Bức tường kinh tế của ông Tập: Lá chắn đối đầu Mỹ và phương Tây

Trung Quốc đang nỗ lực củng cố "pháo đài kinh tế" nhằm giảm phụ thuộc vào Mỹ và phương Tây, tạo nền tảng cho sự tự cường. Nhưng liệu chiến lược này có đủ vững chắc để giúp Bắc Kinh đạt tham vọng độc lập kinh tế?

Dốc sức xây "pháo đài kinh tế"

Một ngày ở Trung Quốc có thể bắt đầu như sau: Bạn thức dậy, cầm điện thoại Huawei kiểm tra tin nhắn WeChat. Sau đó, lên xe điện BYD, lái đến nhà ga và lên chuyến tàu cao tốc hiện đại đến nơi làm việc. Cả thành phố bừng sáng nhờ năng lượng từ các nhà máy điện hạt nhân, trang trại điện mặt trời và những tua-bin gió do Trung Quốc phát triển.

Những hình ảnh này là minh chứng cho tham vọng lớn của Trung Quốc: xây dựng một "pháo đài kinh tế" để giảm dần sự phụ thuộc vào công nghệ và sản phẩm nước ngoài. Đây là chiến lược dài hạn mà Chủ tịch Tập Cận Bình theo đuổi nhằm củng cố khả năng tự chủ kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh với Mỹ ngày càng gay gắt.

Trung Quốc đã dần thay thế việc nhập khẩu nhiều mặt hàng chiến lược bằng các sản phẩm nội địa. Những tấm pin mặt trời do nước này sản xuất giúp giảm bớt nhu cầu nhập khẩu năng lượng. Ngành công nghiệp ô tô điện nội địa đang vươn tầm thế giới, trong khi các công ty công nghệ như DeepSeek hứa hẹn đưa trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc cạnh tranh trực tiếp với phương Tây.

Từ "Made in China 2025" đến tham vọng tự cường

Năm 2015, Chủ tịch Tập Cận Bình công bố sáng kiến "Made in China 2025" với mục tiêu biến Trung Quốc thành cường quốc sản xuất công nghệ cao. Chiến lược này tập trung vào 10 lĩnh vực then chốt như robot, hàng không vũ trụ và xe năng lượng mới, với mục tiêu đưa các doanh nghiệp nội địa vươn lên dẫn đầu.

Một trong những động thái quan trọng gần đây là việc ông Tập tổ chức cuộc gặp với các lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu Trung Quốc. Đây là tín hiệu mạnh mẽ khẳng định chính phủ ủng hộ khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là ngành công nghệ. Theo Tân Hoa Xã, ông Tập nhấn mạnh những nguyên tắc cốt lõi và chính sách dành cho doanh nghiệp tư nhân sẽ được duy trì lâu dài và không thay đổi.

Cuộc họp có sự tham gia của những tên tuổi lớn trong giới công nghệ như Jack Ma (Alibaba), Lôi Quân (Xiaomi), Mã Hóa Đằng (Tencent), Vương Truyền Phúc (BYD) và Nhậm Chính Phi (Huawei). Ông Tập kêu gọi các doanh nghiệp tăng cường đổi mới sáng tạo, đầu tư vào đào tạo nhân sự và áp dụng quản trị minh bạch. Ông cũng cảnh báo rằng bất kỳ hành vi vi phạm pháp luật nào, dù là của doanh nghiệp nhà nước hay tư nhân, đều sẽ bị xử lý nghiêm khắc.

Sự tham gia của Jack Ma – người đã giữ thái độ kín tiếng từ sau vụ chính quyền chặn IPO của Ant Group năm 2020 – được xem là một tín hiệu tích cực. Nhiều chuyên gia cho rằng đây là lời khẳng định rõ ràng về vai trò không thể thay thế của doanh nghiệp tư nhân trong chiến lược công nghệ của Trung Quốc.

Thách thức trên con đường xây dựng "pháo đài kinh tế"

Dù quyết tâm lớn, Trung Quốc vẫn đối mặt với nhiều trở ngại trong tham vọng tự chủ. Nông nghiệp là một trong những điểm yếu khi Trung Quốc vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu lương thực, đặc biệt là đậu nành và thịt từ Mỹ.

Trong lĩnh vực hàng không, dù Trung Quốc đã sản xuất được máy bay thương mại, nhưng nhiều linh kiện quan trọng vẫn phải nhập khẩu từ Mỹ, Đức và Pháp. Ngành bán dẫn cũng là một thách thức lớn, khi các nước phương Tây kiểm soát những công nghệ quan trọng nhất, khiến Bắc Kinh chưa thể tự sản xuất các con chip tiên tiến.

Ngoài ra, nền kinh tế Trung Quốc đang chịu áp lực từ cuộc khủng hoảng bất động sản, tiêu dùng suy yếu và sự bất ổn trong chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân. Một số địa phương, do thiếu hụt ngân sách, đã tăng cường thu thuế và phạt doanh nghiệp, khiến môi trường kinh doanh kém ổn định.

Tại cuộc họp, ông Tập Cận Bình cam kết chính phủ sẽ có biện pháp mạnh mẽ để tháo gỡ khó khăn, bao gồm giải quyết tình trạng chậm thanh toán với doanh nghiệp tư nhân và chấn chỉnh các khoản phí, tiền phạt vô lý.

Bất chấp những thách thức, Trung Quốc vẫn tin rằng việc đầu tư mạnh vào sản xuất và công nghệ sẽ giúp nước này đạt được mục tiêu tự chủ, hạn chế sự phụ thuộc vào phương Tây. Cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Trung Quốc và Mỹ được dự báo sẽ còn kéo dài, và kết quả của cuộc đối đầu này sẽ quyết định cục diện kinh tế toàn cầu trong tương lai.