#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Bóng ma hạt nhân trỗi dậy từ khoảng trống quyền lực tại Tehran

Giữa bối cảnh IRGC siết chặt quyền lực và uranium đã tích lũy đủ mức, Tehran đang đứng trước bước ngoặt lịch sử: Tiếp tục kiềm chế hay chính thức hóa vị thế cường quốc hạt nhân?

Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khanemei khi còn sống tới thăm một cơ sở hạt nhân. 

Iran đang đứng trước một bước ngoặt chiến lược hiếm có khi những giới hạn từng kiềm chế chương trình hạt nhân bắt đầu bị đặt lại. Sự ra đi của lãnh tụ tối cao Ali Khamenei không chỉ tạo khoảng trống quyền lực, mà còn làm lung lay “lằn ranh đỏ” vốn ngăn Tehran tiến tới vũ khí hạt nhân suốt hơn hai thập kỷ.

Trong nhiều năm, Iran luôn khẳng định chương trình hạt nhân phục vụ mục đích dân sự. Một fatwa do ông Khamenei ban hành từng đóng vai trò ràng buộc chính trị – tôn giáo, cấm phát triển và sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, bối cảnh hiện tại đang khiến nguyên tắc này trở nên mong manh.

Sau các cuộc tấn công gần đây của Mỹ và Israel, cùng với tổn thất nặng nề về nhân sự và hạ tầng, quan điểm trong nội bộ Iran bắt đầu thay đổi. Những ý kiến từng bị xem là cực đoan nay dần trở thành dòng chính, khi áp lực an ninh gia tăng và tâm lý phòng thủ lấn át.

Chiến lược “kiên nhẫn” trước đây – vừa phát triển năng lực hạt nhân, vừa tránh vượt ngưỡng chế tạo vũ khí – đang bị thách thức. Việc Iran tích lũy hơn 400 kg uranium làm giàu cao cho thấy khoảng cách kỹ thuật tới vũ khí hạt nhân đã rút ngắn đáng kể.

Tuy vậy, quyết định cuối cùng vẫn phụ thuộc vào lãnh đạo mới. Lập trường của người kế nhiệm, Mojtaba Khamenei, hiện vẫn là ẩn số. Sự im lặng và thiếu xuất hiện công khai của ông càng làm gia tăng đồn đoán, trong khi ảnh hưởng của lực lượng cứng rắn ngày càng lớn.

Trên thực tế, các tín hiệu thay đổi đã xuất hiện. Nhiều nghị sĩ Iran đang thúc đẩy rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), cho rằng các cam kết quốc tế không còn giá trị khi quốc gia vẫn liên tục bị tấn công. Một dự luật đã được đề xuất nhằm gỡ bỏ các ràng buộc cũ và mở đường cho hướng tiếp cận mới.

Áp lực trong nước cũng gia tăng khi các lực lượng an ninh củng cố quyền lực và thúc đẩy lập trường cứng rắn hơn. Quan điểm cho rằng “lý do kiềm chế đã không còn” đang lan rộng, đặc biệt sau khi những lo ngại về nguy cơ bị tấn công đã trở thành hiện thực.

Không chỉ dừng ở yếu tố chính trị, thiệt hại thực địa cũng đẩy Iran tới lựa chọn quyết liệt hơn. Các đòn không kích nhằm vào cơ sở hạt nhân, năng lượng và công nghiệp đã gây áp lực lớn lên nền kinh tế vốn đang chịu lạm phát cao, làm sâu sắc thêm khủng hoảng nội tại.

Trong kịch bản Tehran tiến tới vũ khí hạt nhân, tác động sẽ không dừng lại ở phạm vi quốc gia. Một cuộc chạy đua vũ trang mới tại Trung Đông có thể bị kích hoạt, khi các quốc gia khác buộc phải cân nhắc phản ứng tương tự để duy trì cân bằng chiến lược.

Dù vậy, giá trị răn đe của vũ khí hạt nhân đối với Iran vẫn là dấu hỏi. Khoảng cách về năng lực với các cường quốc khiến lựa chọn này mang nhiều ý nghĩa chính trị hơn là quân sự. Tuy nhiên, chỉ riêng việc sở hữu năng lực hạt nhân cũng đủ để tái định hình cục diện khu vực.

Iran hiện đang đứng giữa hai lựa chọn: tiếp tục kiềm chế trong một môi trường ngày càng bất ổn, hoặc bước qua ranh giới để thiết lập thế cân bằng mới. Mỗi kịch bản đều mang theo những hệ quả sâu rộng, không chỉ với Tehran mà với toàn bộ Trung Đông.