Áp lực kép từ thương mại và FDI đẩy VND vào thế khó

Thị trường tài chính Việt Nam đang đối mặt với áp lực kép từ biến động quốc tế, khiến tỷ giá và lãi suất trong nước chịu nhiều sức ép. Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước duy trì điều hành linh hoạt nhằm ổn định thị trường, hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát lạm phát.

Nhu cầu nhập khẩu tăng, dòng vốn FDI chưa ổn định, và những rung lắc toàn cầu đang đẩy tỷ giá VND/USD vào thế khó – theo nhận định từ VPBankS. Phải chăng đây là lúc Việt Nam phải đối mặt với bài toán cân đối vĩ mô phức tạp hơn bao giờ hết?

Trong báo cáo vĩ mô vừa công bố, các chuyên gia của Chứng khoán VPBankS cảnh báo thị trường tài chính Việt Nam đang đối diện với những cú sốc khó lường từ môi trường quốc tế. Trong đó, tỷ giá và lãi suất đồng loạt chịu áp lực kép từ cả yếu tố bên ngoài lẫn nội tại, đặt ra bài toán điều hành phức tạp cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN).

USD suy yếu, tỷ giá VND vẫn chao đảo

Từ đầu tháng 4, chỉ số sức mạnh đồng USD (DXY) đã giảm gần 4%, từ mốc 104 điểm xuống đáy dưới 100 điểm, trước khi phục hồi nhẹ về vùng 99,8–100 điểm đầu tháng 5 nhờ tín hiệu tích cực từ các cuộc đàm phán thương mại và dữ liệu kinh tế Mỹ. Tuy nhiên, xu hướng suy yếu vẫn chi phối khi dòng tiền quốc tế chuyển hướng sang các tài sản trú ẩn như yên Nhật và franc Thụy Sĩ.

Trong nước, tỷ giá USD/VND trên thị trường tự do biến động rộng, giá mua dao động từ 26.010–26.380 VND/USD, trong khi giá bán chạm ngưỡng 26.500 VND/USD. Diễn biến này phản ánh rõ tâm lý đầu cơ, cùng với nhu cầu linh hoạt từ phía dân cư. Trái lại, Vietcombank giữ tỷ giá ổn định hơn, phổ biến quanh vùng 25.610–26.190 VND/USD.

Theo VPBankS, dù kỳ vọng vào việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể hạ lãi suất vào cuối quý III/2025 đang giúp hạ nhiệt áp lực lên USD, nhưng tỷ giá VND/USD trong nước vẫn sẽ chịu sức ép trong thời gian tới. Áp lực này đến từ cả yếu tố toàn cầu — như bất ổn địa chính trị và chính sách thương mại biến động — lẫn nội tại, như nhu cầu nhập khẩu tăng mạnh theo mùa, dòng vốn FDI chưa thực sự ổn định và rủi ro từ cán cân thương mại.

Báo cáo nhấn mạnh: “Ngay cả khi NHNN tiếp tục duy trì điều hành linh hoạt và can thiệp kịp thời thông qua các phiên bán ngoại tệ kỳ hạn, thì việc giữ ổn định tỷ giá vẫn là thách thức không nhỏ với đồng nội tệ trong bối cảnh hiện tại.”

Lãi suất bám sát điều tiết, thanh khoản được kiểm soát

Lãi suất trên thị trường liên ngân hàng từ đầu tháng 4 đến nay dao động ổn định quanh mức 4%/năm, phản ánh chính sách điều hành linh hoạt và chủ động của NHNN. Cụ thể, lãi suất qua đêm và kỳ hạn 1 tuần đầu tháng 4 ở mức 4,0–4,1%/năm. Đến giữa tháng, khi NHNN tăng nhẹ hoạt động hút ròng, lãi suất qua đêm nhích lên 4,07%, kỳ hạn 2 tuần tăng tới 4,7%. Cuối tháng, thanh khoản hệ thống dồi dào giúp lãi suất qua đêm giảm còn xấp xỉ 3%.

Sang đầu tháng 5, lãi suất có dấu hiệu hồi phục nhẹ, trở lại vùng 4,1–4,2% với kỳ hạn qua đêm và duy trì quanh 4,5%/năm ở kỳ hạn 1 tháng. Ước tính, NHNN đang bơm ròng khoảng 85.000 tỷ đồng thông qua kênh tín phiếu và nghiệp vụ thị trường mở (OMO), đảm bảo thanh khoản hệ thống ngân hàng được duy trì ổn định.

Áp lực vĩ mô và sứ mệnh điều hành chính sách tiền tệ đa mục tiêu

Trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu căng thẳng, cùng với xung đột thương mại Mỹ – Trung tiềm ẩn rủi ro kéo dài, VPBankS cho rằng vai trò điều phối của NHNN càng trở nên trọng yếu. Cơ quan này hiện đang thực thi chính sách tiền tệ đa mục tiêu: điều tiết mặt bằng lãi suất, kiểm soát tỷ giá, giữ thanh khoản ổn định và duy trì tăng trưởng tín dụng mục tiêu 16% trong năm 2025.

Lãi suất cho vay trên thị trường vẫn được giữ ở mức hợp lý, đồng thời NHNN đẩy mạnh hỗ trợ tín dụng ưu đãi cho khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, nhằm kích thích tăng trưởng mà vẫn kiểm soát lạm phát trong biên độ kỳ vọng 3,5–4,5%.

Ngoài các công cụ truyền thống, báo cáo cũng đề cao vai trò của cải cách thể chế và chuyển đổi số trong hỗ trợ điều hành vĩ mô. Các sáng kiến như xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và ứng dụng blockchain trong tài chính được kỳ vọng sẽ gia tăng hiệu quả điều hành, giảm chi phí giao dịch và tạo nền tảng minh bạch cho nền kinh tế số.

Không dừng lại ở đó, việc phát triển kinh tế xanh, tài chính bền vững và thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao vào các ngành công nghệ cũng được xác định là những động lực trung hạn giúp Việt Nam nâng cao sức chống chịu trước biến động toàn cầu ngày một phức tạp.