Áp lực bơm vốn: Hỗ trợ kinh tế hay nuôi bong bóng?

Tín dụng tăng mạnh trong 5 tháng đầu năm 2025, đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng cũng kéo theo lo ngại về rủi ro hệ thống và chất lượng tài sản khi tỷ lệ nợ xấu gia tăng và thanh khoản dư thừa chưa được trung hòa. Ngân hàng Nhà nước đứng trước bài toán cân bằng giữa tăng trưởng và an toàn tín dụng trong bối cảnh kinh tế nhiều biến động.

Dòng chảy tín dụng từ đầu năm đến nay đang tăng tốc mạnh mẽ, với định hướng rõ ràng nhằm kéo GDP đạt mục tiêu tăng trưởng đầy tham vọng. Tuy nhiên, đằng sau sự phấn khởi về con số, một nguy cơ tiềm ẩn đang hiện hữu: sự phụ thuộc quá lớn của nền kinh tế vào kênh vốn ngân hàng, liệu đây là đòn bẩy hiệu quả hay là một gánh nặng tiềm tàng?

Chỉ trong 5 tháng đầu năm 2025, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đã tăng thêm hơn 1 triệu tỷ đồng, nâng tổng dư nợ lên 16,6 triệu tỷ đồng – mức tăng mạnh nhất trong cùng kỳ nhiều năm trở lại đây. Với tốc độ tăng 6,52%, gấp gần ba lần so với cùng kỳ 2024, tín dụng được kỳ vọng trở thành đòn bẩy chính đưa GDP cả năm tiệm cận mục tiêu 8%.

Phần lớn dòng tiền vẫn đến từ hệ thống ngân hàng, với kế hoạch bơm thêm ít nhất 2,5 triệu tỷ đồng – vượt xa con số 2,1 triệu tỷ đồng của năm trước. Tuy nhiên, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào vốn tín dụng đã khiến Ngân hàng Nhà nước cảnh báo về rủi ro hệ thống. Dư nợ tín dụng cuối 2024 đã tương đương 134% GDP – một tỷ lệ tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu chất lượng tăng trưởng không được kiểm soát.

Báo cáo phân tích mới nhất cho thấy nhiều ngân hàng khởi đầu năm với tốc độ giải ngân ấn tượng, có đơn vị tăng tín dụng vượt 9% chỉ trong quý I. Việc được giao hạn mức sớm từ cuối 2024 giúp các ngân hàng chủ động cân đối nguồn vốn và tối ưu hóa thu nhập từ lãi vay. Tuy nhiên, mức độ tập trung tín dụng lớn vào các phân khúc doanh nghiệp, đầu tư công và tiêu dùng nội địa cũng kéo theo rủi ro nếu các kịch bản vĩ mô xấu đi.

Dù tăng trưởng mạnh, tín dụng vẫn đang đối mặt hàng loạt thách thức: nền so sánh cao từ năm trước, rủi ro bất ổn toàn cầu, áp lực thận trọng từ doanh nghiệp, và sự điều chỉnh trong cơ cấu dư nợ, đặc biệt là phần liên quan đến bất động sản kinh doanh.

Bức tranh tín dụng quý I cho thấy khu vực doanh nghiệp vẫn là đầu tàu trong danh mục cho vay, trong khi tín dụng cá nhân tăng chậm, chủ yếu nhờ mảng cho vay ký quỹ – lĩnh vực có biên lợi nhuận thấp và rủi ro cao. Cho vay mua nhà vẫn trầm lắng do sức mua yếu và nguồn cung khan hiếm, nhất là tại Hà Nội và TP.HCM.

Dù thanh khoản hệ thống đang ở trạng thái dồi dào, với lãi suất liên ngân hàng xuống thấp nhất kể từ đầu năm (2,71%), rủi ro vẫn hiển hiện. Ngân hàng Nhà nước không còn hút bớt tiền về qua tín phiếu, khiến dòng tiền dư thừa có thể gây méo mó trong định giá tài sản nếu không được trung hòa kịp thời.

Đáng lưu ý, chất lượng tín dụng đang có dấu hiệu suy giảm. Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống đã lên 2,16%, tăng 18,5% so với cùng kỳ năm trước, trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu chỉ còn 80%. Các ngân hàng quốc doanh và nhóm cho vay cá nhân đang chịu sức ép lớn nhất. Mặc dù nợ nhóm 2 và nợ tái cơ cấu chưa tăng đột biến, nguy cơ "nợ xấu hóa" vẫn còn khi chu kỳ kinh doanh chưa phục hồi mạnh mẽ.

Về phía chính sách, các quy định mới như luật hóa Nghị quyết 42, đẩy mạnh đầu tư công và tháo gỡ pháp lý cho bất động sản có thể giúp cải thiện dòng tiền doanh nghiệp, gián tiếp hỗ trợ chất lượng tài sản ngân hàng. Tuy nhiên, trong bối cảnh rủi ro vĩ mô còn tiềm ẩn và thị trường chưa có cú hích mạnh, việc duy trì tốc độ tín dụng cao mà không hạ chuẩn tín dụng sẽ là thách thức lớn với toàn hệ thống.