Arizona - Trung tâm mới của công nghệ bán dẫn toàn cầu

Arizona – vùng đất vốn là sa mạc rộng lớn của miền Tây nước Mỹ – đang nổi lên như trung tâm chiến lược của ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu. Với hệ sinh thái công nghệ đa tầng, chính sách cởi mở, nhân lực chất lượng cao và các khoản đầu tư khổng lồ, Arizona đang vươn mình thành một “thung lũng công nghệ” mới của Hoa Kỳ.

Tôi rất vui có dịp đến thăm và làm việc tại Arizona ngay sau ngày bà Kate Gallego nhậm chức nhiệm kỳ hai trên cương vị Thị trưởng Thành phố Phoenix – thủ phủ của bang. Phoenix là thành phố lớn thứ 5 nước Mỹ. Tôi cũng vinh dự trở thành vị khách nước ngoài đầu tiên đến chúc mừng và làm việc với bà Thị trưởng ngay hôm sau lễ tuyên thệ.

Điều đặc biệt trong chuyến công tác lần này là tôi được gặp và trao đổi với ba cá nhân có vai trò thiết yếu trong việc thúc đẩy hai khoản đầu tư lớn nhất vào ngành bán dẫn tại bang này trong những năm gần đây: khoản đầu tư 32 tỷ USD vào hai nhà máy của Intel và khoản đầu tư lên đến 165 tỷ USD của TSMC. Đó là:

- Bà Kate Gallego – Thị trưởng Phoenix, lãnh đạo một trong những thành phố công nghệ phát triển nhanh nhất nước Mỹ.

- Ông Steven Zylstra – Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Arizona Technology Council, người kết nối chính sách – doanh nghiệp – đào tạo.

- TS Sally Morton – Phó Hiệu trưởng phụ trách điều hành Đại học Bang Arizona (ASU), một trong những cơ sở đào tạo lớn nhất và năng động nhất Hoa Kỳ.

Tôi cũng rất vui được gặp lại ông Jeffrey Goss – Phó Hiệu trưởng Trường Kỹ thuật Fulton thuộc ASU, người đã tích cực kết nối với 15 trường đại học Việt Nam trong khuôn khổ sáng kiến ITSI (International Technology Security and Innovation) – một chương trình do chính quyền Tổng thống Biden khởi xướng nhằm thúc đẩy đổi mới và bảo vệ chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

CHÍNH SÁCH CẠNH TRANH: HẤP DẪN – GỌN NHẸ – THÂN THIỆN

Một trong những yếu tố tạo nên sức hút mạnh mẽ của Arizona đối với các nhà đầu tư công nghệ là chính sách gọn nhẹ, ít ràng buộc, và tập trung vào hiệu quả.

- Arizona hiện đứng thứ hai toàn nước Mỹ về mức độ thân thiện với doanh nghiệp ở cấp bang – tức chính quyền bang hoạt động hiệu quả, ít luật cản trở sản xuất – kinh doanh.

- Thuế thu nhập doanh nghiệp tại bang chỉ 4,5%, một trong những mức thấp nhất cả nước.

- Không thu thuế thu nhập cá nhân ở cấp bang và thuế bất động sản ở đây cũng thuộc nhóm thấp nhất nước Mỹ.

Những ưu đãi này không chỉ giúp các tập đoàn công nghệ tối ưu hóa chi phí, mà còn khuyến khích các doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia sâu vào chuỗi giá trị công nghệ cao.

ĐẠI HỌC LÀ NỀN TẢNG CỦA CÔNG NGHỆ

Tại Arizona, thành công trong lĩnh vực công nghệ không thể tách rời vai trò của hệ thống giáo dục đại học – đặc biệt là Đại học Tổng hợp Bang Arizona (ASU). Đây là đại học lớn nhất nước Mỹ về số lượng sinh viên theo học trực tiếp với hơn 70.000 người, và khoảng 60.000 sinh viên học trực tuyến.

Tại ASU có tới 33.000 sinh viên – tương đương toàn bộ số sinh viên của Đại học Stanford - theo học ngành chế tạo. ASU đóng vai trò là “nhà máy sản xuất nhân lực” công nghệ cao cho các tập đoàn như Intel, TSMC, Amkor, và hàng trăm doanh nghiệp vệ tinh khác.

ASU còn là trung tâm nghiên cứu, nơi phát triển các nền tảng công nghệ từ vật liệu đến tự động hóa, từ dữ liệu lớn đến an toàn mạng. Vai trò này không khác gì Stanford với Silicon Valley – một “hệ sinh thái tương hỗ” giữa học thuật và doanh nghiệp.

HỆ SINH THÁI ĐA DẠNG: KHÔNG CHỈ LÀ CHIP

Arizona không chỉ dẫn đầu về bán dẫn mà còn là trung tâm của hàng loạt lĩnh vực công nghệ tương lai:

- Năng lượng mới: Nhiều công ty đầu tư vào pin xe điện, hệ thống lưu trữ năng lượng và năng lượng mặt trời.

- Công nghiệp quốc phòng: Arizona là nơi phát triển các hệ thống cảm biến, tự động hóa, radar và thiết bị quân sự công nghệ cao.

- Tự động hóa và AI: Tập trung nhiều doanh nghiệp sản xuất linh kiện robot, thiết bị đo lường, công nghệ điều khiển.

- Máy tính lượng tử và trung tâm dữ liệu: Một số tập đoàn lớn đang xây dựng trung tâm máy tính lượng tử và hệ thống xử lý dữ liệu phân tán tại đây.

- Hàng không vũ trụ: Các công ty như Honeywell, Raytheon có nhà máy và trung tâm R&D lớn tại bang.

- Y tế công nghệ cao: Kết hợp AI, cảm biến sinh học, dữ liệu lớn để phát triển mô hình chăm sóc sức khỏe thông minh.

Cảm nhận của tôi là Arizona đang định hình như một "thành phố đổi mới toàn diện" – nơi tích hợp gần như mọi công nghệ lõi của thế kỷ XXI.

Chuyến thăm lần này cho tôi một cái nhìn sâu sắc về cách Arizona,.tâm điểm chiến lược của ngành công nghệ toàn cầu. Thành công tại đây không đến từ ngẫu nhiên - mà là kết quả của một tầm nhìn lâu dài, sự điều phối hiệu quả giữa chính quyền, đại học và khu vực tư nhân.

Tôi rời Arizona với ấn tượng mạnh mẽ về một hệ sinh thái mở, thực dụng và quyết đoán – nơi mỗi chính sách đều nhắm đến việc giải phóng năng lực sáng tạo, và mỗi trường đại học đều gắn chặt với dòng chảy công nghệ thực tiễn.