Bài toán mới của dòng vốn FDI

Sau gần 40 năm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), Việt Nam đang chuyển hướng từ cạnh tranh bằng ưu đãi sang nâng cao năng lực hấp thụ của nền kinh tế. Theo các chuyên gia, đây sẽ là yếu tố quyết định khả năng đón dòng vốn FDI chất lượng cao trong giai đoạn mới.

Thay vì ưu tiên số lượng dự án, định hướng mới tập trung vào hiệu quả lan tỏa, chuyển giao công nghệ và khả năng kết nối giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước.

Theo Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài Bùi Thu Thủy, các chính sách ưu đãi theo ngành, lĩnh vực ưu tiên hoặc địa bàn khó khăn không còn đủ sức hấp dẫn để thu hút các dòng vốn chất lượng cao và FDI thế hệ mới. Thay vào đó, Nghị quyết số 10 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu mới: kết hợp chặt chẽ nguồn lực nước ngoài với nguồn lực trong nước để gia tăng nội lực nền kinh tế.

Ủy viên Ủy ban Kinh tế Tài chính Quốc hội Phan Đức Hiếu nhận định rằng mấu chốt phải nâng cao năng lực hấp thụ của nền kinh tế. Dòng vốn FDI tốt sẽ không tự động lan tỏa nếu thiếu năng lực hấp thụ. Việt Nam cần tiếp cận FDI bằng loạt giải pháp nhằm nâng cao chất lượng khu vực doanh nghiệp trong nước và hoàn thiện hạ tầng sản xuất kinh doanh.

Sau gần 40 năm thu hút FDI, Việt Nam vẫn chưa thu hẹp được khoảng cách giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước. Doanh nghiệp FDI có xu hướng duy trì hệ sinh thái nhà cung cấp quen thuộc, trong khi doanh nghiệp Việt Nam còn hạn chế về quy mô, vốn, công nghệ và năng lực quản trị nên khó đáp ứng yêu cầu tham gia chuỗi cung ứng.

Ông Phan Đức Hiếu đề xuất Việt Nam cần thay đổi tư duy thu hút FDI theo hướng tiếp cận toàn hệ sinh thái, ưu tiên cải cách thể chế đồng bộ giữa Trung ương và địa phương. Mục tiêu không chỉ nâng cao năng lực hấp thụ FDI chất lượng cao mà còn tăng cường nội lực doanh nghiệp Việt Nam, hướng tới hình thành các chuỗi giá trị toàn cầu do doanh nghiệp Việt dẫn dắt.