Áp lực ngầm từ 1,25 triệu tỷ đồng trái phiếu

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang dần sôi động trở lại với khối lượng phát hành mới tăng mạnh, nhưng đồng thời cũng đối mặt áp lực đáo hạn và trả lãi lớn trong quý 2 và quý 3/2025 – đặc biệt ở nhóm doanh nghiệp phi ngân hàng và lĩnh vực bất động sản.

Theo báo cáo mới công bố của FiinGroup, thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục bước vào chuỗi thoái trào, khi tổng giá trị đang lưu hành tính đến cuối tháng 3/2025 chỉ còn hơn 1,25 triệu tỷ đồng – giảm tháng thứ tư liên tiếp. Dấu hiệu suy giảm tuy nhỏ về tỷ lệ, nhưng lớn về thông điệp: niềm tin thị trường đang dần rút lui.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp tháng 3/2025 chứng kiến những chuyển động trái chiều. Điểm sáng nổi bật là hoạt động phát hành mới bắt đầu khởi sắc trở lại sau thời gian dài “đóng băng”, với tổng giá trị phát hành đạt 17,2 nghìn tỷ đồng – một bước tiến rõ rệt so với tháng 2 không có bất kỳ đợt phát hành nào.

Tuy nhiên, đi kèm với tín hiệu tích cực là áp lực đáo hạn tăng vọt. Riêng tháng 3, giá trị trái phiếu đến hạn thanh toán gấp đôi tổng hai tháng đầu năm, trong khi lượng trái phiếu được mua lại cũng tăng đột biến tới 109%. Dù tổng giá trị trái phiếu đang lưu hành vẫn tăng nhẹ 2,7% so với cùng kỳ năm trước, xu hướng sụt giảm liên tiếp đang cho thấy một thị trường chưa thật sự hồi phục về niềm tin.

Cơ cấu phát hành và dòng vốn: Sự áp đảo của phát hành riêng lẻ

Về cơ cấu ngành, không có nhiều xáo trộn: ngân hàng và bất động sản tiếp tục chiếm thế thượng phong với gần 74% tổng giá trị thị trường – nhỉnh hơn so với mức 70% của cùng kỳ năm ngoái. Xét theo hình thức phát hành, trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ vẫn chiếm áp đảo với 87,9% (tương đương 1.101 nghìn tỷ đồng), dù giảm nhẹ 1,6% so với tháng 2.

Ở chiều ngược lại, trái phiếu phát hành ra công chúng dù chỉ chiếm 12,1% (khoảng 151,8 nghìn tỷ đồng), lại ghi nhận mức tăng ấn tượng: tăng 10,4% so với tháng trước và vọt 21% so với cùng kỳ. Động lực chính đến từ làn sóng phát hành công chúng mạnh mẽ trong quý I, với 10/12 đợt phát hành chọn hình thức này.

Thanh toán trái phiếu: Sức ép ngày càng lớn, rủi ro lộ diện

Tính đến giữa tháng 4, các doanh nghiệp đã chi trả tổng cộng 36,8 nghìn tỷ đồng tiền gốc và lãi trái phiếu. Riêng tháng 3, số tiền đáo hạn thanh toán đạt 18,7 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, “quả bóng nghĩa vụ” vẫn chưa ngừng lăn: trong quý 2, dự kiến dòng tiền cần chi trả tiếp tục dâng cao, lần lượt đạt 10,7 nghìn tỷ đồng (tháng 4), 17,9 nghìn tỷ đồng (tháng 5) và 49,8 nghìn tỷ đồng cho toàn quý.

Đáng lo ngại, tháng 3 cũng ghi nhận một số trường hợp doanh nghiệp không hoàn thành nghĩa vụ trả nợ đúng hạn, điển hình như Tập đoàn Xây dựng Tracodi và Tập đoàn R&H – cho thấy rủi ro vỡ nợ vẫn là bóng mây lơ lửng trên thị trường.

Doanh nghiệp phi ngân hàng: Gánh nặng đáo hạn chưa hạ nhiệt

Khối doanh nghiệp phi ngân hàng đặc biệt chịu áp lực nặng nề trong tháng 5, với giá trị trái phiếu đáo hạn ước khoảng 11,4 nghìn tỷ đồng – gấp đôi tháng 4 và chỉ thấp hơn nhẹ so với tháng 3 (13 nghìn tỷ đồng). Trong đó, nhóm bất động sản dự kiến chiếm 31% tổng đáo hạn toàn thị trường tháng 5, với những cái tên đáng chú ý như Địa ốc Phú Long (1,4 nghìn tỷ đồng), Sunshine (1,1 nghìn tỷ đồng), và Sunbay Ninh Thuận (855 tỷ đồng).

Lĩnh vực bán lẻ cũng có 3 nghìn tỷ đồng trái phiếu đáo hạn, toàn bộ thuộc về Wincommerce. Sau khi tất toán xong lô trái phiếu này, Wincommerce sẽ không còn dư nợ trên thị trường trái phiếu.

Dự báo cho cả quý 2/2025, tổng giá trị nợ gốc trái phiếu đến hạn của nhóm phi ngân hàng có thể đạt 24,4 nghìn tỷ đồng – tăng 26,6% so với quý 1. Cao điểm đáo hạn được dự báo sẽ rơi vào quý 3 – thời điểm thị trường có thể đối mặt với nhiều biến động nhất.

Lãi trái phiếu: Gánh nặng chưa dừng lại

Tính riêng tháng 5, khối phi ngân hàng dự kiến phải chi khoảng 5 nghìn tỷ đồng tiền lãi – vượt mức bình quân 4 tháng đầu năm (4,3 nghìn tỷ đồng/tháng). Trong đó, bất động sản tiếp tục là ngành “ngốn lãi” lớn nhất, chiếm tới 39% tổng giá trị toàn thị trường.

Một số ngành khác như xây dựng – vật liệu, tiện ích, du lịch – giải trí cũng bắt đầu có nghĩa vụ chi trả lãi đáng kể, dù chưa thể sánh với áp lực từ bất động sản.

Tổng giá trị lãi trái phiếu đến hạn của nhóm phi ngân hàng trong quý 2 dự kiến lên tới 16,2 nghìn tỷ đồng – tăng mạnh so với 13,5 nghìn tỷ đồng của quý trước và dự báo tiếp tục leo thang trong quý 3, chạm mốc 17,9 nghìn tỷ đồng. Những lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất gồm bất động sản, tài chính dịch vụ, xây dựng và giải trí.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đang bước vào giai đoạn giằng co giữa nỗ lực phát hành mới và áp lực thanh toán cũ. Những tín hiệu phục hồi là có thật, nhưng chưa đủ sức xoá đi bóng đen từ nghĩa vụ đáo hạn và trả lãi ngày một lớn. Giai đoạn sắp tới sẽ là thử thách bản lĩnh không chỉ của các tổ chức phát hành, mà còn của cả hệ thống giám sát và nhà đầu tư.