#Quốc tế

24HMONEY đã kiểm duyệt

Ẩn số Mojtaba Khamenei trên bàn đàm phán Mỹ - Iran

Từ sự bế tắc xuyên đêm tại Islamabad đến những đồn đoán về tình trạng sức khỏe của người kế vị, bộ máy Tehran đang vận hành theo một cơ chế "tập thể quyền lực" thay vì sự độc tôn như thời kỳ trước.

Cục diện quyền lực tại Iran đang bước vào giai đoạn khó đoán, khi tân lãnh tụ tối cao gần như không xuất hiện trước công chúng sau biến cố chuyển giao. Sự im lặng kéo dài này tạo ra khoảng trống thông tin, làm dấy lên nghi ngại về vai trò thực sự của người đứng đầu trong các quyết sách quốc gia, đặc biệt là tiến trình đàm phán với Mỹ.

Trước đây, cố lãnh tụ tối cao luôn là trung tâm quyền lực, trực tiếp định hình mọi quyết định chiến lược. Từ các vấn đề nội trị đến đàm phán hạt nhân, dấu ấn của ông hiện diện rõ rệt, thậm chí chi phối cả đội ngũ ngoại giao.

Hiện tại, cấu trúc đó đã thay đổi. Quyền lực không còn tập trung tuyệt đối mà vận hành theo cơ chế phân tán, đan xen giữa nhiều lực lượng. Chính phủ do Tổng thống đứng đầu đảm nhiệm điều hành, ngoại giao giữ vai trò đối thoại, trong khi lực lượng Vệ binh Cách mạng tiếp tục là trụ cột quân sự với ảnh hưởng sâu rộng đến chính sách đối nội và đối ngoại.

Song song, một mạng lưới các nhân vật quyền lực hoạt động ở hậu trường đang nổi lên như “trung tâm điều phối” không chính thức. Những gương mặt này, dù ít xuất hiện, lại có khả năng định hướng các quyết sách lớn, đặc biệt trong bối cảnh quyền lực tối cao chưa được thể hiện rõ ràng.

Các thay đổi nhân sự gần đây cho thấy xu hướng củng cố vai trò của giới quân sự và những nhân vật có lập trường cứng rắn. Điều này phản ánh ưu tiên ổn định hệ thống trong ngắn hạn, đồng thời duy trì năng lực kiểm soát trong bối cảnh xung đột chưa hoàn toàn khép lại.

Sự phức tạp của cơ chế ra quyết định đã bộc lộ rõ trong các vòng đàm phán gần đây. Dù phái đoàn Iran tham gia đối thoại kéo dài, kết quả vẫn bế tắc, cho thấy giới đàm phán có thể không nắm quyền quyết định cuối cùng. Mọi bước đi quan trọng dường như vẫn phải chờ tín hiệu từ một “trung tâm quyền lực” chưa lộ diện.

Trong khi đó, các nguồn tin đưa ra những đánh giá trái chiều về vai trò thực tế của lãnh tụ tối cao hiện tại. Có quan điểm cho rằng quyền điều hành đã suy giảm sau biến cố, nhưng cũng có nhận định khẳng định ông vẫn kiểm soát toàn bộ tiến trình từ hậu trường. Những tuyên bố chính thức từ phía Iran tiếp tục khẳng định sự ổn định và khả năng kiểm soát tình hình.

Đáng chú ý, quyết định mở lại tuyến vận tải chiến lược Hormuz được xem là tín hiệu cho thấy quyền lực điều hành vẫn tồn tại ở cấp cao nhất, dù dưới hình thức trực tiếp hay thông qua một nhóm quyền lực trung gian.

Ở chiều ngược lại, các đánh giá từ phía Mỹ mang màu sắc lạc quan hơn về sự “thực dụng” của ban lãnh đạo mới. Tuy nhiên, nhiều phân tích cho rằng những nhận định này thiên về yếu tố chính trị, trong khi thực tế cho thấy quyền lực tại Iran đang nghiêng về các lực lượng cứng rắn hơn sau xung đột.

Tổng thể, những biến động gần đây không tạo ra sự thay đổi căn bản về cấu trúc quyền lực, mà chủ yếu là sự tái sắp xếp trong nội bộ. Điều này đồng nghĩa với việc tiến trình đàm phán sẽ tiếp tục chịu ảnh hưởng từ nhiều tầng quyền lực, khiến mọi thỏa thuận trở nên phức tạp và khó dự báo.

Dù còn nhiều ẩn số, việc hai bên duy trì kênh đối thoại và hướng tới các thỏa thuận tạm thời cho thấy cánh cửa ngoại giao chưa khép lại. Tuy nhiên, chìa khóa thực sự vẫn nằm ở việc xác định ai là người nắm quyền quyết định cuối cùng tại Tehran – câu hỏi mà đến nay vẫn chưa có lời giải rõ ràng.