‘Bom nổ chậm’ giữa lòng đô thị: Chung cư cũ nguy hiểm nhưng không thể phá

Nhiều chung cư cũ tại các đô thị lớn đang tiềm ẩn nguy cơ an toàn nghiêm trọng, được ví như “bom nổ chậm”. Tuy nhiên, việc phá dỡ gặp khó khăn do vướng mắc pháp lý, chi phí cao và quyền lợi cư dân.

Trong phiên thảo luận dự án Luật Xây dựng (sửa đổi) sáng 6/11, đại biểu Nguyễn Văn Tuấn (Bắc Ninh) cho rằng 5 loại khảo sát bắt buộc trong dự thảo (địa hình, địa chất công trình, thủy văn, hiện trạng công trình, và các khảo sát khác) chưa đầy đủ. Ông đề xuất bổ sung hai loại khảo sát bắt buộc:

Khảo sát kinh tế – xã hội, giúp xác định nhu cầu cộng đồng, phòng lãng phí vốn, tránh dự án bỏ hoang hoặc xung đột xã hội.
Khảo sát nguồn cung ứng và khả năng sử dụng nguyên vật liệu, nhằm tối ưu chi phí, chủ động nguồn cung, tránh đội vốn do giá vật liệu tăng hoặc khan hiếm.

Dự thảo hiện chỉ cho phép phá dỡ công trình “có nguy cơ sụp đổ ảnh hưởng đến cộng đồng”. Đại biểu Tuấn đề nghị bổ sung trường hợp: Công trình hết niên hạn theo thiết kế hoặc kết luận kiểm định cho thấy không còn khả năng chịu lực, có nguy cơ sụp đổ nhưng chưa đến mức khẩn cấp.

Điều này tạo hành lang pháp lý để chính quyền di dời dân và phá dỡ trước khi xảy ra thảm họa.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến (TP.HCM) đề nghị làm rõ trách nhiệm quản lý của cấp xã khi dân tự xây sai phép, đồng thời chế tài mạnh với các bên: nhà tư vấn thiết kế, nhà thầu, chủ đầu tư và giám sát nếu công trình không đảm bảo chất lượng.

Đại biểu Nguyễn Thị Lệ chỉ ra tình trạng đình trệ dự án do biến động giá vật liệu, đề nghị luật quy định cơ chế điều chỉnh hợp đồng khi có biến động bất khả kháng và khuyến khích trọng tài trong nước giải quyết tranh chấp.

Đại biểu Nguyễn Quang Huân nhận xét dự thảo còn “dài dòng, lặp lại, chưa kiến tạo”, ví dụ danh sách hành vi nghiêm cấm quá dài nhưng chưa bao quát. Ông kiến nghị chỉ cần ghi một câu cấm chung: “cấm xây dựng công trình không có trong quy hoạch”. Đồng thời, ông nhấn mạnh dự thảo thiếu đánh giá môi trường và kinh tế – xã hội từ giai đoạn lập báo cáo đầu tư, cần bổ sung từ đầu để đảm bảo hiệu quả và bền vững.