Ba mối đe dọa trọng yếu làm "lung lay" kinh tế Nga

Nga đang đứng trước nguy cơ khủng hoảng ngân hàng nghiêm trọng cùng sự suy giảm tăng trưởng kinh tế và áp lực từ các lệnh trừng phạt quốc tế, trong khi tương lai tài chính phụ thuộc lớn vào diễn biến chính trị tại Ukraine.

Bên trong "pháo đài" kinh tế Nga, những rạn nứt đang hiện rõ: khủng hoảng ngân hàng rình rập, doanh nghiệp đồng loạt cắt cổ tức, và đà tăng trưởng chững lại. Dưới sức ép của xung đột và vòng vây trừng phạt, ba mối lo này đang dấy lên hồi chuông cảnh báo về một tương lai đầy bất ổn cho nền kinh tế Nga.

Trung tâm Phân tích Kinh tế vĩ mô và Dự báo ngắn hạn (CMASF), một tổ chức có mối liên hệ chặt chẽ với Điện Kremlin, vừa phát đi những cảnh báo nghiêm trọng về tình trạng tài chính của Nga. Nguy cơ khủng hoảng ngân hàng đang dần leo thang, dù một cuộc khủng hoảng toàn diện vẫn chưa xảy ra, tạo nên bầu không khí bất ổn sâu sắc.

Chỉ số chứng khoán MOEX biến động mạnh phản ánh tâm lý lo ngại lan rộng trong giới đầu tư và công chúng, trong khi áp lực thanh khoản gia tăng khi tỷ lệ cung tiền so với cơ sở tiền tệ bùng nổ, đe dọa tạo ra “khoảng trống tiền mặt” trong hệ thống ngân hàng. CMASF cảnh báo về nguy cơ khủng hoảng hệ thống với ba dấu hiệu cảnh báo: rút tiền ồ ạt, nợ xấu vượt ngưỡng 10% tài sản, hoặc nhu cầu tái cấp vốn vượt 2% GDP.

Trước áp lực lạm phát 10,2%, Ngân hàng Trung ương Nga đã nâng lãi suất lên kỷ lục 21%, một con dao hai lưỡi vừa kìm hãm giá cả, vừa bóp nghẹt khả năng cho vay, làm gia tăng nguy cơ dòng tiền tháo chạy khỏi ngân hàng.

Không chỉ tài chính lao đao, các doanh nghiệp lớn trong ngành khai khoáng và năng lượng như Gazprom, Norilsk Nickel, NLMK, Severstal đồng loạt đình chỉ chi trả cổ tức do doanh thu xuất khẩu sụt giảm mạnh cùng các lệnh trừng phạt quốc tế siết chặt. Theo Rosstat, thu nhập doanh nghiệp năm 2024 giảm 6,9% thực tế, tương đương mất 15% khi tính lạm phát, do chi phí vay và giá đầu vào tăng cao, đè nặng lên lợi nhuận.

Tăng trưởng kinh tế cũng chững lại nghiêm trọng, GDP quý I/2025 chỉ đạt 1,4%, thấp hơn nhiều so với các quý trước, với nguy cơ suy thoái ngày càng hiện hữu nếu không có đột phá chính sách và điều kiện kinh tế cải thiện. Tình thế hiện tại là hệ quả của sự kết hợp nhiều áp lực tài chính, doanh nghiệp và vĩ mô đan xen, khiến bức tranh kinh tế Nga càng thêm u ám.

Tương lai nền kinh tế Nga giờ đây phụ thuộc quyết định vào diễn biến chính trị tại Ukraine. Một thỏa thuận hòa bình tiềm năng có thể giúp gỡ bỏ lệnh trừng phạt, tái khởi động thương mại với Mỹ — điều từng được Tổng thống Donald Trump nhấn mạnh. Tuy nhiên, áp lực từ Kiev cùng các đồng minh phương Tây vẫn đang tăng lên, với các kế hoạch trừng phạt mới từ Mỹ, tiếp tục thắt chặt vòng vây tài chính quanh Điện Kremlin.