Bị loại khỏi VN30, cổ phiếu phòng thủ lộ diện điểm nghẽn nội tại

Cổ phiếu BVH bị loại khỏi rổ VN30 do không đạt tiêu chí thanh khoản, phơi bày điểm nghẽn từ cơ cấu sở hữu cô đặc và dòng tiền hạn chế. Dù là cổ phiếu phòng thủ đầu ngành, BVH đang dần hụt hơi trong cuộc đua thu hút vốn trên thị trường.

Bị loại khỏi VN30 vì thiếu thanh khoản, cổ phiếu này trở thành ví dụ điển hình cho mặt trái của chiến lược phòng thủ: ổn định nhưng kém hấp dẫn.

Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HoSE) vừa chính thức công bố danh mục VN30 quý II/2025, trong đó cổ phiếu BVH của Tập đoàn Bảo Việt bị loại khỏi rổ chỉ số, nhường chỗ cho DGC. Dù kết quả này không nằm ngoài dự báo của nhiều công ty chứng khoán, nó vẫn để lại dư âm đáng suy ngẫm: một cổ phiếu đầu ngành bị đánh bật khỏi sân chơi quan trọng nhất vì không đạt tiêu chí tối thiểu về thanh khoản.

Theo bộ nguyên tắc VN30 phiên bản 4.0, cổ phiếu thành phần bắt buộc phải đạt thanh khoản trung bình từ 30 tỷ đồng/phiên trở lên. BVH chỉ đạt mức 26 tỷ đồng/phiên trong 12 tháng gần nhất – một khoảng cách nhỏ về con số, nhưng phản ánh khoảng cách lớn trong chất lượng dòng tiền. Hệ quả là các quỹ ETF mô phỏng VN30 dự kiến sẽ bán ra khoảng 310.000 cổ phiếu BVH, đồng thời mua vào gần 2 triệu cổ phiếu DGC để tái cân đối danh mục.

BVH từng là đại diện tiêu biểu của ngành bảo hiểm – một biểu tượng “bảo thủ đúng nghĩa” trong rổ chỉ số vốn dành ưu tiên cho những cổ phiếu đầu ngành. Tuy nhiên, sự ổn định không còn là điểm cộng nếu đi kèm với tính ì và thiếu hấp dẫn về thanh khoản. Việc bị loại khỏi VN30 là hệ quả trực tiếp của một thực trạng kéo dài: BVH không thể tiếp cận dòng tiền thị trường một cách hiệu quả.

Vấn đề không nằm ở kết quả kinh doanh, mà ở cơ cấu sở hữu quá cô đặc. Hơn 90% cổ phần đang bị "neo chặt" trong tay ba cổ đông lớn – Bộ Tài chính (65%), Sumitomo Life (22%) và SCIC (gần 3%). Điều này khiến lượng cổ phiếu thực sự tự do chuyển nhượng trên thị trường chỉ còn khoảng 74 triệu đơn vị – phần lớn thuộc về nhà đầu tư cá nhân, vốn không đủ để tạo sóng thanh khoản mạnh.

Kế hoạch giảm sở hữu nhà nước xuống 51% sau năm 2026 mới chỉ dừng ở tuyên bố. Ngay cả khi được triển khai, khả năng cải thiện thanh khoản vẫn rất hạn chế nếu cổ phiếu phát hành tiếp tục rơi vào tay các tổ chức lớn, trong khi quy định "giam lệnh" càng khiến quá trình này thêm chậm trễ.

Bên cạnh đó, bản chất ngành bảo hiểm vốn không nằm trong vùng hấp dẫn của dòng tiền ngắn hạn. Nhóm cổ phiếu phòng thủ như BVH phù hợp với nhà đầu tư dài hạn, nhưng lại thiếu yếu tố tạo sóng, nhất là trong bối cảnh thị trường đang chuyển dịch mạnh sang nhóm cổ phiếu tăng trưởng, thanh khoản cao như ngân hàng, bất động sản, công nghệ.

Dù đã phục hồi 36% từ đáy tháng 4/2025, mức tăng từ đầu năm của BVH chỉ đạt khoảng 4% – quá khiêm tốn nếu so với mặt bằng chung thị trường và các cổ phiếu cùng ngành trong rổ VN30. Khối lượng giao dịch bình quân 10 phiên gần nhất cũng chỉ ở mức 450.000 đơn vị – thấp đáng kể so với tiêu chuẩn bluechip.

Việc BVH bị loại khỏi VN30 là lời cảnh tỉnh cho những cổ phiếu đang “ngủ yên” trong vỏ bọc phòng thủ. Trong bối cảnh thị trường bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, dòng tiền đang đòi hỏi sự năng động, linh hoạt và chiến lược tái cấu trúc mạnh tay từ bên trong. Nếu không có sự chuyển mình rõ nét về cơ cấu sở hữu và chính sách tài chính, BVH rất có thể sẽ tiếp tục bị bỏ lại phía sau trong cuộc đua định hình rổ chỉ số thế hệ mới.