Bắc Kinh "lung lay" trước bão thuế quan?

Số liệu PMI tháng 5 vừa công bố đã vẽ nên một bức tranh ảm đạm về sức khỏe sản xuất của Trung Quốc, cho thấy dấu hiệu sụt giảm rõ rệt. Câu hỏi đặt ra là, liệu đây có phải là tín hiệu cho thấy những đòn thuế quan từ Mỹ đang dần "thấm" vào nền kinh tế tỷ dân này?

Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 5 của Trung Quốc đạt 49,5 điểm – nhỉnh hơn mức 49 của tháng trước nhưng vẫn nằm dưới ngưỡng 50, cho thấy sản xuất tiếp tục co hẹp. Trong khi đó, đơn hàng mới tăng nhẹ lên 49,8 và đơn hàng xuất khẩu mới cải thiện từ 44,7 lên 47,5, phản ánh nỗ lực cầm cự trong một bối cảnh đầy biến động.

PMI phi sản xuất – bao gồm dịch vụ và xây dựng – giảm nhẹ từ 50,4 còn 50,3. Dù vẫn trên mốc tăng trưởng, chỉ số này cũng đang phát đi tín hiệu chững lại.

Theo ông Zhao Qinghe từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, một số doanh nghiệp có giao thương với Mỹ đang chứng kiến đà hồi phục đơn hàng xuất khẩu, trong khi các điều kiện xuất – nhập khẩu nói chung đã có phần khởi sắc.

Tuy nhiên, bức tranh toàn cảnh không mấy lạc quan. Thỏa thuận tạm thời đạt được giữa Mỹ và Trung Quốc trong tháng 5 chỉ giúp hạ nhiệt căng thẳng thuế quan trong ngắn hạn: mức thuế của Mỹ giảm từ 145% xuống 30%, trong khi Bắc Kinh cũng hạ thuế với hàng Mỹ từ 125% xuống 10% – tất cả trong khung thời gian 90 ngày mong manh. Giới phân tích xem đây là “khoảng lặng” kỹ thuật hơn là một bước ngoặt chính sách.

Thực tế, mức thuế hiện tại vẫn cao vượt xa thời điểm trước khi ông Donald Trump bước vào Nhà Trắng. Thị trường vì thế tiếp tục đặt dấu hỏi về tính bền vững của “thỏa thuận đình chiến”.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent ngày 29/5 cảnh báo các cuộc đàm phán đang có dấu hiệu đình trệ. Trong khi đó, ông Zhang Zhiwei – Kinh tế trưởng của Pinpoint Asset Management – nhận định sự bất ổn kéo dài đang làm xói mòn niềm tin của doanh nghiệp và làm lu mờ triển vọng tăng trưởng của cả hai nền kinh tế.

Dự báo trong thời gian tới, Bắc Kinh sẽ phải tiếp tục tung ra các biện pháp kích thích tiền tệ và tài khóa để giữ nhịp tăng trưởng, giảm sốc trước ảnh hưởng của hàng rào thuế quan. Ngân hàng Trung ương Trung Quốc đã bắt đầu hành động: giảm lãi suất, bơm thanh khoản lớn vào hệ thống ngân hàng – nhưng liều lượng này có đủ làm dịu áp lực hay không vẫn là dấu hỏi lớn.

Đồng thời, Moody’s giữ nguyên triển vọng tiêu cực đối với xếp hạng tín nhiệm Trung Quốc, cảnh báo rằng căng thẳng thương mại kéo dài có thể để lại hệ lụy lâu dài lên hồ sơ tín dụng của nền kinh tế thứ hai thế giới. Dù vậy, hãng này cũng ghi nhận một số nỗ lực cải tổ tích cực, đặc biệt trong việc kiểm soát nợ doanh nghiệp nhà nước và chính quyền địa phương.

Tăng trưởng GDP quý I đạt 5,4%, vượt dự báo, và Bắc Kinh vẫn tự tin giữ mục tiêu 5% cho cả năm. Nhưng dưới lớp vỏ tăng trưởng ấy, những cơn đau của nền kinh tế Trung Quốc đang dần hiển hiện – nhất là khi các đòn thuế vẫn đang phát huy tác dụng, âm ỉ mà sâu sắc.