai đoạn từ ngày 28/4 đến ngày 27/5/2026. Đây là quy mô kỷ lục, tương đương hơn 73 tỷ USD theo tỷ giá được Reuters dẫn lại.

Nhưng quy mô khổng lồ đó cũng cho thấy giới hạn của can thiệp.

Thị trường ngoại hối toàn cầu có doanh số giao dịch hàng ngày lên tới hàng nghìn tỷ USD. Một chính phủ có thể tạo ra cú sốc thanh khoản, buộc các vị thế ngắn hạn phải điều chỉnh và làm chậm xu hướng, nhưng rất khó duy trì một mức tỷ giá trái ngược với nền tảng kinh tế.

Trong trường hợp Nhật Bản, ba lực lượng cơ bản tiếp tục gây áp lực lên đồng yên.

Thứ nhất là chênh lệch lãi suất lớn giữa Mỹ và Nhật Bản.

Thứ hai là giá năng lượng cao, làm tăng hóa đơn nhập khẩu của một nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhiên liệu bên ngoài.

Thứ ba là lo ngại về tài khóa, trong bối cảnh chính phủ theo đuổi các chương trình chi tiêu lớn và nợ công đã ở mức rất cao.

Miễn là những lực lượng này chưa thay đổi, can thiệp chỉ có thể làm gián đoạn xu hướng, chứ chưa chắc đảo chiều được xu hướng.

Sự hỗ trợ của Mỹ làm thay đổi điều gì?

Việc Mỹ tiến hành rate check là chi tiết quan trọng nhất đối với thị trường.

Rate check là hành động cơ quan tiền tệ liên hệ với các ngân hàng giao dịch để yêu cầu báo giá một cặp tiền tệ. Nó không đồng nghĩa chắc chắn có giao dịch, nhưng thường được xem như bước chuẩn bị hoặc lời cảnh báo trước khả năng can thiệp.

Khi hoạt động này đến từ phía Mỹ, thông điệp có sức nặng hơn nhiều.

Trong nhiều năm, Washington thường cảnh giác với các quốc gia can thiệp nhằm làm suy yếu đồng tiền để giành lợi thế xuất khẩu. Nhưng trong trường hợp của Nhật Bản, mục tiêu là ngược lại: Tokyo đang mua yên để chống lại sự mất giá quá mức.

Điều đó khiến sự phối hợp dễ được chấp nhận hơn về mặt chính trị.

Bộ Tài chính Mỹ từ lâu nhấn mạnh rằng can thiệp chỉ nên được sử dụng để xử lý biến động mất trật tự, thay vì nhắm tới lợi thế thương mại không công bằng.

Nếu Washington thực sự ủng hộ nỗ lực của Tokyo, thị trường sẽ phải tính đến khả năng hai nước phối hợp rộng hơn trong tương lai.

Điều đó không nhất thiết có nghĩa Mỹ sẽ trực tiếp bán USD với quy mô lớn. Chỉ riêng việc cơ quan Mỹ công khai xem đồng yên là bị định giá thấp cũng có thể khiến các tổ chức tài chính thận trọng hơn với vị thế bán.

Sự hỗ trợ này đặc biệt quan trọng bởi Nhật Bản có thể phải bán một phần tài sản ngoại tệ, bao gồm trái phiếu Kho bạc Mỹ, để tài trợ cho hoạt động can thiệp.

Một chiến dịch quá lớn hoặc kéo dài có thể tạo ra tác động đối với thị trường trái phiếu Mỹ. Do đó, phối hợp chính sách giúp giảm nguy cơ Tokyo bị xem là hành động đơn phương gây bất ổn cho thị trường tài chính toàn cầu.

BOJ mới là chiến trường quyết định

Dù Bộ Tài chính Nhật Bản chịu trách nhiệm can thiệp ngoại hối, BOJ mới là cơ quan có khả năng thay đổi nền tảng dài hạn của đồng yên.

Tại cuộc họp tháng 6, BOJ đã nâng lãi suất chính sách lên khoảng 1%, mức cao nhất kể từ năm 1995. Quyết định được thông qua với tỷ lệ 7 phiếu thuận và 1 phiếu chống.

Tại cuộc họp kết thúc ngày 31/7, thị trường nhìn chung kỳ vọng BOJ giữ nguyên lãi suất sau đợt tăng tháng trước, nhưng phát tín hiệu cứng rắn hơn về khả năng tiếp tục thắt chặt.

Đây là điểm mấu chốt.

Nếu BOJ chỉ giữ lãi suất và lặp lại cam kết thận trọng, thị trường có thể nhanh chóng kết luận rằng chính phủ đang chống lại đồng yên yếu bằng một tay, trong khi ngân hàng trung ương tiếp tục giữ chênh lệch lãi suất rộng bằng tay còn lại.

Khi đó, đà tăng của yên có thể tiếp tục bị bán xuống.

Ngược lại, nếu Thống đốc Kazuo Ueda phát tín hiệu rằng đợt tăng lãi suất tiếp theo có thể đến sớm hơn, ví dụ vào tháng 9 hoặc tháng 10, can thiệp sẽ nhận được sự hỗ trợ từ nền tảng chính sách.

Một số nhà phân tích thậm chí không loại trừ khả năng BOJ gây bất ngờ bằng một đợt tăng lãi suất mới, dù đây vẫn là kịch bản có xác suất thấp sau khi ngân hàng vừa hành động trong tháng 6.

Lịch sử cũng khiến thị trường chú ý.

Các đợt can thiệp trước đây từng được theo sau bởi động thái tăng lãi suất từ BOJ, gần nhất vào giữa năm 2024 theo nhận định được dẫn trong nguồn. Điều đó khiến cuộc họp lần này trở thành một sự kiện có tính mở hơn nhiều so với trước đợt tăng đột ngột của đồng yên.

Trái phiếu đang phát tín hiệu cảnh báo

Lần can thiệp này không chỉ phản ánh áp lực trên thị trường tiền tệ.

Lợi suất trái phiếu dài hạn tại Nhật Bản và Mỹ cùng tăng mạnh, làm gia tăng lo ngại về sự ổn định của thị trường tài chính.

Tại Nhật Bản, lợi suất cao hơn phản ánh hai mối lo song song: BOJ có thể phải tăng lãi suất nhanh hơn để chống lạm phát, trong khi chính phủ tiếp tục mở rộng chi tiêu và phát hành thêm trái phiếu.

Thông thường, lợi suất cao hơn tại Nhật Bản sẽ hỗ trợ đồng yên bằng cách thu hẹp chênh lệch với Mỹ.

Nhưng nếu lợi suất tăng do lo ngại tài khóa thay vì kỳ vọng tăng trưởng bền vững, tác động đối với tiền tệ có thể kém tích cực hơn.

Một đồng tiền không chỉ phản ánh mức lãi suất. Nó còn phản ánh niềm tin vào khả năng điều hành chính sách và tính bền vững của tài chính công.

Nếu nhà đầu tư cho rằng chính phủ sẽ tiếp tục chi tiêu mạnh trong khi BOJ bị hạn chế khả năng thắt chặt, họ có thể yêu cầu lợi suất trái phiếu cao hơn nhưng vẫn bán đồng yên.

Đó là sự kết hợp đặc biệt khó xử đối với Tokyo: lợi suất tăng mà tiền tệ vẫn suy yếu.

Dầu mỏ biến đồng yên thành vấn đề chi phí sinh hoạt

Áp lực lên đồng yên ngày càng mang tính chính trị bởi nó tác động trực tiếp đến chi phí sinh hoạt.

Nhật Bản nhập khẩu phần lớn nhu cầu dầu, khí và nguyên liệu năng lượng. Khi giá dầu quốc tế tăng đồng thời với việc đồng yên mất giá, chi phí nhập khẩu bị khuếch đại theo cả hai hướng.

Đây là lý do sự suy yếu hiện nay nghiêm trọng hơn các giai đoạn trước.

Đồng yên yếu từng được xem là có lợi cho các tập đoàn xuất khẩu Nhật Bản, bởi doanh thu bằng USD chuyển đổi thành nhiều yên hơn. Nhưng lợi ích đó ngày càng bị lấn át bởi chi phí năng lượng, thực phẩm và nguyên liệu đầu vào cao hơn đối với người tiêu dùng và doanh nghiệp nội địa.

Đợt can thiệp vì thế không chỉ nhằm bảo vệ một mức tỷ giá.

Nó là một phần trong nỗ lực của chính phủ nhằm hạn chế lạm phát nhập khẩu và ngăn sự bất mãn của cử tri gia tăng.

Nhưng nếu giá dầu tiếp tục duy trì ở mức cao, Tokyo sẽ khó ổn định đồng yên chỉ bằng cách bán dự trữ ngoại hối.

Ngưỡng 155 trở thành phép thử kỹ thuật

Sau cú tăng mạnh, đồng yên vẫn chưa phá vỡ hoàn toàn xu hướng giảm dài hạn.

Theo chiến lược gia Mark Cranfield của Bloomberg Markets Live được dẫn trong nguồn, USD/JPY cần giảm xuống dưới vùng 155 trước khi những nhà đầu tư đặt cược dài hạn vào đồng yên có thể trở nên thực sự lạc quan.

Ngưỡng này có ý nghĩa cả về kỹ thuật lẫn tâm lý.

Một lần can thiệp có thể đẩy USD/JPY giảm từ trên 163 xuống gần 158, nhưng nếu tỷ giá nhanh chóng quay lại vùng 160–161, thị trường sẽ xem đó là một cú sốc tạm thời.

Nếu vùng 155 bị xuyên thủng và duy trì, điều đó có thể buộc nhiều chiến lược carry trade phải đóng vị thế, tạo ra động lực tăng giá bền vững hơn cho đồng yên.

Ngược lại, việc USD/JPY quay lại trên 162 sẽ làm gia tăng khả năng Tokyo phải can thiệp thêm.

Một số nhà phân tích cho rằng khu vực 162–165 có thể trở thành vùng hành động mới của chính quyền Nhật Bản.

Quan điểm phổ biến có thể đang đánh giá thấp tác động của can thiệp phối hợp

Lập luận phổ biến cho rằng can thiệp ngoại hối sẽ thất bại nếu không đi kèm thay đổi lãi suất.

Về dài hạn, nhận định này có cơ sở.

Tuy nhiên, nó có thể đánh giá thấp tác động ngắn và trung hạn của một chiến dịch phối hợp giữa Nhật Bản và Mỹ.

Thị trường ngoại hối không chỉ được quyết định bởi các yếu tố kinh tế cơ bản. Vị thế đầu cơ, thanh khoản, biến động và quản trị rủi ro cũng đóng vai trò rất lớn.

Nếu nhà đầu tư tin rằng cả Tokyo và Washington đều không chấp nhận USD/JPY tăng mất kiểm soát, chi phí nắm giữ vị thế bán yên sẽ tăng mạnh.

Các quỹ có thể giảm quy mô carry trade, mua quyền chọn phòng hộ hoặc hạn chế bán yên tại những vùng tỷ giá nhạy cảm.

Điều đó có thể tạo ra một trần tỷ giá tạm thời, ngay cả khi BOJ chưa tăng lãi suất ngay lập tức.

Nhưng để biến trần tạm thời thành xu hướng dài hạn, chính sách tiền tệ vẫn phải làm phần việc còn lại.

Ba kịch bản đối với đồng yên

Kịch bản cơ sở: Can thiệp giữ USD/JPY trong biên độ rộng

Trong kịch bản có xác suất cao nhất, BOJ giữ lãi suất ở mức 1% nhưng phát tín hiệu có thể tiếp tục tăng trong những tháng tới.

Sự kết hợp giữa can thiệp và thông điệp cứng rắn giúp ngăn USD/JPY quay lại mức đỉnh ngay lập tức, nhưng chưa đủ để tạo ra một xu hướng tăng mạnh của đồng yên.

Tỷ giá có thể dao động trong vùng rộng khoảng 155–162, với nguy cơ can thiệp mới nếu USD vượt lại vùng 162.

Tín hiệu xác nhận là BOJ duy trì định hướng thắt chặt, lạm phát ổn định trên mục tiêu và lợi suất Nhật Bản tăng có kiểm soát.

Rủi ro lớn nhất là Fed tiếp tục duy trì hoặc nâng lãi suất, khiến chênh lệch lợi suất mở rộng trở lại.

Kịch bản tích cực: BOJ đẩy nhanh tăng lãi suất, carry trade đảo chiều

Trong kịch bản thuận lợi cho đồng yên, BOJ phát tín hiệu mạnh rằng lãi suất sẽ được nâng sớm hơn dự kiến.

USD/JPY phá xuống dưới 155, kích hoạt một làn sóng đóng vị thế carry trade.

Đồng yên có thể tiếp tục phục hồi, trong khi lợi suất trái phiếu Nhật Bản tăng và các tài sản rủi ro toàn cầu chịu áp lực do dòng vốn vay bằng yên bị rút lại.

Kịch bản này trở nên đáng tin cậy hơn nếu lạm phát Nhật Bản tăng, tiền lương tiếp tục cải thiện và Mỹ không phản đối quá trình đồng yên mạnh lên.

Kịch bản tiêu cực: Can thiệp thất bại, USD/JPY quay lại trên 163

Kịch bản bất lợi nhất là BOJ giữ nguyên lãi suất và đưa ra thông điệp quá ôn hòa.

Thị trường nhanh chóng bán yên trở lại, đặc biệt nếu Fed tiếp tục giữ chính sách cứng rắn hoặc tăng lãi suất vào cuối năm.

USD/JPY vượt lại vùng 163 và tiến gần 165, buộc Nhật Bản phải can thiệp thêm với quy mô lớn hơn.

Khi đó, hiệu quả của mỗi đợt can thiệp có thể giảm dần, trong khi lo ngại về dự trữ ngoại hối, trái phiếu Mỹ và tài khóa Nhật Bản gia tăng.

Những rủi ro chính đối với luận điểm

Rủi ro lớn nhất là chưa có xác nhận chính thức đầy đủ về quy mô và hình thức tham gia của Mỹ.

Một cuộc rate check mang ý nghĩa tín hiệu mạnh nhưng không đồng nghĩa Washington đã trực tiếp giao dịch trên thị trường.

Ngoài ra, tác động của can thiệp có thể bị phóng đại do thanh khoản mỏng và vị thế thị trường nghiêng mạnh về phía bán yên.

Nếu BOJ không thay đổi định hướng, đà tăng ban đầu có thể nhanh chóng mất đi.

Ngược lại, thị trường cũng có thể đánh giá thấp nguy cơ carry trade đảo chiều. Một đợt tăng mạnh và kéo dài của đồng yên có khả năng gây biến động trên thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các tài sản rủi ro toàn cầu.

Kết luận

Đợt tăng đột ngột của đồng yên cho thấy Nhật Bản đã sẵn sàng sử dụng những biện pháp quyết liệt hơn để ngăn tỷ giá mất kiểm soát.

Sự hỗ trợ từ phía Mỹ làm thông điệp trở nên đáng tin cậy hơn và khiến các nhà đầu tư phải cân nhắc kỹ hơn trước khi tiếp tục bán yên.

Nhưng lần can thiệp này mới chỉ giải quyết phần ngọn.

Nguồn gốc của đồng yên yếu vẫn nằm ở chênh lệch lãi suất, giá năng lượng, rủi ro tài khóa và sự thận trọng kéo dài của BOJ.

Tokyo có thể tạo ra những cú sốc đủ lớn để làm gián đoạn vị thế đầu cơ. Chỉ BOJ mới có thể tạo ra một thay đổi đủ bền vững để đảo ngược xu hướng tiền tệ.

Thị trường hiện đã nhận được lời cảnh báo từ Bộ Tài chính Nhật Bản và sự hậu thuẫn từ Washington. Bước tiếp theo phụ thuộc vào Thống đốc Kazuo Ueda.

Các chỉ báo quan trọng nhất cần theo dõi là vùng 155 và 162 của USD/JPY, thông điệp về lộ trình tăng lãi suất của BOJ, chênh lệch lợi suất Mỹ–Nhật và khả năng xuất hiện thêm các đợt can thiệp phối hợp.

Nếu tỷ giá không thể duy trì dưới 155, đợt tăng của đồng yên có thể chỉ là một chiến thắng chiến thuật.

Nếu BOJ bắt đầu thu hẹp chênh lệch lãi suất một cách đáng tin cậy, đây có thể là khởi đầu của một sự thay đổi lớn hơn nhiều trên thị trường tiền tệ toàn cầu.

---------------------------------------------------

Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...

Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương. Với nhiều ưu điểm như: Mua bán 2 chiều, T0, miễn lãi margin ... Liên hệ với tôi qua số Zalo ở phần tên tác giả để hợp tác và nhận các tư vấn tốt nhất về thị trường hàng hoá.