Ảnh ‘thóc nổ thành bỏng’ gây hoảng loạn giữa nắng 40 độ: Sự thật phía sau

Trong những ngày miền Bắc và miền Trung trải qua đợt nắng nóng gay gắt, một bức ảnh “thóc phơi nổ thành bỏng” lan truyền trên mạng xã hội đã khiến nhiều người hoảng sợ. Kèm theo đó là lời kêu cứu đầy kịch tính của người đăng: “Trời Hà Nội nắng to nên em phơi thóc, ngủ quên một chút, dậy thấy nổ thành bỏng như bỏng ngô…”.

Bài viết nhanh chóng được chia sẻ trên nhiều diễn đàn, kéo theo hàng loạt lượt đăng lại, khiến thông tin lan rộng và tạo tâm lý hoang mang trong cộng đồng.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây là thông tin sai sự thật. Để hạt nổ thành bỏng cần mức nhiệt khoảng 150 độ C, trong khi nhiệt độ ngoài trời dù lên tới 40 độ C cũng không thể gây ra hiện tượng này. Nhiều người dùng mạng cũng nghi ngờ đây là hình ảnh được tạo bằng AI, nhưng không ít người vẫn tin là thật và tiếp tục lan truyền nỗi sợ.

Sau đó, người đăng đã xóa bài, song dư luận cho rằng cần có biện pháp xử lý theo quy định pháp luật đối với hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo trên mạng xã hội.

Việc đăng tải hình ảnh giả nhằm câu like, tăng tương tác đang khiến dư luận bức xúc. Dù mục đích có thể chỉ là “đùa cho vui” hoặc thu hút chú ý, nhưng không phải trò đùa nào cũng vô hại. Việc lợi dụng bối cảnh thời tiết cực đoan để dựng lên những hiện tượng phi lý không chỉ bóp méo kiến thức khoa học mà còn kích động tâm lý lo lắng, hoang mang trong xã hội.

Tin giả, bao gồm cả hình ảnh và video, khi lan truyền có thể gây hậu quả vượt ngoài tầm kiểm soát. Không phải ai cũng đủ khả năng nhận diện nội dung do AI tạo ra, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc ít tiếp cận công nghệ. Khi tin giả bị tin là thật, nó dễ dàng lan rộng và gây hiểu lầm nghiêm trọng.

Thực tế, đã có những trường hợp tương tự bị xử lý. Điển hình là một thanh niên 21 tuổi tại phường Hoàng Mai (Hà Nội) đăng ảnh người đàn ông ngất xỉu tại cây xăng kèm thông tin sai lệch về giá xăng dầu, khiến nhiều người đổ xô đi mua tích trữ. Người này sau đó bị xử phạt hành chính, buộc gỡ bài và cam kết không tái phạm.

Không chỉ gây hoang mang, hình ảnh AI còn bị lạm dụng để công kích cá nhân. Gần đây, tại xã Tân Hương (Đồng Nai), một học sinh lớp 8 đã dùng AI tạo ảnh nhạy cảm của bạn nữ cùng lớp từ ảnh thật rồi phát tán. Dù cơ quan chức năng xác định đó là ảnh giả, nạn nhân vẫn phải chịu áp lực tâm lý nặng nề từ dư luận.

Về lâu dài, việc tin giả lan tràn sẽ làm xói mòn niềm tin xã hội. Khi người dân liên tục tiếp xúc với thông tin sai lệch, họ có xu hướng nghi ngờ mọi thứ, kể cả những thông tin chính xác, khiến ranh giới giữa thật và giả trở nên mờ nhạt.

Hiện nay, pháp luật đã có quy định xử lý hành vi này. Theo Nghị định 15/2020/NĐ-CP, người đăng tải thông tin sai sự thật trên mạng xã hội có thể bị xử phạt, với mức phổ biến khoảng 7,5 triệu đồng. Đáng chú ý, theo Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7, mức phạt có thể lên tới 50 triệu đồng đối với hành vi gây hoang mang dư luận.

Đối với nội dung do AI tạo ra, Điều 11 Luật Trí tuệ nhân tạo quy định bắt buộc phải gắn nhãn nhận diện nếu có khả năng gây nhầm lẫn. Trường hợp vi phạm có thể bị xử phạt hành chính lên đến 1 tỷ đồng đối với cá nhân và 2 tỷ đồng đối với tổ chức, tùy theo mức độ và hậu quả.

Có thể thấy, các công cụ pháp lý để xử lý hành vi phát tán ảnh AI sai sự thật đã tương đối đầy đủ. Vấn đề còn lại là tăng cường giám sát, phát hiện và xử lý nghiêm để răn đe. Đồng thời, mỗi người dùng mạng xã hội cũng cần nâng cao ý thức, kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, góp phần xây dựng môi trường mạng lành mạnh.